Peşmerge güçleri Kerkük kapısında: Araplar kazanımlarını kaybetmekten endişeli

“Washington, petrol zengini Kerkük konusunda Başbakan Abdulmehdi’yi Iraklı Kürtlerle uzlaşmaya teşvik ediyor”

Irak Polisi'nin Kuruluşunun 97. Yıldönümü dolayısıyla Kerkük'te tören düzenlendi (Getty Images)

Iraklı Kürtler, “Kürdistan’ın Kudüsü” olarak niteledikleri petrol zengini Kerkük şehrine Peşmerge güçlerinin yeniden dönmesini büyük sabırsızlıkla bekliyor. Iraklı Kürtler, kentin petrol kaynakları için Arap ve Türkmen yetkililer arasında yaşanan çatışmaların yanı sıra buradaki nüfus çoğunluğunun kendilerine ait olduğunu ileri sürerek il valiliğinin Kürtlere verilmesi talebinde bulunuyor.
2014 yazında DEAŞ’ın Irak’ın birçok kentinde kontrolü ele geçirmesi ve Iraklı askerlerin bölgeden kaçmasıyla birlikte Kerkük’te meydana gelen askeri boşluk, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) silahlı güçleri olan Peşmerge kuvvetleri tarafından dolduruldu. Ekim 2017'de eski IKBY Başkanı Mesud Barzani’nin bağımsızlık referandumu düzenleyeceğini açıklaması Bağdat’ta büyük bir öfkeye yol açtı. Barzani'nin Iraklı yetkililerin tüm ısrarlarına rağmen referandumu gerçekleştirmesi sonrasında Irak askerleri Kerkük’e girerek kontrolü ele geçirdi.
Irak ordusunun Kerkük’te konuşlanmasıyla eski Kerkük Valisi Necmeddin Kerim kenti terk etti, valilik makamı da Araplara teslim edildi.
Cumhurbaşkanlığı koltuğuna Salih’in (Kürt), Başbakanlık koltuğuna da Abdulmehdi’nin (Şii) oturmasının ardından Peşmerge güçlerinin yeniden Kerkük’te güvenliği teslim alacağı yönünde iddialar ortaya atıldı. Söz konusu iddialar bir taraftan kentteki Türkmen ve Arap nüfusun endişelenmesine yol açarken diğer taraftan Abdulmehdi üzerinde yoğun bir baskı oluşturdu. Arap ve Türkmen yetkililer yaptıkları açıklamalarda Abdulmehdi’ye ağır eleştirilerde bulunularak durumun kabul edilemez olduğunu bildirdi.
Iraklı üst düzey bir diplomat, Independent Arabia’dan Ömer Latif'e yaptığı açıklamada “ABD, Irak Başbakanı Abdulmehdi’yi Cumhurbaşkanı Salih ile Kerkük konusunda uzlaşı yapmaya teşvik etti” ifadelerini kullandı.
Gözlemcilere göre Peşmerge güçlerinin yeniden Kerkük’te güvenliği teslim almasına izin verilmesinin oldukça hassas bir konu olduğunun bilincinde olan Abdulmehdi, kısmi bir uzlaşı peşinde.
Çarşamba günü Bağdat ve Erbil arasında Kerkük’le ilgili uzlaşı konusu yeniden gündeme gelmiş ve bazı haber ajansları tarafların “küçük bir Peşmerge birliğinin Kerkük’e girişine izin verilmesi” noktasında uzlaşı sağlandığını öne sürmüştü.
Bağdat ve Erbil arasında ilk anlaşma imzalandı
Kürt siyasetçi Muhammed el-Hac, Erbil ve Bağdat arasında yapılan ilk anlaşmada kentteki 12 bin Iraklı askere karşı Kürt güçlerinden bin askerin Kerkük’e gönderilmesinin kararlaştırıldığını söyledi.
El Hac, Kürt partilerin Kerkük’te düzenlediği toplantı sonrasında basına yaptığı açıklamada Kürt güçlerinin kentte daha önce bulunduğu görevlere getirilmeyeceğini aktardı. Ancak IKBY Özel Kuvvetler Komutanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada Kerkük ile ilgili Bağdat’la nihai bir anlaşma yapıldığı iddiası reddedildi.
‘Asılsız haber ve beyanlara itibar edilmemesi gerektiği’ belirtilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:
“Peşmerge yönetimi, Irak Savunma Bakanlığı yetkilileriyle yaptığı toplantıda IKBY’nin dışında kalan bölgelerdeki güvenlik koşullarını görüştü. Toplantıda, alt komisyonların önümüzdeki haftadan itibaren çalışmalarına başlamasına karar verildi.”
Irak Savunma Bakanlığı'na bağlı Ortak Operasyonlar Komutanlığı ise tüm bu gelişmelerin aksi yönde bir açıklamada bulundu.
Ortak Operasyonlar Komutanlığı Sözcüsü Yahya Resul, çarşamba yaptığı açıklamada Peşmerge’nin Kerkük’e dönüşü ile ilgili olarak Erbil ile Bağdat arasında anlaşma olduğu yönündeki haberleri yalanlamıştı.
Bölgedeki kaynaklar, taraflar arasında güvenlik konusunda bir uzlaşı sağlanması halinde Kerkük Valiliği’nin yeniden Iraklı Kürtlere geçme ihtimalinin yüksek olduğunu belirtiyor.