Askeri konsey ile Sudan muhalefetinin ilk gün üzerinde ittifak ettikleri ilk şey…

13 Mayıs'ta başkent Hartum'da lastik yakan Sudanlı protestocular (Reuters)

Sudan’ın başkenti Hartum’da, Askeri Geçiş Konseyi (AGK) ile Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) arasındaki ‘anlaşmazlık noktalarını tartışmak üzere 72 saatlik müzakereler’ olarak bilinen doğrudan görüşmelere yeniden başlandı.
Öte yandan, AGK Sözcüsü Şemseddin Kebaşi, tarafların geçiş dönemi iktidarının genel yapısı ile başkanlık, yasama ve yürütme organlarının yetkileri üzerinde konuştuklarını ve tamamen anlaştıklarını açıkladı. Görüşmelerin olumlu geçtiğini belirten Kebaşi, gerçekleştirilen müzakere turuna oldukça olumlu bir atmosferin hakim olduğunu söyledi.
Buna karşılık, ÖDBG Sözcüsü Taha Osman İshak ise tarafların mevcut askeri konseyin yerine asker ve sivil üyelerden oluşan yeni bir başkanlık konseyi oluşturulması hususunda anlaştıklarını belirtti.
Üç gün sürecek olan dördüncü müzakere turu, muhalefet güçleri tarafından başlatılan ‘devrimci bir tırmanışının’ ardından geldi. Independent Arabia'dan Ahmed Ebu el-Meali'nin haberine göre protestocular, Hartum'daki ana yolları kapatarak şehirdeki trafiğin felç olmasına yol açarken; buna karşılık olarak güvenlik güçleri, protestocuları dağıtmak ve yolları açmak için göz yaşartıcı gaz kullandılar.
İki taraf arasındaki müzakereler, AGK’nin muhalefet tarafından sunulan tekliflerle ilgili çekincelerini dile getirmesinden sonra durmuştu.
Anlaşmazlık noktaları
Tartışmalı hususlar arasında, AGK’nin geçiş dönemi için 2 yıl, ÖDBG’nin ise 4 yıllık bir süre önerilerinin yanı sıra, geçiş dönemi sırasında yapılması gereken görevler ve egemenlik konseyinin oluşumu ve yetkileri yer alıyor. Parlamenter bir sistem mi kabul edilecek, yoksa başkanlık sistemi mi? Ya da her ikisinin karşımı bir sistem mi benimsenecek? Ayrıca yönetim düzeylerindeki yetkiler nasıl olacak?
AGK Sözcüsü Kebaşi, pazartesi yaptığı açıklamada, tarafların egemenlik konseyindeki katılım oranlarını tartışacaklarını ifade etmişti.
Müzakereler başarısız olursa
AGK ile ÖDBG arasında süregelen müzakerelerin çıkmaza girmesi durumunda, AGK yetkin kimselerden oluşan bir hükümetin kurulmasına ve altı ay sonra seçimlere gidilmesi önerisinde bulunacak. Buna karşılık ÖDBG ise AGK'yi devirmek ve ülkedeki tansiyonu tırmandırmak için protestolara başvuracak.
Ancak gözlemciler, müzakerelerin çıkmaza girmesi halinde Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri arasında bir bölünmenin yaşanacağını düşünüyorlar. Nitekim muhalif koalisyonun bazı bileşenleri, siyasi boşluğun devam etmesi halinde ülkenin bir kaosa sürüklenebileceği endişesiyle askeri konsey ile bir anlaşmaya varılmasını istiyorlar.
Erken seçim
Sudan Meslek Grupları Birliği (SPA) liderlerinden Yusuf Mustafa, “AGK’nin 4 yıllık bir geçiş süresini kabul etmemesi durumunda, erken seçimlerin onların dediği gibi 6 ayda değil, 4 ay içerisinde yapılmasını önereceğiz. Ancak herhangi bir istismarın söz konusu olmayacağından emin olmak için seçimlerin uluslararası gözetim altında yapılmasında ısrar edeceğiz. Azledilen Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’in partine karşıt olan genel atmosferden dolayı parti, hiçbir şekilde siyasi hayatta yer alamayacak” açıklamasında bulundu.
Mustafa, “Askeri Geçiş Konseyi şu süreçte cesaret kazandı. Halka ve siyasi iradeye meydan okuyan tutumlarının nerden kaynaklandığını bilmiyorum. Askeri konsey, geçen haftaya kadar, Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri’ne ve halkın taleplerine saygı duyduğunu söylüyordu. Ancak konseyin son tutumu, sahnedeki güçleri açık bir şekilde hafife aldığını gösteriyor” diyerek sözlerini sürdürdü.
Ümmet Partisi lideri Mübarek Fadıl Mehdi, askeri konsey ile muhalefet arasında süregelen müzakerelerin başarısız olması durumunda, bir teknokrat hükümetin atanması ve birkaç ay içinde seçimlerin yapılması seçeneğine başvurulacağını düşünüyor. Mevcut anayasal boşluğun bir darbeye yol açacağını dile getiren Mehdi, böylece muhalefet liderlerinin Kobar Cezaevi'nde bulunan Beşir’e katılacaklarını söyledi.
Başkanlık konseyinin yetkilerinin ‘güvenlik, savunma, dış politika, federal yönetim ve merkez bankasının denetimi’ ile sınırlı olması gerektiğini ifade eden Mehdi, askeri konseye ‘muhalefetten olan adaylardan bir başbakan seçmesini’ önerdi. Ayrıca barışa ilişkin girişimlere başlanması kapsamında, Darfur, Güney Kordofan ve Mavi Nil bölgelerindeki silahlı hareketlerle yüksek bir barış konseyi kurma ihtiyacını vurguladı.
Beşir’e yönelik suçlamalar
Sudan başsavcısı, pazartesi günü yaptığı açıklamada, devrik Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’e yöneltilen suçlamanın, rejime karşı başlatılan protestolar sırasında ‘göstericileri öldürmek’ olduğunu bildirerek, “Ömer el-Beşir ve diğerleri, göstericilerin öldürülmesini teşvik etmek ve bu cinayetlere katılmakla suçlanıyorlar” dedi.
Açıklamada Cumhuriyet Başsavcılığı'nın, son olaylardaki cinayet soruşturmalarının tamamlanmasının hızlandırılması yönünde talimat verdiği kaydedildi.
Bununla birlikte başsavcı, Ömer el-Beşir’e anayasal düzene karşı darbe suçlamasıyla dava açılmasını kabul etti. İthamda bulunan avukatlar, pazartesi günü düzenledikleri basın toplantısında, başsavcının Beşir aleyhindeki davayı kabul ettiğini ve Hartum savcısının davayı soruşturmaya başlayacağını açıkladılar. Açıklamada, Beşir’in davasının Sudan’da görülmesinin ve Uluslararası Ceza Mahkemesine teslim edilmemesinin tercih edildiği kaydedildi.
Sudanlı 4 avukat geçen hafta, Beşir ile diğer siyasi ve askeri liderlere karşı savcılığa şikayette bulundular. Avukat Ali Mahmud Hasaneyn, listede Beşir’in yanı sıra, 1989 yılında Ulusal İslami Cephe liderlerinden olan Ali Osman Muhammed Taha, Nafie Ali Nafie, Ali Hac Muhammed ve İbrahim Senusi isimlerinin yer aldığını açıkladı.