Irak, muhtemel ABD-İran savaşına karşı önlemler alıyor

Irak Petrol Bakanı Samir el-Gadban
Irak Petrol Bakanı Samir el-Gadban
TT

Irak, muhtemel ABD-İran savaşına karşı önlemler alıyor

Irak Petrol Bakanı Samir el-Gadban
Irak Petrol Bakanı Samir el-Gadban

Irak Petrol Bakanı Samir el-Gadban, bölgede yaşanan herhangi bir olağandışı gelişmede bakanlık tarafından alınacak ihtiyati tedbirler olduğunu açıkladı.
Gadban, perşembe günü yaptığı basın açıklamasında, ABD ile İran arasında olası gerginliğin yaşanmasının Irak'ın İran'dan elektrik santrallerini çalıştırmak için aldığı doğal gaz akışını etkileyeceği ihtimaline karşı, devreye sokulacak planlarının olduğunu bildirdi.
Türkiye'ye petrol sevkiyatı konusuna da değinen Gadban, “Kerkük'ten Türkiye'ye mevcut petrol boru hattına paralel yeni bir boru hattı inşa etme planımız var. Türkiye, bizden daha fazla ham petrol alabileceğini belirtti” diyerek sözlerini sürdürdü.
Öte yandan Bağdat, OPEC tarafından onaylanan üretimin düşürülmesi anlaşmasına bağlılığını açıkladı. Şarku’l Avsat’a konuşan Irak Petrol Bakanlığı Sözcüsü Asım Cihad,  İran’ın Irak’a petrol üretimini azaltma talebinde bulunduğuna dair haberler geldiğiyle ilgili bir soruya, “Irak, toplu karara saygı duyduğundan ve herkesin yararına karar verdiğinden, üretimi azaltmak veya arttırmak için bireysel bir karar vermez” ifadeleriyle cevap verdi.
Cihad, petrol üretimine ilişkin yapılacak herhangi bir artış veya azalma durumunun bakanlar kurulu tarafından kararlaştırıldığına işaret ederek, Aralık 2018'de 6 aylık bir süre için verilen azaltma kararının, örgüt üyesi olan İran'ın da uzlaşısıyla verildiğine atıfta bulundu. Cihad, “Piyasa durumunu gözden geçirmek, ihtisas komisyonlarının raporlarını dinlemek amacıyla 19 Mayıs'ta bakanlık komitesi tarafından üretimi izlemek üzere bir toplantı gerçekleştirilecek” diye konuştu.
Bu açıklamalar, Irak hükümetinin -bazı silahlı gruplar ve siyasi güçler tarafından benimsenen tutumun aksine- Washington ile Tahran arasındaki artan krizde tarafsızlığa olan bağlılığını sürdürdüğü bir zamanda geldi.
Haşdi Şabi’nin üst düzey liderlerinden biri Amerikalılardan herhangi bir şekilde tehdit almadıklarını dile getirirken, Nuri Maliki'nin liderliğini yaptığı Irak İslami Dava Partisi, tarafsızlıktan yana olmaya reddetti. Parti tarafından yapılan açıklamada, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın ‘hem Bağdat'taki ABD elçiliğinde hem de Erbil'deki konsoloslukta görev yapan personelin güvenlik gerekçesiyle derhal geri çekilmesi’ kararına cevap olarak, İran'a yönelik herhangi bir askeri eylemin aynı zamanda Irak'ı da hedef alan bir saldırı olduğunu söyledi. Parti, hiçbir şekilde “ABD Tiranı” olarak nitelendirdiği Donald Trump’ın yanında olmayacaklarını dile getirerek, tarafsız kalmalarının söz konusu olmadığını vurguladı. Ayrıca Irak siyasi güçlerinin ve halkının, Amerika ile İran arasındaki çatışmalara karışmaktan uzak durmayacağına dikkat çekti.
Haşdi Şabi Gücü komutanlarından Muin Kazımi, “ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun tehdidi ile ilgili herhangi bir bilgi bize ulaşmadı. Amerikan müdahalelerini reddediyoruz. Amerikalılar Irak’taki güçlerinin ve çıkarlarının hedef alınacağı konusunda oldukça tedirginler. Özellikle de askeri hedeflerinin ve üslerinin açığa çıkması ve daha kolay hedeflenebilir hale gelmesi bu endişeleri arttırıyor” açıklamasında bulundu.
İngiltere de Irak'ta çalışan vatandaşları için uyarı sinyalleri çalan ülkeler arasında katıldı. İngiliz basınında yer alan bilgilere göre İngiltere, herhangi bir olağanüstü durumla karşılaşılması halinde ülkedeki personellerini bölgedeki bir dizi ülkeye yerleştirilecek.
ABD yetkilileri, Dışişleri Bakanlığı’nın ABD personelini Irak’tan çekme kararını,  İran yanlısı Iraklı grupların Amerikan vatandaşları için doğrudan bir tehdit oluşturduğu gibi bir gerekçeyle halkı kılmaya çalıştılar. Yetkililer, bu tehditlerin Ashab-ul Ehlul Hak, Hizbullah ve İran Devrim Muhafızları gibi gruplardan geldiğini belirttiler.
Haşdi Şabi bünyesinde yer alan Ashab-ul Ehlul Hak ve Nuceba Hareketi, ABD’nin acil durum personeli dışındaki tüm görevlilerin ülkeden ayrılması kararının ardından, Washington’un ‘Irak’taki çıkarlarına yönelik tehditlerin varlığından bahsetmesinin’ sadece bir bahaneden ibaret olduğunu belirttiler.
İran’a yakınlığıyla bilinen Nuceba Hareketi’nden Nasr el-Şammari, AFP’ye verdiği demeçte, Washington’un Irak'ta ve bölgede herhangi bir bahane altında kargaşa çıkarmaya çalıştığını söyledi. Asaibu'l Ehlu'l-Hak Siyasi Ofis Direktörü Leys Azari ise ABD tarafında atılan son adımların ve yapılan açıklamaların, psikolojik savaşı tırmandırmayı amaçladığını belirtti.



Hamas, Gazze Şeridi’nde nakit sıkıntısıyla karşı karşıya

Nisan 2024’te Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’ta yıkılmış bir binanın enkazı önünde duran bir satıcıya ürünlerini düzenlemesi için yardım eden çocuk (AFP)
Nisan 2024’te Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’ta yıkılmış bir binanın enkazı önünde duran bir satıcıya ürünlerini düzenlemesi için yardım eden çocuk (AFP)
TT

Hamas, Gazze Şeridi’nde nakit sıkıntısıyla karşı karşıya

Nisan 2024’te Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’ta yıkılmış bir binanın enkazı önünde duran bir satıcıya ürünlerini düzenlemesi için yardım eden çocuk (AFP)
Nisan 2024’te Gazze Şeridi’nin güneyindeki Refah’ta yıkılmış bir binanın enkazı önünde duran bir satıcıya ürünlerini düzenlemesi için yardım eden çocuk (AFP)

Gazze Şeridi’ndeki piyasalarda faaliyet gösteren kişiler ile Hamas mensuplarının ifadeleri, hareket üyelerinin maaşlarını nakit olarak tahsil etme konusunda sıkıntı yaşadığını ortaya koydu. Çok sayıda esnafın nakit para kabulünü azaltması ve elektronik uygulamalar ile dijital cüzdanlara yönelmesi, bu sorunu daha da belirgin hâle getirdi.

Bu gelişme, İsrail’in son haftalarda Hamas’ın mali işlerinden sorumlu yetkilileri hedef alıp öldürme operasyonlarını yoğunlaştırdığı bir dönemde meydana geldi. Söz konusu kişiler arasında, hareket mensuplarına maaşları ulaştırmakla görevli bazı isimlerin de bulunduğu belirtildi.

Hamas çalışanlarının Şarku’l Avsat’a bildirdiğine göre gerek sivil yönetimde gerekse askeri kanat olan İzzeddin el-Kassam Tugayları’nda görev yapanların büyük bölümü maaşlarını nakit olarak alıyor.

Savaşın en yoğun yaşandığı yıllarda da Gazze halkı, paralarını elektronik ortamdan nakde çevirmekte zorluk çekiyordu.

İsrail, geçen ağustos ayında Hamas’ı ekonomik açıdan sıkıştırmak amacıyla şekel banknotlarının belirli bir kupürünün kullanımını yasakladı. Hamas’a bağlı polis teşkilatı da bunun ardından bir genelge yayımlayarak, dükkân sahiplerini ve diğer işletmeleri nakit parayla işlem yapmama konusunda uyardı.


Silahlı grupların “konuşlanma noktaları” Trablus’ta gerilimi yeniden artırdı

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Trablus’ta düzenlenen bir güvenlik toplantısında (Arşiv-Dibeybe’nin Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Trablus’ta düzenlenen bir güvenlik toplantısında (Arşiv-Dibeybe’nin Ofisi)
TT

Silahlı grupların “konuşlanma noktaları” Trablus’ta gerilimi yeniden artırdı

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Trablus’ta düzenlenen bir güvenlik toplantısında (Arşiv-Dibeybe’nin Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Trablus’ta düzenlenen bir güvenlik toplantısında (Arşiv-Dibeybe’nin Ofisi)

Libya’nın başkenti Trablus’ta güvenlik ve askeri gruplar arasındaki gerilim yeniden arttı. Trablus’un merkezinde Kadi­siye Adası’ndaki konuşlanma konusunda yaşanan anlaşmazlık, son iki yılda yeniden şekillendirilen güvenlik düzeninin, geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe’nin başkentteki silahlı grupların ve güvenlik birimlerinin varlığını yeniden düzenleme girişimlerine rağmen henüz kalıcı bir istikrara kavuşmadığını ortaya koydu.

Misrata kökenli El-Mahcub Tugayı, cumartesi akşamı yaptığı açıklamada, Adli Polis Teşkilatı ile birlikte Trablus’taki Kadi­siye Adası’ndan çekildiğini duyurdu. Açıklamada, güvenlik noktalarının belirlenmesi amacıyla Başbakanlık İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Muhammed bin Galbun ile yapılacak toplantının beklendiği ifade edildi.

Tugay, anlaşmazlığın “kişisel değil, güvenlikle ilgili” olduğunu ve Savunma Bakanı tarafından görevlendirilen herhangi bir gücün, onaylanmış güvenlik düzenlemeleri uyarınca herhangi bir noktada konuşlanmasına izin veren düzenlemelere dayandığını belirtti.

Açıklama, iki güç arasında Kadi­siye Adası’ndaki konuşlanma konusunda yaşanan gerilimin ortasında geldi. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre söz konusu bölge, geçmişte farklı güvenlik grupları arasında nüfuz alanlarının ve konuşlanma düzenlemelerinin çakışması nedeniyle çeşitli gerilimlere sahne olmuştu.

Kadi­siye Adası daha önce de farklı gruplar arasında gerilim noktası oldu. Geçen yıl İçişleri Bakanlığına bağlı Genel Güvenlik Teşkilatı güçlerinin bölgeye girmesi ve bunun ardından başka güçlerin başkentin çeşitli bölgelerinde yeniden konuşlanmak üzere harekete geçmesi bunlar arasında yer alıyor.

Kadi­siye Adası’ndan yapılan açıklamalı çekilme, anlaşmazlığın nihai olarak çözüldüğü anlamına gelmiyor. Tarafların, konuşlanma düzenlemelerini belirlemek üzere gerçekleştireceği toplantı, Dibeybe hükümetinin güvenlik güçleri arasındaki anlaşmazlıkların yeniden çatışmaya dönüşmesini önleme kapasitesi açısından yeni bir sınav olacak.

Güvenlik haritası

Ulusal Birlik Hükümeti ile Dibeybe karşıtı Terör ve Organize Suçlarla Mücadele Caydırma Teşkilatı arasında daha önce varılan düzenlemeler, teşkilat güçlerinin Trablus’taki bazı noktalardan yeniden konuşlandırılmasını öngörüyordu. Bu düzenlemeler, teşkilatın hukuki statüsü ve konuşlanma bölgeleri konusunda yaşanan gerilim döneminin ardından yapılmıştı.

Geçtiğimiz temmuz ayında Caydırma Teşkilatı’nın başkentin doğu ve merkezindeki bazı eski konuşlanma noktalarına dönmesine yönelik talimatlar verildi. Bu gelişme, bazı çevrelerce Trablus’taki güvenlik haritasının yeniden şekillendirildiğinin göstergesi olarak değerlendirildi.

Başkentte güvenlik ve askeri görevleri üstlenen kurumların çokluğu, tabloyu daha karmaşık hâle getiriyor. Savunma ve İçişleri bakanlıklarına bağlı güçlerin yanı sıra Caydırma Teşkilatı, Adli Polis ve Misrata ile diğer kentlerden gelen çeşitli silahlı gruplar bulunuyor. Bu durum, herhangi bir konuşlanma noktası konusunda yaşanan anlaşmazlığın siyasi ve güvenlik düzeyinde çözülememesi hâlinde daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşme riskini beraberinde getiriyor.

Dibeybe hükümeti, geçen yıl yaşanan çatışmaların ardından güvenlik haritasını yeniden düzenlemeye çalışıyor. Ancak hükümet, güvenliği sağlamak için aynı zamanda birden fazla güce başvuruyor. Bu da gruplar arasındaki denge sorununun devam etmesine neden oluyor. Bunun en belirgin örneklerinden biri, daha önce farklı nüfuz alanlarına ve konuşlanma düzenlemelerine sahip güvenlik birimleri ile güçlerden unsurları tek bir yapı altında toplayan Trablus Güvenlik Müdürlüğü Destek Gücü.

El-Mahcub Tugayı

El-Mahcub Tugayı, Misrata kentinden çıkan silahlı gruplardan biri ve Merkezi Askeri Bölge bünyesinde faaliyet gösteriyor. Kolektif bir komuta yapısına sahip olan tugayın aksine, Adli Polis Teşkilatı resmî olarak Ulusal Birlik Hükümeti bünyesindeki Adalet Bakanlığına bağlı bulunuyor. Teşkilat; mahkemelerin ve cezaevlerinin korunması, mahkeme kararları ile adli emirlerin uygulanması ve tutuklu ile hükümlülerin naklinden sorumlu.

Resmî statüsüne rağmen teşkilat, son yıllarda başkentteki diğer silahlı gruplarla çeşitli alanlarda kesişen yetkilere sahip oldu ve nüfuz mücadeleleri kapsamında komuta kademesinde sık sık değişiklikler yaşandı.

Terör ve Organize Suçlarla Mücadele Caydırma Teşkilatı ise Trablus’taki en güçlü gruplardan biri olarak öne çıkıyor. Teşkilatın başında Abdürrauf Kara bulunuyor. Teşkilat esas olarak, sivil havalimanı, hava üssü ve Trablus’taki başlıca cezaevlerinden birini bünyesinde barındıran Mitiga Kompleksi’nde konuşlanıyor.

Teşkilat geniş bir nüfuza sahip ve sahada yüksek düzeyde özerkliğini koruyor. Farklı dönemlerde görünüşte Başkanlık Konseyi veya hükümete bağlı olsa da Dibeybe hükümetiyle ilişkileri geçen yıl ciddi gerilimlere sahne oldu. Bunun ardından Temmuz 2026’da yapılan güvenlik düzenlemeleri kapsamında unsurlarının başkentin doğu ve merkezindeki bazı eski mevzilerine yeniden konuşlandırılması kararlaştırıldı.

Bunların yanı sıra başkentte 444. Muharebe Tugayı ve 111. Tugay gibi başka grupların yanı sıra Misrata ve diğer batı kentlerinden gelen birlikler ile Savunma ve İçişleri bakanlıklarına bağlı güçler de bulunuyor.

El-Mahcub Tugayı’nın güvenlik noktalarının belirlenmesi amacıyla yapılacak toplantıyı bekleyerek Kadi­siye Adası’ndan çekildiğini açıklaması, sahadaki güçler arasında konuşlanma dağılımının henüz nihai olarak belirlenmediğini gösteriyor. Hükümetin ortak güvenlik düzenlemeleri dayatma ve anlaşmazlıkların açık çatışmalara dönüşmesini önleme kapasitesi ise önümüzdeki dönemde başkentin istikrarı açısından en önemli sınav olmaya devam ediyor.


Burhan, vize başvurusunun reddedilmesinin ardından Washington’a meydan okudu

Burhan, “Hartum Stadyumu”nda düzenlenen gençlik buluşmasına katılanları selamlıyor (Egemenlik Konseyi Medya Ofisi)
Burhan, “Hartum Stadyumu”nda düzenlenen gençlik buluşmasına katılanları selamlıyor (Egemenlik Konseyi Medya Ofisi)
TT

Burhan, vize başvurusunun reddedilmesinin ardından Washington’a meydan okudu

Burhan, “Hartum Stadyumu”nda düzenlenen gençlik buluşmasına katılanları selamlıyor (Egemenlik Konseyi Medya Ofisi)
Burhan, “Hartum Stadyumu”nda düzenlenen gençlik buluşmasına katılanları selamlıyor (Egemenlik Konseyi Medya Ofisi)

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve ordu komutanı Abdulfettah el-Burhan, Washington’a meydan okuyan açıklamalarda bulunarak, “şantaj” olarak nitelendirdiği girişimi reddetti. Burhan, herhangi bir seyahat vizesi almak istemediğini ve Sudan’dan ayrılmayacağını söyledi. Açıklamaları, ABD’nin geçtiğimiz hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarına katılmak üzere ülkeye giriş vizesi vermeme kararına gönderme olarak değerlendirildi.

Burhan, 24 Eylül’de New York’ta düzenlenen BM Genel Kurulu’nun 81. oturumunda ülkesinin heyetine başkanlık ederek konuşma yapmayı planlıyordu. Ancak Washington kendisine giriş vizesi vermedi.

Şarku’l Avsatın Reuters'ten aktardığına göre ABD’nin vize vermesi, Burhan’ın Sudan ordusu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında Nisan 2023’ten bu yana devam eden iç savaşta 90 günlük insani ateşkesi kabul etmesine bağlıydı. Söz konusu ateşkes önerisi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos tarafından sunuldu. Ancak Burhan öneriyi reddederek, savaşı sürdürme kararlılığını belirtti.