Sudan’da AGK ile ÖDBG arasındaki müzakereler yeniden başlıyor

Hartum’un merkezindeki İ’tisam Meydanı’nda protestolara katılan göstericilerden bir kare (AFP)

Sudan’daki Askeri Geçiş Konseyi (AGK) dün, halk arasında ve siyasi çevrelerde hakim olan gerginlik ve endişeye son vermek üzere ülkedeki protestolara öncülük eden Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) ile 3 gündür duran müzakerelere devam edileceğini duyurdu. Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada bu ayın sonuna kadar sivil bir hükümet kurulması vurgulandı.
AKG dün yayınladığı bildiride, 19 Mayıs 2019 Pazar günü Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda ÖDBG ile müzakerelerin yeniden başlatılacağını duyurdu.
Buna karşılık ÖDBG de müzakerelerin devam etmesinden yana olan tutumlarını yineledi. ÖDBG müzakere heyeti üyesi Abbas Medeni dün Şarku’l Avsat’a yaptığı değerlendirmede, müzakere tarihi ve yeri ile ilgili anlaşmaya varılmasının ardından AGK ile müzakerelerin devam edeceğini belirtti.
AGK Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan devlet televizyonunda yayınlanan bir bildiriyle son birkaç gündür artan şiddet olayları nedeniyle müzakerelerin askıya alındığını duyurmuş ve protestoculardan barikatlarla kapattıkları ana yolları tekrar açmalarını istemişti.
Sudan eski Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir’in görevden alınmasından bu yana, ülkedeki protesto gösterileri halen sürüyor. Genelkurmay Başkanlığı ve Savunma Bakanlığı önünde 6 Nisan’dan bu yana 10 binlerce insan oturma eylemi düzenliyor ve “devrimlerinin hedeflerine” ulaşmadan evlerine dönmeyi reddediyorlar. Tarafların, 3 yıl olarak kabul edilen geçiş döneminde yönetim yapıları ve her bir yapının referans şartları konusunda anlaşma sağladıklarının açıklanmasına rağmen geçtiğimiz Perşembe günü sürpriz bir şekilde alınan müzakerelerin askıya alınması kararı, AGK’nin iktidarı sivil bir hükümete devretme konusundaki ciddiyetine dair şüphelere neden oldu.
Protesto gösterilerine önderlik eden isimler, müzakerelerin askıya alınmasını “üzücü” olarak nitelendirirken Genelkurmay Başkanlığı önündeki oturma eylemlerini sürdürmeye devam ederek sivil itaatsizlik ve tam grev ilanına doğru uzanan bir protesto süreci sözü verdiler. Protestocuların başkent Hartum’un ana caddelerine koydukları bariyerler verilen sözler konusunda ne kadar kararlı olduklarının kanıtıydı. Kurulan barikatlarla demiryolu ve araç trafiği engellenirken ordu ve acil destek güçlerine karşı provokatif eylemler gerçekleştirildi. Barikatların kaldırılması ve demiryolunun açılması için ise müzakerelere dönüş şartı olarak öne sürüldü.
6 gösterici öldü
SUV araçlı ve askeri üniformalı güçler, barikatları zorla kaldırmaya çalıştı. Protestoculara karşı gerçek mermiler kullanılırken 6 gösterici öldü, 100 'den fazlası yaralandı. Söz konusu müdahalenin oturma eylemini dağıtmaya yönelik olduğunu anlayan göstericiler hızlı davranarak oturma eylemini başkentin hayati noktaları olan ana caddeleri ve köprülerine doğru genişlettiler.
Ancak gerginliğin sona ermesinin ardından ÖDBG’nin önde gelen isimleri, protestoculara yollara koydukları barikatları ve engelleri kaldırmaları talebinde bulundular. Barikatları ve engelleri kaldıran protestocular, yine oturma eylemi düzenledikleri eski noktalara geri döndüler. Ancak bununla birlikte müzakerelerin bir kez daha askıya alınması halinde Sudan'ı “bir barikat ülkesine çevirme” sözü verdiler.
Ordu ve ÖDBG liderleri, geçtiğimiz Salı günü, geçiş döneminin 3 yıl sürmesi ve yönetimin sivil bir hükümete devredilmesi için anlaştılar. Müzakereler Çarşamba günü de devam etti. Ancak Perşembe günü taraflar arasındaki müzakerelerin askıya alındığı duyuruldu.
Eski Savunma Bakanı Avad Muhammed Ahmed bin Avf AGK başkanlığına seçilmişti. Ancak, eski bakanı Beşir rejiminin bir uzantısı olarak gören protestocular onu istemediler. Bunun üzerine istifa etmek zorunda kalan Bin Avf ve yardımcısı Orgeneral Kemal Abdulmaruf yerine başkanlığa Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ve yardımcılığına ise Orgeneral Muhammed Hamdan Daklu getirildi. Ancak askeri ve sivil kanat arasındaki müzakereler 5 haftadır devam ederken, protestocular, yönetim sivil bir yapıya devredilinceye kadar yerlerinden ayrılmayacaklarını vurguladılar.
ABD'den müzakere çağrısı
Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı Afrika İşlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Tibor P. Nagy, önceki akşam Washington’da yapılan toplantının sonundaki açıklamasında uluslararası toplumun, Sudan’da hem AGK’ye hem de protesto gösterilerinin liderlerine “siyasi çözüme ulaşmak için bir an önce müzakerelerin yeniden başlaması” çağrısında bulunduğunu kaydetti.
 Cuma akşamı, Afrika Birliği (AfB), Birleşmiş Milletler (BM), Avrupa Birliği (AB) ve Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesi (IGAD) gibi kuruluşların yanı sıra Fransa, Almanya, İngiltere ve Norveç’ten çok sayıda temsilciyle Sudanlıların iradesini yansıtan bir anlaşmaya vararak “geçici sivil bir hükümet” kurulmasına ilişkin bir toplantı gerçekleşti. Toplantının ardından Twitter üzerinden açıklamalarda bulunan Nagy, “AGK ve sivil muhalefet arasında ‘yeni kurumlarla ilgili’ varılan son uzlaşıları ortaklarımızla birlikte memnuniyetle karşıladık” ifadelerine yer verdi. Açıklamasında, güvenlik güçlerinin son protestolarda göstericilere karşı kullandığı şiddete ilişkin endişelerini de dile getiren Nagy, askeri liderleri “barışçıl gösterilere izin vermeleri ve şiddetin sorumlularına yönelik gerekli işlemlerin yapılması” çağrısında bulundu.
Washington'daki toplantıya katılan ülke temsilcilerinin Sudan'da gelecekte kurulması planlanan sivil hükümete verilecek desteği tartıştıklarını da söyleyen Nagy, “Siyasi ve ekonomik reformların uygulanması, adil bir geçiş süreci sağlamak amacıyla ihtiyaç duyulan kurumların kurulması ve ülkede ekonomik refaha giden yolun kolaylaştırılması için gelecekte kurulması planlanan geçici sivil hükümetin nasıl destekleneceğini tartıştık” dedi.