Avrupa’dan aşırı sağcılıkla mücadele çağrıları yükseliyor

Pazar günü Berlin’de yapılan AB’nin desteklendiği gösterilere katılan Almanlar (Reuters)

Avrupa Birliği (AB) kurulduğu 1993 yılından bu yana ilk kez aşırı sağcı partilerin öne çıkacağı beklentileri arasında son yılların en önemli parlamento seçimlerine tanık oluyor.
Almanya Başbakanı Angela Merkel önceki gün yaptığı açıklamada, Avrupa'ya aşırı sağcı partilere karşı koyma çağrısında bulundu. Merkel, “Popülist hareketler, Avrupa’nın yolsuzlukla mücadele ve azınlıkları koruma gibi temel değerlerini yok etmek istiyor” ifadelerini kullandı.
Merkel’in bu açıklamaları, Avusturya’da hükümet koalisyonu ortağı Özgürlük Partisi (FPÖ) Genel Başkanı Heinz Christian Strache’nin başbakan yardımcılığından istifa etmek zorunda kaldığı skandala ilişkin soruya verdiği yanıtta geldi. Strache, bir Rus işadamı ile siyasi yardımına karşılık devlet ihaleleri teklifinde bulunduğu görüşmeyi ortaya koyan videonun yayınlanmasının ardından istifa etmek zorunda kalmıştı.
Öte yandan Hollanda’da yapılan son anketler, aşırı sağcı ve göçmen karşıtı olan Demokrasi Forumu (FvD) partisinin yükselişte olduğuna işaret ederken Hollanda'da Perşembe günü yapılacak seçimlerle popülist partilerin Avrupa kıtasında öngörülen atılımının başlaması bekleniyor. Avrupa’da öncelikle Hollandalı ve İngilizler seçmenler, 23-26 Mayıs tarihleri arasında yapılacak seçimlerde Avrupa Parlamentosu'ndaki (AP) temsilcileri için oy verecekler.
FvD partisi lideri Thierry Baudet, Avrupa sınırlarının diğer insanlara kapatılmasını destekleyen Fransız aşırı sağcı siyasetçi Jean-Marie Le Pen tarafından övülen “Kuzey Avrupa’nın kurulması” ideolojisi için çağrı yapıyor. Fransız Haber Ajansı’nın (AFP) haberine göre 36 yaşındaki Fransa ve Endonezya asıllı Baudet, klasik referanslarla dolu, şiirsel söylemlerden hoşlanan bir konuşmacı. Öte yandan Başbakan Mark Rutte'nin liderliğindeki Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi’nin (VVD) aşırı sağcı partiler karşısında, büyük bir zafer kazanması bekleniyor. FvD’nin Mart ayında yapılan seçimlerde VVD’yi geçerek parlamentoya girişi, siyasi uzlaşılara yönelik toleransı ve eğilimleri ile bilinen Hollanda siyasi sahnesini değiştirdi.
Ulusal bir başarı yakalayan Baudet, bu başarıyı AP seçimlerinde de yakalamaya hazırlanıyor. Son anketler, FvD’nin AP’de Hollanda'ya ayrılan 26 sandalyenin 3 ila 5'ini alabileceğine işaret ediyor.
Başbakan Rutte’nin lideri olduğu liberal VVD partisinin yanı sıra demokratlar ve çevreciler gibi Avrupa yanlısı partilerin iyi sonuçlar alması ve çeşitli sayılarda sandalye kapmaları bekleniyor.
Ancak analistlere göre Avrupa Ortak Göç Politikası’na şiddetle karşı çıkan AB karşıtı FVD partisinin beklenen başarısı, kıtada önümüzdeki dönem yaşanacakların bir göstergesi. Amsterdam Üniversitesi'nde siyaset bilimi profesörü olan Claes H. de Vreese konuya ilişkin değerlendirmesinde, Hollanda’daki gelişmelerin Avrupa’nın geri kalanında da gerçekleştiğini söyledi.
Hollanda siyasi sahnesinde yıldızı bu yıl parlayan FvD lideri Baudet, özellikle göç, kadın hakları ve çevresel değişim konularında söylediği tartışmalı sözlerle tanınıyor. Buna karşın AP’nin İslam karşıtı milletvekilli Marine Le Pen’in müttefiki olan Hollandalı siyasetçi Geert Wilders popülerliğini kaybediyor. Prof. Vreese, Baudet’in Wilders'ın kültürel bir geçmişi olmayan abartılı üslubuna kızgın olabilecek bazı seçmenleri kendisine çektiğini kaydetti.
Analistler Hollanda’da olduğu gibi Avrupa’nın geri kalanında da seçmenlerin “kaybedildiği” AB yöntemleri ve rollerinin net olması gerektiğini vurguladılar.
Hollanda'da bulunan Leiden Üniversitesi’nde Avrupa siyaseti ve ekonomi Profesörü olan Amy Verdun, Avrupa'nın çok uzun zamandan bu yana birçok insanın anlamadığı oldukça teknik bir mesele olduğunu ve bu durumun popülistlerin işini kolaylaştırdığını belirtti. Prof. Verdun, AB'yi hem AB'ye hem de Avrupa'ya karşı güçlü bir politika izleyen partilerin iyi sonuçlar elde etmesini bekleyen tüm vatandaşlar için basit cümlelerle anlaşılır hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.
Avrupa seçimlerinin Perşembe günü yapılacağı bir başka Avrupa ülkesi olan İngiltere’de yapılan son anketler, Nigel Farage liderliğindeki yeni Brexit Partisi’nin iktidardaki Muhafazakar Parti ve muhalefetteki İşçi Partisi’ni geride bıraktığına işaret etti.
Opinion anket şirketi tarafından Observer gazetesi için yapılan ankete göre Farage’nin yeni partisi yüzde 34’lük bir desteğe sahip. Bununla birlikte partiye verilen desteğin yüzdesi, geçtiğimiz hafta yayınlanan bir başka anketle de teyit edildi. Opinion’un anketine göre İşçi Partisi yüzde 20’lik bir oranla ikinci sırada yer alırken partinin yüzdesinde bir puanlık bir düşüş gözlemlendi. Başbakan Theresa May liderliğindeki Muhafazakar Parti ise geçen haftaya kıyasla 1 puan yükselmesine rağmen yüzde 12’lik destekle dördüncü sırada yer aldı. Ülkenin AB’de kalmasını destekleyen ve anketlerde geçen haftaya kıyasla 3 puan yükselerek üçüncü sırada yer alan Liberal Demokratlar ise ikinci bir Brexit referandumu yapılması çağrısında bulundu.
Öte yandan Nisan ayında yeni partisini kuran Nigel Farage, ülkesindeki siyasi liderleri, AB’den çekilmeyi destekleyen referandumun sonuçlarına ihanet etmekle suçladı. Farage’ın 2016 yılında yapılan referandum sırasında Birleşik Krallık Bağımsızlık Partisi (UKIP) üyesiydi.
Bir başka gelişmede ise İngiliz hükümeti, 3 kez Avam Kamarası’ndan geri dönen Başbakan May’in Brexit planını yeniden parlamentoya sunacak. Bununla birlikte hükümet ile İşçi Partisi arasındaki Brexit müzakereleri, May’in Cuma günü önümüzdeki ay AB’den çıkış için bir takvim belirlemeye karar vermesinden birkaç saat sonra çöktü.
İngiltere Ekim ayında AB’den ayrılmak zorunda. Ancak Avam Kamarası’ndaki Brexit koşullarıyla ilgili bölünme halen devam ediyor ve Londra'nın AB'den nasıl ayrılacağı veya ayrılıp ayrılmayacağı henüz netlik kazanmış değil.