İhvan’dan cumhurbaşkanlığına ardından cezaevinde son bulan bir hayat: Muhammed Mursi

Mısır eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi'nin bir önceki duruşmasından (Arşiv - AP)

Mısır eski Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi, 68 yaşında mahkeme salonunda hayatını kaybetti.
Mursi’nin vefat haberi Mısır Devlet Televizyonu tarafından duyuruldu.
Muhammed Mursi İsa el-Eyyat, Ağustos 1951 yılında Kahire’nin kuzeydoğusundaki Şarkiye ilinde el-Adva köyünde çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası bir çiftçi annesi ise ev hanımıydı.
Mursi’nin siyasi kariyeri, Kahire Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nde öğrenciyken, Müslüman Kardeşler Teşkilatı’nın (İhvan) bir üyesi olmasıyla başladı. İhvan içerisinde Mısır eski cumhurbaşkanlarından Hüsnü Mübarek döneminde teşkilatın yasaklandığı yıllarda siyasi olarak üst kademelere yükseldi. İhvan Rehberlik Konseyi üyesi olan Mursi, 2000-2005 yılları arasında, İhvan’ın meclisteki partisine başkanlık etti. 1982 yılında mühendislik doktorasını Los Angeles’daki Güney Kaliforniya Üniversitesi'nde yapmak üzere ABD’ye taşınan Mursi, burada uzay mekiği motorlarının korunması alanında çalışmalar yürüttü. Ayrıca Mursi’nin burada doğan 2 çocuğunun ABD vatandaşlığı bulunuyor.
ABD’deki çalışmalarını tamamlayan Mursi, mühendislik alanında öğretim üyesi olarak Mısır’a geri döndü. İhvan’da bir takım görevlerde bulunması nedeniyle birçok kez tutuklanan Mursi, ilk kez 2006 yılında mahkum edildi. Ardından ev hapsine alınan Mursi, Müslüman Kardeşler liderleriyle birlikte birkaç kez yargılandı.
Hüsnü Mübarek’in istifası
2011 yılında devrimin patlak vermesiyle birlikte Mısır eski Cumhurbaşkanı Mübarek’in istifa ettiğini açıklamasının ardından İhvan’ın siyasi kanadı Özgürlük ve Adalet Partisi başkanı olarak seçilen Mursi’nin grup içerisindeki nüfuzu da ortaya çıkmış oldu. 7 Nisan 2012’de İhvan, Mursi’yi cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ‘yedek’ aday olarak göstermeden önce parlamento çoğunluğunu kazandı. Partinin asıl adayı, Rehberlik Konseyi'nin başkan yardımcısı olarak görev yapan Hayrat eş-Şatır’dı. Ancak Cumhurbaşkanlığı Seçim Komisyonu Şatır’ın adaylığını hukuki nedenlerden ötürü kabul etmedi. Böylece Mursi, parti ve teşkilatın resmi adayı oldu.
Cumhurbaşkanlığı seçimleri gerçekleştiğinde ise Mursi, seçimlerin ikinci turunda oyların yüzde 51.7’sini kazanarak oyların yüzde 48.3’ünü kazanan rakibi, eski Başbakan Ahmed Şefik’e karşı galip gelmeyi başardı.
Keskin bölünmeler
Mursi’nin kısa süren cumhurbaşkanlığı döneminde Mısır sokaklarında keskin bölünmeler yaşandı. Mursi’nin ikinci seçim turu sırasında verdiği vaatlerin aksine Cumhurbaşkanlığı ekibine İhvan’la ilişkili insanları seçmesi, görevdeki ilk aylarında rakipleri tarafından Müslüman Kardeşler Teşkilatı için tekelci bir güç kullanmakla suçlanmasına neden oldu.
Mursi, yönetimine karşı muhalefeti temsil eden ‘Ulusal Kurtuluş Cephesi’ ve ‘Tamarud Hareketi’ gibi yapılar kuruldu. Bu durumu, devlet ile İhvan ve Hayrat eş-Şatır cephesi oluşumu arasında karşılıklı suçlamalar izledi. Kasım 2012'nin sonlarında, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle anayasa değişikliklerinin yapılıp cumhurbaşkanının yetkilerinin genişletilmesinin ardından Mursi karşıtı protesto gösterileri başladı. Anayasa değişiklikleri tarafından garanti edilen özgürlükler üzerindeki kısıtlamalar nedeniyle muhalefet ve Kıptiler bölünürken, İslamcıların egemen olduğu Kurucu Meclis, anayasa değişikliklerini kabul etti.
Tamarud Hareketi’nin protesto çağrısının ardından 30 Haziran 2013’te gerçekleşen kitlesel gösterilere milyonlarca protestocu katıldı. Bunun üzerine Mısır Ordusu, Cumhurbaşkanı Mursi’ye başta cumhurbaşkanlığı erken seçimleri olmak üzere protestocuların taleplerini karşılaması için 48 saat mühlet verdi.
Sürenin dolmasıyla birlikte etrafı muhalefet ve toplum güçlerinin önde gelen temsilcileriyle çevrili olan dönemin Savunma Bakanı Abdulfettah es-Sisi, anayasa çalışmalarının askıya alındığını, yeni bir anayasa hazırlamak için geçici teknokratik bir hükümet kurulacağı ve yeni cumhurbaşkanlığı seçimleri düzenleneceğini duyurdu.
Mahkemeler
Daha sonra Mısırlı yetkililer Müslüman Kardeşler Teşkilatı’nın bir ‘terör’ örgütü olarak sınıflandırıldığını ilan etti. Mursi ve İhvan liderleri birçok suçlamayla yargılandı. Haklarındaki ilk karar, Yargıtay tarafından Eylül 2017'de alınan ömür boyu hapis cezası oldu.
Görevden alınmasının ardından Mursi, dün vefat ettiği duruşmaya kadar İskenderiyye’deki Burc el-Arab Hapishanesi’nde kaldı. Duruşma sırasında Mursi, kendisine söz hakkı verilmesini istedi. Kendisine söz hakkı verilen Mursi, duruşmanın ertelenmesinin ardından mahkeme salonun da baygınlık geçirdi ve burada hayatını kaybetti.