Washington, Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği'ne takviye asker gönderiyor

Irak kuvvetleri dün Bağdat'taki ABD Büyükelçiliğini göstericilerin saldırılarından korudu (EPA)
Irak kuvvetleri dün Bağdat'taki ABD Büyükelçiliğini göstericilerin saldırılarından korudu (EPA)
TT

Washington, Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği'ne takviye asker gönderiyor

Irak kuvvetleri dün Bağdat'taki ABD Büyükelçiliğini göstericilerin saldırılarından korudu (EPA)
Irak kuvvetleri dün Bağdat'taki ABD Büyükelçiliğini göstericilerin saldırılarından korudu (EPA)

ABD Savunma Bakanı Mark Esper, Pentagon'un Irak'ta artan gerginliğe karşı bölgede daha fazla asker konuşlandıracağını duyurdu. Karar, İran yanlısı Iraklı milis unsurların salı günü Bağdat'taki Amerikan Büyükelçiliği’ne saldırı düzenlemesinin ardından geldi.
ABD Savunma Bakanı Mark Esper, aıklamasında şunları söyledi;
"Irak’ta meydana gelen son olaylara yanıt olarak Başkomutan’ın (ABD Başkanı Donald Trump) talimatı üzerine 82'inci Hava İndirme Tümeni’ne bağlı Acil Müdahale Kuvveti’nden bir tabur asker Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bölgesine sevk edilecek. Yaklaşık 750 asker bölgeye derhal intikal edecek ve aynı şekilde önümüzdeki günlerde de bölgeye ek güçler gönderilecek. Bu sevkiyat Bağdat’ta tanık olunduğu üzere ABD personeline ve tesislerine yönelik artan tehditlere yanıt olarak geldi. ABD, vatandaşlarını ve çıkarlarını dünyanın neresinde olursa olsun koruyacaktır.”
Amerikan Fox News kanalının haberine göre Kuveyt'teki 500 ABD askerine sevkiyat için hazırlıklı olmalarına yönelik tebligat ulaştırıldı. Aynı şekilde dört bin Amerikan askeri de önümüzdeki günlerde olası konuşlandırma için hazırlık yapmaları konusunda bilgilendirildi. Bu adımlar İran destekli yüzlerce milisin Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği’ne saldırmalarının ardından geldi.
Güvenlik güçlerini takviye etmek amacıyla yaklaşık 100 ABD deniz piyadesi salı günü gece yarısı Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği’ne gönderildi. Ayrıca Apache helikopterleri de büyükelçilik binası üzerinde uçuş yaptı. Ardından Haşdi Şabi’den yapılan açıklamada, “Göstericiler, Haşdi Şabi liderlerinin taleplerine yanıt olarak ve Irak hükümetine duyulan saygı çerçevesinde geri çekildi” denildi.
ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği dün, bir sonraki açıklamaya kadar tüm konsolosluk işlemlerinin askıya alındığını duyurdu. Bundan bir gün önce İran ve müttefiklerinin desteklediği silahlı gruplar büyükelçilik önünde toplandı ve binanın duvarını ateşe verdi. Silahlı gruplar ayrıca elçiliğe taşlı saldırıda bulundu ve güvenlik kameralarını parçaladı.
ABD Büyükelçiliği’nden yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi;
"Bağdat’taki büyükelçilik binasına düzenlenen milis saldırıları nedeniyle tüm konsolosluk işlemleri bir sonraki duyuruya kadar askıya alındı. Tüm randevular iptal edildi. ABD vatandaşlarına büyükelçiliğe yaklaşmamalarını tavsiye ediyoruz."
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'nun Irak'taki durumu takip etmek için Ukrayna'ya düzenlenmesi planlanan ziyareti ertelediği belirtildi. Bu Pompeo’nun Trump’ın Ukrayna Cumhurbaşkanı ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesi sebebiyle başlatılan azil sürecinin ardından Ukrayna’yı ilk ziyareti olacaktı. Söz konusu ziyaret, ABD çevreleri tarafından yakından takip ediliyor. ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından ziyaretin ertelendiğine dair yapılan duyuru, Irak hükümetinin İran destekli göstericilerin ABD Büyükelçiliği’nden çekildiğine ilişkin yaptığı açıklama ile eş zamanlı geldi. Irak Güvenlik Güçleri ve Kuveyt'ten gönderilen ABD Deniz Kuvvetleri, plastik mermi ve göz yaşartıcı gaz kullanarak göstericileri büyükelçilik binası önünden uzaklaştırdı.
Fransa Savunma Bakanı Florence Parly ülkesinin, İran yanlısı göstericiler tarafından Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği’ne yönelik gerçekleştirilen saldırıyı "şiddetle" kınadığını ve ABD ile "tam dayanışma" içerisinde olduğunu açıkladı. Yılbaşını Hürmüz Boğazı’nda Fransız savaş gemisi Courbet'te geçiren Parly, “Fransa, Irak'taki uluslararası koalisyon bölgelerine ve Bağdat'taki ABD Büyükelçiliği’ne yönelik gerçekleştirilen saldırıları şiddetle kınıyor. Fransa, ABD ile tam bir dayanışma içerisinde” açıklamasında bulundu.
Paris, Irak ve Suriye'de DEAŞ’e karşı kurulan uluslararası koalisyonun bir parçası olarak ABD'nin önemli bir müttefiki konumunda. Fransa ayrıca Irak'ta, özellikle Irak kuvvetlerinin eğitim alanında askeri varlığa sahip.
Fransız Bakan, Courbet gemisindeki 180 denizciye hitaben yaptığı konuşmada şunları söyledi;
“Olayların yorumlanması sırasında yapılacak herhangi bir yanlış hareket veya bir aksaklık kıvılcımın ateşlenmesi anlamına gelir. Bölgedeki durumun ne kadar kırılgan olduğunu siz de fark ediyorsunuz değil mi?”
İran'ın nükleer anlaşma kapsamındaki diğer yükümlülüklerini yerine getirmeyeceğini açıklaması halinde ise tansiyon daha da yükselecek. Fransız savaş gemisi Courbet, yakında dünya deniz petrolünün üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda başlatılacak olan Avrupa denizcilik gözetim misyonuna katılacak. Misyonda 400 denizci yer alacak ve planlamaya göre Hollanda ve Danimarka'nın da katılımıyla şubat ayından itibaren tam olarak faaliyete geçecek.
Alsumaria News kanalının resmi bir kaynaktan edindiği bilgiye göre, dün bazı büyükelçiliklerin faaliyetlerini Bağdat'tan Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ndeki Erbil'e taşımayı düşündükleri belirtildi.
Söz konusu kaynağın aktardığına göre bazı büyükelçilikler, Yeşil Bölge'nin artık güvenli olmadığı ve yeniden saldırıya maruz kalabileceği görüşünde. Büyükelçilikler bu durumu göz önünde bulundurarak faaliyetlerini Bağdat’tan Erbil'e aktarmayı planlıyorlar.
ABD’nin tansiyonu daha fazla yükseltecek adımlar atması konusunda da endişe duyuluyor. Kulislerde, Washington'ın büyükelçiliğinin hedef alınmasına karşılık vermek için çeşitli seçenekler üzerinde çalıştığı bilgisi dolaşıyor. Iraklı askeri bir kaynağa göre ise ABD kuvvetlerinin bulunduğu bazı üsler dün ABD Büyükelçiliği’nde yaşananların ardından olası bir saldırı beklentisi sebebiyle alarm durumuna geçti. Et-Taci Askeri Üssü, Habbaniye Hava Üssü, Aynu'l Esed Hava Üssü, Musul'daki başkanlık sarayları, Basra'daki Bercesiye bölgesi ve Selahattin ilindeki Beled Askeri Hava Üssü ile Bağdat'ın güneyindeki Rüstemiye Üssü alarm durumunda. Bu üslerde bulunan kuvvetler çoğunlukla saldırı için değil, savunma için gerekli araçlara sahip. Üslerin himayesini ise Irak ordusu sahiplenmiş durumda. Bu durum özellikle üslerin çevresi için geçerli. Söz konusu üslere sadece Irak ordusuna ait konvoylar ve araçlar girebiliyor.



Rusya, Ukrayna'yı Moskova'nın üst düzey bir subayına suikast girişiminde bulunmakla suçladı

Putin, Dışişleri Bakanı Lavrov ile birlikte (EPA)
Putin, Dışişleri Bakanı Lavrov ile birlikte (EPA)
TT

Rusya, Ukrayna'yı Moskova'nın üst düzey bir subayına suikast girişiminde bulunmakla suçladı

Putin, Dışişleri Bakanı Lavrov ile birlikte (EPA)
Putin, Dışişleri Bakanı Lavrov ile birlikte (EPA)

Moskova'daki bir apartmanda dün yüksek rütbeli bir Rus subayı vurularak hastaneye kaldırıldı. Yetkililer, iki ülke arasındaki devam eden barış görüşmelerini baltalamak amacıyla Ukrayna'nın suikast girişimini organize ettiğini iddia etti.

Rus soruşturmacılar, Rus askeri istihbaratının başkan yardımcısı Vladimir Aleksiyev'in kimliği belirsiz bir saldırgan tarafından vurulduğunu ve şüphelinin olay yerinden kaçtığını söyledi.

Aleksiyev, siber saldırılardaki iddia edilen rolü ve İngiltere'deki bir Rus ilticacısına yönelik sinir gazı saldırısını organize ettiği suçlamaları nedeniyle Batı yaptırımlarına tabi idi. Ayrıca, Ukrayna ve Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan üçlü görüşmelerde Rus müzakere ekibinin bir üyesinin yardımcısıdır; bu görüşmelerin ikinci turu perşembe günü Abu Dabi'de sona erdi.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna'yı "terör eyleminin" arkasında olmakla suçlayarak, Kiev'i dört yıldır süren savaşı sona erdirmeyi amaçlayan "müzakerelerin seyrini bozmaya" çalışmakla itham etti.


Trump, İran'la iş yapan tüm ülkelere gümrük vergisi uygulanmasını öngören emri imzaladı

ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
TT

Trump, İran'la iş yapan tüm ülkelere gümrük vergisi uygulanmasını öngören emri imzaladı

ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump (AFP)

Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump'ın dün, İran'la iş yapan ülkelere yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanmasını öngören bir başkanlık kararnamesi imzaladığını açıkladı.

Bu durum, iki ülke bu hafta görüşmeler yapmış olmasına rağmen, İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki gerginliğin arttığı bir dönemde ortaya çıkıyor.


Trump, İran ile yapılan görüşmeleri övdü ve görüşmelerin önümüzdeki haftanın başlarında yeniden başlayacağını doğruladı

İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
TT

Trump, İran ile yapılan görüşmeleri övdü ve görüşmelerin önümüzdeki haftanın başlarında yeniden başlayacağını doğruladı

İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ve İran arasında Umman'da yapılan dolaylı görüşmelerin ardından Washington'un İran konusunda "çok iyi görüşmeler" gerçekleştirdiğini söyledi ve iki tarafın "önümüzdeki haftanın başlarında" tekrar bir araya geleceğini doğruladı.

Trump, hafta sonu için Florida'daki Mar-a-Lago'ya giderken Air Force One uçağında gazetecilere şunları söyledi: "İran hakkında çok iyi görüşmeler yaptık ve İran'ın bir anlaşma yapmak istediği anlaşılıyor."

"Önümüzdeki haftanın başlarında tekrar görüşeceğiz" dedi.

Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, görüşmelerin başlamasından önce ABD elçisi Steve Wittkoff ve Jared Kushner'ı kabul etti (AP)Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, görüşmelerin başlamasından önce ABD elçisi Steve Wittkoff ve Jared Kushner'ı kabul etti (AP)

Görüşmelere katılan İran heyetine başkanlık eden İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada "çok olumlu bir atmosfer" olduğunu belirterek, "Müzakerelerde bulunduk ve karşı tarafa görüşlerimizi ilettik" dedi ve iki tarafın "müzakerelere devam etme konusunda anlaştığını" ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)

Arakçi, görüşmelerin yalnızca nükleer meseleye odaklandığını ve Amerikalılarla başka hiçbir konuyu görüşmediklerini vurguladı. ABD ise İran'ın balistik füze programının ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de ele alınması gerektiğinde ısrar ediyor.

İran Dışişleri Bakanı, görüşmelerin devam etmesi için Washington'dan ülkesine yönelik "tehditlerini" durdurmasını istedi ve müzakerecilerde izlenecek yolu her iki başkentle de istişarede bulunduktan sonra belirleyeceklerini açıkladı.

Müzakerelerin sona ermesinden kısa bir süre sonra Washington, İran'ın petrol sektörüne yönelik yeni yaptırımlar açıkladı; bu yaptırımlar 15 kuruluşu, iki şahsı ve 14 gemiyi hedef alıyordu.

Bunlar, ABD'nin haziran ayında İsrail'in İran'a karşı başlattığı 12 günlük savaş sırasında İran'ın nükleer programının kilit noktalarına yönelik saldırılarından beri yapılan ilk görüşmelerdi.

 Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, müzakerelerin başlamasından önce İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede (AP)Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, müzakerelerin başlamasından önce İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede (AP)

İran devlet televizyonu görüşmelerin dolaylı olarak yapıldığını bildirirken, Umman Dışişleri Bakanlığı Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamad el-Busaidi'nin her heyetle ayrı ayrı görüştüğünü gösteren fotoğraflar yayınladı.

Ancak ABD haber sitesi Axios, iki kaynağa dayanarak, Umman'da Arakçi, Witkoff ve Kushner arasında doğrudan görüşmelerin gerçekleştiğini bildirdi.

Umman Dışişleri Bakanı “X” platformunda yaptığı açıklamada, “Bugün Maskat'ta İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasında çok ciddi görüşmeler yapıldı” ifadelerini kullandı. Bakanlık görüşmelerin “İran ve Amerika'nın pozisyonlarını netleştirmek ve olası ilerleme alanlarını belirlemek açısından faydalı olduğunu” vurguladı.

Arakçi daha önce de ülkesinin “herhangi bir aşırı talep veya Amerikan provokasyonuna karşı egemenliğini ve ulusal güvenliğini savunmaya hazır olduğunu” teyit etmişti.

X platformunda şunları yazdı: “İran, açık gözlerle ve geçen yılın acı hatırasıyla diplomasiye giriyor… İyi niyetle görüşmeler yürütüyoruz ve haklarımızı kararlılıkla savunuyoruz.”

Sıfır nükleer kapasite

Washington'da, Beyaz Saray sözcüsü Caroline Leavitt perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD heyetinin İran ile "sıfır nükleer yetenek" konusunu görüşeceğini söyledi. Leavitt, Trump'ın "diplomasi dışında birçok seçeneği bulunduğunu" belirterek, "tarihin en güçlü ordusunun başkomutanı" olduğunu vurguladı.

Görüşmeler, Washington'un Ortadoğu'daki askeri varlığını güçlendirdiği, USS Abraham Lincoln uçak gemisini ve saldırı grubunu bölgeye konuşlandırdığı bir dönemde gerçekleşiyor; İran ise saldırıya uğraması halinde bölgedeki ABD üslerini hedef alacağını belirtmişti.

Umman'ın resmi haber ajansı tarafından yayınlanan bir videoda, Ortadoğu'daki operasyonları denetleyen ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) komutanı Amiral Brad Cooper'ın ülkesinin heyetine katıldığı görüldü.

Görüşmeler, İran'da binlerce kişinin ölümüne yol açan protestoların yaygın bir şekilde bastırılmasından haftalar sonra yapıldı.

İranlı yetkililer, protestolara katılan "isyancılar"ın yanı sıra çoğunluğu güvenlik personeli ve sivillerden oluşan yaklaşık 3 bin kişinin öldürüldüğünü kabul etti.

İnsan hakları örgütleri ise daha yüksek rakamlar bildirdi. ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA, çoğunluğu protestocu olmak üzere 6 bin 941 kişinin ölümünü belgelediğini ve 51 bin gözaltı kaydettiğini belirtti.

Perşembe günü Trump, "Müzakere ediyorlar...saldırmamızı istemiyorlar" dedi ve ABD'nin bölgede "büyük bir filo" konuşlandırdığını söyledi.

Protestocuları desteklemek amacıyla İran'a saldırmakla tehdit ettikten sonra, ABD Başkanı odağını nükleer programa çevirdi.

Batı ülkeleri ve İsrail, İran'ı nükleer bomba edinmeye çalışmakla suçluyor; Tahran ise bu iddiayı reddederek sivil nükleer program hakkını savunuyor.

Görüşmeler başlamadan önce, Çin Dışişleri Bakanlığı, İran'ın egemenliğini, güvenliğini, ulusal onurunu, meşru haklarını ve çıkarlarını koruma konusunda İran'a desteğini teyit ederek, tek taraflı zorbalığa karşı olduğunu belirtti.

Gerginliğin artma riskleri

İran, yaptırımların kaldırılması için yalnızca nükleer meseleyi görüşmek istediğini ısrarla belirtiyor ve füze programı veya bölgedeki silahlı gruplara, özellikle Lübnan Hizbullahı'na, Filistin Hamas hareketine ve Yemen'deki Husilere verdiği destekle ilgili herhangi bir müzakereyi reddediyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (Reuters) ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (Reuters)

Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “Görüşmelerin somut sonuçlar vermesi için, balistik füzelerinin menzili, bölgedeki terör örgütlerine verdikleri destek, nükleer programları ve kendi halklarına karşı tutumları gibi belirli noktaları içermesi gerektiğini” kesin bir dille ifade etti.

 ABD merkezli Savaş Çalışmaları Enstitüsü ise “Tahran'ın ABD taleplerini karşılamada uzlaşmaz tavrını sürdürmesi, İran ve ABD'nin diplomatik bir çözüme ulaşma olasılığını azaltıyor” değerlendirmesinde bulundu.