​Çin, Tel Aviv Büyükelçisi’nin ölümünü soruşturmak için İsrail’e heyet göndermekten vazgeçti

Çin'in Tel Aviv Büyükelçisi Du Wei. (Reuters)

Pekin hükümeti, Tel Aviv Büyükelçisi Du Wei'nin ölümünü araştırmak üzere İsrail'e bir heyet gönderme kararı almıştı. Ancak bu kararından vazgeçti.
Kararın iptal edilmesinin nedeni, Çin’in İsrail tarafından yapılan ve Büyükelçi’nin ölümünün doğal yollardan gerçekleştiğini belirten ilk incelemenin sonuçlarını güvenilir olarak kabul etmesi oldu. İsrailli diplomatik bir kaynağa göre İsrail Dışişleri Bakanlığı Çin Dışişleri Bakanlığı’na adli tıp ve polis incelemelerinin Çin’in Tel Aviv Büyükelçiliği çalışanlarının huzurunda gerçekleştirildiğini bildirdi. Yapılan incelemelerde Büyükelçi Du Wei'nin Herzliya'daki (Tel Aviv'in kuzeyinde bir şehir) evinde uyurken kalbinin aniden durması sonucu öldüğüne dair kesin sonuca varıldı.
Kaynak, Çin diplomasisinin İsrail'in söz konusu ölümle ilgili adli tıp raporlarını incelediğini ve raporların güvenilir olduğuna ikna olduğunu da sözlerine ekledi.
Büyükelçi’nin ölümü, ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo’nun geçen perşembe günü, Büyükelçi’nin ölümünden üç gün önce gerçekleştirdiği İsrail ziyaretiyle ilişkilendiren ve ‘komplo teorileri’ başlığı altında yer alan haber furyasına neden oldu. ABD Dışişleri Bakanı Pompeo, İsrail ziyareti sırasında Çin’in İsrail'deki yatırımlarının geliştirilmesi ve genişlemesi konusundaki endişelerini dile getirmişti. Ziyarete eşlik edenler Pompeo’nun İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu Pekin'le ilişkilerini sınırlamaya çağırdığını, bu çağrıya uyulmaması halinde iki ülke arasında istihbarat iş birliğini azaltmak, İsrail hakkında hassas bilgileri saklamak ve ABD Donanması’nın İsrail limanlarına yönelik ziyaretlerini durdurmak gibi Washington tarafından bir takım tedbirlerin alınmasına yol açabileceği şeklinde açıkça tehdit ettiğini belirttiler.
Sosyal medya siteleri, gazetelerin ve gazetecilerin komplo teorileriyle doldu. Batı Kudüs'te İngilizce olarak yayın yapan Jerusalem Post gazetesi, Büyükelçi’nin yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle ölmüş olabileceğine dair söylentilere yer verdi.
İsrail’in ünlü siyaset yorumcusu Barak Ravid, Twitter hesabından yaptığı yorumda, “Ben komplo teorilerini desteklemiyorum fakat Büyükelçi’nin Pompeo'nun ziyaretinden kısa bir süre sonra ölmesi garip bir durum” ifadelerini kullandı. Bazı yorumcular da 57 yaşındaki Büyükelçi’nin genç olmasından dolayı kalp krizinden ölmesinin nadir rastlanan bir durum olduğu değerlendirmesinde bulundu.
Çin, Büyükelçi’nin ölümüyle ilgili gittikçe daha fazla şüpheye kapılması sonucu bir soruşturma heyeti gönderme kararı almıştı. Ancak bu karardan geri adım atmış gibi görünüyor.
İsrail-Çin ekonomik ve ticari ortaklıklarını takip eden diplomatik bir kaynağa göre Pekin, böyle bir adımın, ‘iki ülke arasındaki ilişkileri sabote etmek isteyen bir takım güçlerin çıkarlarına’ hizmet edeceğini, yani Pompeo ve ABD yönetimindeki diğer yetkililerin ekmeğine yağ süreceğini fark etti.
Çin'in son 20 yıldır İsrail'de dev projeler yürüttüğü biliniyor. İsrail’de köprüler ve tüneller yapan Çin, Aşdod'da ve Hayfa'da yeni birer liman inşa ediyor. Hayfa Limanı, 2015'ten bu yana Çin hükümetinin aslan payını elinde tuttuğu Şanghay Uluslararası Limanlar Grubu (SIPG) tarafından yönetiliyor. Çin, 25 yıllık bir anlaşma çerçevesinde deniz suyunu tuzdan arıtma reaktörü yapımı ihalesini kazanmıştı. ABD yönetimi, söz konusu projelerin Çin'in İsrail'i gözetlemesini ve Washington ile müttefiklerine karşı savaşında bunlardan faydalanabileceği, ABD ve İsrail’in dijital sırlarını ele geçirmesine olanak sağlayabileceğine inanıyor.
Çin'in Tel Aviv Büyükelçisi Du Wei bir süre önce Pompeo'nun sözlerini kınayan sert bir açıklama yapmış ve ‘gülünç suçlamalar’ olarak nitelediği iddiaları yalanlayarak “Kulaktan kulağa fısıldanan bu fitnenin, bizimle İsrail arasındaki dostluğu etkilemeyeceğini umuyorum” demişti.
Du Wei, Çin’in Tel Aviv Büyükelçiliği adına yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullanmıştı:
 “İsrail-Çin iş birliğinin doğası, iki tarafın da kazançlı olmasına dayanmaktır. Kim Çin'in İsrail'i satın aldığı bir anlaşma olduğunu söylerse saçmalar. Çünkü Çin’in İsrail’e yaptığı yatırım, dünyadaki diğer yatırımlarının sadece yüzde 0,4’ünü oluşturuyor. Aynı zamanda İsrail’e akan yabancı yatırımın da yüzde 3’üne denk geliyor.”