OHAL’i 3 hafta daha uzatan Fas, aşamalı olarak karantinadan çıkıyor

Fas Başbakanı, salgının yoğunlaştığı toplamda 467 odak noktanın kaydedildiğini açıkladı (EPA)

Fas Başbakanı Sadeddin el-Osmani, ülkedeki sağlık koşulları sebebiyle ilan edilen olağanüstü halin (OHAL) ve karantina prosedürlerinin 10 Haziran’a kadar üç hafta daha devam etmesinin kararlaştırıldığını, hükümetin bugünkü toplantısında bu kararı onaylayacağını açıkladı.
Bu kararı ülkedeki epidemiyolojik durumun istikrarlı, ancak yine de tam anlamıyla tatmin edici olmayışına bağlayan Osmani, virüsün artma oranının hala yüksek olduğunu, salgının yoğunlaştığı yeni noktaların keşfedildiğini ve karantina kurallarına bağlılığın gevşediğini söyledi. 
Parlamento meclisleri ortak genel oturumları arasında konuşan Osmani, OHAL’in uzatılması kararının bakanlık birimleri ve uzmanlarla yapılan istişareler sonrasında alındığını, bu süreçte “kazanılanların riske atılmamasına” dikkat çekildiğini ifade etti.
Salgın patlak verdiğinden bu yana vakaların yoğunlaştığı 467 odak noktasının bulunduğunu ve bu zorlayıcı durumun endişe verdiğini dile getiren Osmani, bunlardan yarısının münasebetlerde bir araya gelen aileler, beşinin sanayi noktaları olduğunu, 29’unun ise henüz gözetim aşamasında olduğunu bildirdi. Karantinadan çıkmanın karantinaya girmekten daha zor olduğunu zikreden Osmani, “Karantina; salgın hızını kontrol etmek, sağlık ve tıbbi kapasitelerin doldurulmasının önlenmesi gibi ülkemizin büyük kazançlar elde etmesini sağlayarak bizi en kötü manzaradan kurtardı. Diğer devletler hızlı bir şekilde üçüncü aşamaya geçerken biz ise henüz ikinci aşamadayız” dedi.
Ölüm ve iyileşme oranlarının olumlu ve somut gelişmeleri yansıttığını söyleyerek karantina prosedürleri sayesinde 300 ila 500 bin yeni vakadan ve 9 bin ila 15 bin arası can kaybından kaçınıldığına, nitekim salgının yüzde 80 oranında azaltıldığına değindi.
Osmani’nin açıklamalarına göre, bilhassa ekonomik, sağlık, toplumsal ve kültürel yansımaları nedeniyle mevcut istisnai durumu bütüncül bir yaklaşımla ele alan Fas hükümeti, önleyici ve şeffaf bir yöntem benimsedi. Koronavirüsle mücadele fonu sayesinde sağlık sisteminin verimliliğini artırmayı başaran Fas; maske ve dezenfektan araçları konusunda kendi kendisine yetecek bir yol izledi. Vatandaşlar arasındaki dayanışma ruhu bu süreçte ön plana çıkarken aynı zamanda yerel düzeyde birçok tıbbi ekipman üretildi.
Hükümetin kamu sektörlerinde sıkı tedbirler alarak karantinayı hafifletmeye gitme stratejisi belirlediğini, epidemiyolojik durum stabil hale gelir gelmez başlatılacağını söyleyen Osmani, uzmanların raporlarına göre bu minvalde dört şartın gerektiğini de sözlerine ekledi.
Bunlardan ilki, sağlık sisteminin karantina prosedürlerinin hafifletilmesinin dolayısıyla yüksek vakaları zapt edebilme özelliği, bir diğeri ise hızlı ve kapsamlı testler yürütülebilmesi. Osmani, yeni laboratuvarların açıldığını ve teşhis testi kapasitesinin günlük 10 bin teste kadar çıkarıldığını bildirdi.
Üçüncü şart ise, temasların hızlı bir şekilde takip etme ve semptomlar ortaya çıkmadan önce onların iyileşmesini sağlama yeteneği olduğuna değinen Osmani, bu minvalde “Wiqaytna” adlı mobil uygulamanın üretildiğini dile getirdi. Son şartın da yeterli sayıda tıbbi ekipman stokunun bulunması olduğunu söyleyerek hükümetin tüm bu şartları sağlama sürecinde bulunduğunu vurguladı. Aynı zamanda uzman olmayan kurum ve kişiler tarafından verilen kararlara dikkat edilmesi gerektiğini de ekledi.
Karantinanın bölgelerdeki durumlara bağlı olarak kademeli bir şekilde artırılacağını, dört bölgede salgınla ilgili endişe verici durumun mevcut olduğunu, ayrıca ticari faaliyetlerin yeniden başlatılmasının sağlık prosedürlerine uyulmasına bağlı olduğunu bildirdi.
Hükümetin sağladığı mali destek konusunda ise bu desteğin ulaşmadığı vatandaşlardan şikayetlerin alındığı özel bir platformun kurulduğunu, hepsine cevap verileceğini, aynı zamanda bu konudaki çalışmaların hızlandırılacağını belirtti.
Diğer yandan, hükümetin ekonomiyi canlandırmak için alacağı önlemlere de dikkat çekerek önümüzdeki günlerde mali kanun taslağının hazırlanacağını açıklayan Osmani, şu şekilde devam etti:
“Kovid-19 krizi dolayısıyla ekonomik ve uluslararası koşullarla ilişkili değişkenler ve krizin 2020 mali kanununun hazırlanması üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, önümüzdeki günlerde ulusal iktisadi toparlanma planının etkinleştirilmesini merkez alan bir finansal değişiklik tasarısı hazırlayacağız.”
Kuraklığın etkileri de hesaba katıldığında tahmin edilen daha yavaş bir büyüme oranının, düşük vergi gelirlerinin taslak hazırlanırken dikkate alınacağını söyleyen Osmani, bunun hükümet meclisine sunulacağını, ardından da parlamentoya sevk edileceğini, öncesinde ise Bakanlar Kuruluna sunulacağını ve genel yönlerinin belirleneceğini bildirdi. Söz konusu açıklamalara göre bu taslak; eğitim, bilimsel araştırma, sağlık, istihdam, sosyal koruma gibi konuları öncelik alacak, aynı zamanda dijital kalkınmaya odaklanacak.
Osmani’nin bildirdiğine göre Fas hükümeti, ulusal ekonomiyi canlandırmak için ekonomik faaliyetinin yeniden başlamasını hızlandırmak ve koronavirüs sonrası dönemi öngörme yeteneklerini geliştirmek için önemli bir kaldıraç oluşturacak bir plan üzerinde çalışıyor.
Ekonomik faaliyetlere devam edilebilmesi için bilhassa küçük ve orta ölçekli anlaşmalara gerekli fonun sağlanması için seferber edilecek mekanizmalar üzerine düşünme noktasında zorluklarla karşılaşılabileceğini de ifade etti. Aynı zamanda kamusal taleplerin uluslararası ekonomiyi canlandırmada nasıl kullanılacağını düşünmek gerekeceği, bu minvalde yerel üretim ve tüketimi desteklemek için yöntem ve önceliklerin gözden geçirileceğini de ekledi. 
Diğer yandan, krizle mücadele etmenin önemi ve aciliyetini vurgulayan bazı yapısal problemleri çözme çabalarının iki katına çıkarılması gerektiğini doğrulayan Osmani, bunlara yapılandırılmamış sektör ve toplumsal koruma sorunlarını örnek verdi.  
Son olarak uluslararası düzeyde ise Osmani, Fas'ın Avrupa ve Afrika pazarlarına yakın yeni üretim merkezleri arama sürecinde olan büyük ölçekli uluslararası yatırımları çekerek küresel değer zincirlerinin yeni oluşumuna uyum sağlamak zorunda kalacağını ifade etti.