Endülüslü Tarihçi Mateo: Erdoğan Ayasofya’yı camiye çevirerek kendisiyle çelişti

Kurtubalı (Endülüslü) Tarihçi Luis Recio Mateo, Ayasofya’nın camiye çevrildiği yönünde İstanbul’dan gelen haberler karşısında dehşete düştüğünü belirtti.
Mateo, 2010’da Başbakan olduğu dönemde Kurtuba Cami- Katedrali’ni ziyaret eden Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a rehberlik ettiği sırada Erdoğan’dan duydukları ile Ayasofya kararının birbiriyle çeliştiğini söyledi.
İspanya merkezli ABC gazetesinden Mıkel Ayesteran, Mateo ile yaptığı röportajı yayınladı.
Mateo, 2010’da Kurtuba Cami-Katedrali’ni ziyareti sırasında Erdoğan ile arasında geçen diyaloğu şöyle aktardı;
“Şu an beni dehşete düşürdü. Nasıl pozisyonunu değiştirdi? Nitekim ziyareti sırasında Ayasofya ile bizim katedral arasındaki ilişkiyi açıkladığımda öfkeyle şu yanıtı vermişti; ‘Ortada tarihi bir çifte standart var. Fakat biz Türkler tarihe sizden daha çok saygı duyuyoruz. Bunun kanıtı da bugün Ayasofya’nın cami değil, müze olmasıdır. Bununla birlikte bizim dini değerlerimize saygı duymuyorsunuz.’”
Erdoğan’ın Kurtuba’yı ziyaret ettiği dönemde önemli isimlerin ziyaretlerinde rehberlik yaptığına işaret eden Mateo, Erdoğan’ın 1 buçuk saatlik ziyareti boyunca kendisini ‘bilgili ve kültürlü’ biri olarak gösterdiğini söyledi. Mateo, Erdoğan’ın Kurtuba Cami-Katedrali’nin Mekke tarafına değil, Güney’e baktığını kabul etmediğini ancak pusulayı kullandığında bu konudaki yanılgısını gördüğünü aktardı.
ABC gazetesi, Erdoğan’ın Ayasofya ile ilgili imzaladığı kararnameye yönelik uluslararası eleştiri dalgasına karşı mücadele kapsamında Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun sözlerine işaret etti.
Çavuşoğlu, TRT Haber’e yaptığı açıklamada, “8. yüzyılda cami olarak inşa edilmiş İspanya Cordoba Camii, 13. yüzyılda kiliseye çevrilmiş. Bugün kilise olarak kullanılıyor mu? Evet. Dünya Kültür Mirası Listesi’nde mi? Evet listesinde. Kilise olarak kullanılsa da cami olarak kullanılsa da önemli olan bunu koruyabilmektir” diye konuştu.
Gazetenin yazısına göre, Erdoğan’ın attığı adımlar, Müslümanlar ve Hristiyanlar arasında uzun süren çatışmayı canlandırdı ve kiliseden camiye çevrilen veya tam tersi olarak camiden kiliseye çevrilen yapıların listesi üzerindeki tozları kaldırdı. Bu listenin başında da Kurtuba mabedi geliyor. Zira Müslümanlar Endülüs’ü hatırladığında çoğu zaman bu meseleyi gündeme getirir. Resmi ismiyle Kurtuba Cami-Katedrali, cami ismini taşısa da yalnızca Hristiyanların ibadetine açık ve UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası listesinde yer alıyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ayasofya kararını ilan ettiği Cuma günkü konuşmasında, “Ayasofya’nın dirilişi, Buhara’dan Endülüs’e kadar medeniyetimizin tüm sembol şehirlerine verdiğimiz bir gönül selamıdır” ifadesini kullandı.
Kurtuba Cami-Katedrali’ni 1985 yılında Dünya Kültür Mirası listesine alan UNESCO, Türk makamlarına ‘Ayasofya’nın evrensel değerine zarar verebilecek bir karar alınmadan önce diyalog başlatma’ çağrısında bulunmuştu.
Türk makamlarının Ayasofya kararıyla ilgili karşılaştığı diğer bir sorun ise mekanın içinde namaz kılanların görmemesi gereken Bizans dönemine simgeleri arasında yer alan ikona ve fresklerin korunmasıdır.
Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Sözcüsü Ömer Çelik, konuyla ilgili olarak, “Ayasofya'nın evrensel mirasını temsil eden ikonalar, freskler aynen korunacak. Onlar namaz saatinde ya ışık ya perde sistemiyle kapatılacak. Ayasofya, cami olarak ve evrensel dünyanın kültürel mirasının ihtişamını taşıyan büyük bir mekan olarak bütün insanlığa görkemini göstermeye devam edecek” diye konuştu.
ABC gazetesi ayrıca Erdoğan’ın Twitter hesabından paylaştığı mesaja yer verdi. Erdoğan, hesabından, “"Fatih’in emaneti Ayasofya’nın da Cami olarak hizmete girmesi, gecikmiş bir yeniden silkiniştir. Ayasofya’nın dirilişi, Mescid-i Aksa’nın özgürlüğe kavuşmasının habercisidir” diye yazdı. Mescid-i Aksa, İsrail’in 1967’de işgal ettiği Eski Şehir’in kalbinde yer alıyor.
Bizans İmparatorluğu’nun simgesi olarak 1500 yılında inşa edilen Ayasofya, 900 yıl boyunca Hristiyanlığın en önemli merkezi görevini gördü. Fatih Sultan Mehmed’in 1453 Fethiyle birlikte Ayasofya Katedrali camiye dönüştürüldü. 1935 yılında Türkiye’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, imzaladığı kararla Ayasofya’yı ibadete kapattı ve müzeye çevirdi. Ayasofya’nın kapıları 24 Temmuz’da yeniden Müslümanlara açılacak ve burada 5 vakit namaz kılınacak.