Taliban, esir aldığı gardiyanı idam etti

Başkent Kabil’deki BM genel merkezinin önünde eylemciler, tırmanış gösteren şiddet eylemlerini kınadı (New York Times)

Afganistanlı yetkililerin geçen salı günü belirttiğine göre Taliban, Afganistan’ın Gazne vilayetinde bir gardiyanı kaçırarak, hakkında idam cezası kararı aldı. Kararla eş zamanlı olarak Birleşmiş Milletler (BM) de Afganistan’da devam eden savaşa dair endişelerini dile getirdi.
Polis memuru olmak için eğitim alan 23 yaşındaki Fatıma Racabi, iki hafta önce Cağhuri bölgesindeki köyüne dönerken sivilleri taşıyan bir minibüsten zorla dışarı çıkarıldı. Kardeşi Samihullah Racabi’ye göre Taliban, genç kadını 2 hafta boyunca esir olarak alıkoyduktan sonra, idam ederek cesedini ailesine gönderdi.
Samihullah, “Kız kardeşim 8 kurşuna maruz kaldı. Üzerindeki örtüyü açtığımda elleri arkasında birbirine sıkıca bağlanmıştı. Onu öyle görünce ellerinin kelepçelendiğini ve bize gönderilmeden önce de ellerini çözmediklerini kolayca anlayabilirsiniz” dedi.
Öte yandan geçen salı günü yayınlanan bir raporda, yılın ilk altı ayında Afganistan’daki çatışmanın ortasında sivillerin maruz kaldığı zarara ilişkin BM, Taliban’ın artan kaçırma ve cinayetleri hususunda endişelerini dile getirdi. Raporda, kaçırma olaylarında bir önceki yıla göre 5 kat artış olduğu belirtildi.
BM tarafından yayınlanan rakamlara göre yılın ilk altı ayında yaklaşık bin 300 sivil öldürüldü ve yaklaşık 2 bin 200 sivil yaralandı. Sivil kayıpların yüzde 43’üne Taliban neden olurken, yüzde 23’üne de Afgan güçlerin yol açtığı görüldü. BM, şiddet olaylarının ölümcül bir şekilde arttığını ve Taliban’ın neden olduğu ölümlerin geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 33 oranında arttığı belirtildi. BM, kadınlar ve çocukların toplam öldürülen ve yaralanan vatandaşların yüzde 40’ını oluşturduğunu ortaya koyarken, hükümet yanlısı güçler de çocuk kayıplarının sorumlusunun Taliban olduğunu vurguladı. Afgan güçlerin hava saldırılarına bağlı sivil kayıp sayısı da 2019’un ilk yarısında üç kat arttı. Yayınlanan raporda, “Gerçek şu ki, Afganistan’da hala siviller açısından dünyanın en ölümcül çatışmalarından biri yaşanıyor. Her yıl binlerce sivil Afganistan’daki çatışma taraflarından biri tarafından öldürülmekte, yaralanmakta, kaçırılmakta, yerlerinden edilmekte ve tehdit edilmektedir. Buna rağmen rakamlar, geçen yılın aynı dönemine ait kayıp ve ölümlere kıyasla, sivil kayıpların toplam sayısında yüzde 13’lük bir düşüşe işaret ediyor” ifadelerine yer verildi.
Bu durumun ardındaki en büyük faktörün ise ABD hava saldırılarının ve ülke içerisinde DEAŞ tarafından yürütülen saldırıların sayısında önemli düzeyde görülen azalma olduğu belirtilebilir. Şubat ayında Taliban ile imzalanan geri çekilme anlaşması çerçevesinde ABD’nin, Afgan müttefiklerinin yenilgi yaşadığı olaylar gibi durumlar dışında hava kuvvetlerini harekete karşı konuşlandırmayacağı öngörüldü.
Taliban ile imzalanan anlaşmaya göre ABD, ülkedeki asker sayısını yaklaşık 8 bin 600’e azaltırken, 14 ay içerisinde de geri çekilme faaliyetinin tamamen tamamlanmasını planladı. Söz konusu barış anlaşması başka unsurlar da içerirken, Afgan taraflar arasında güç paylaşımı hususunda doğrudan müzakereler yürütülüyordu. Ancak müzakereler şiddetin devam etmesi nedeniyle askıya alındı.
BM Genel Sekreterinin Afganistan Özel Temsilcisi Deborah Lyons, yaptığı açıklamada “Afganistan hükümetinin ve Taliban’ın, barış görüşmeleri düzenlemek amacıyla müzakere masasında oturmak için bir fırsata sahip olduğu bir dönemde çatışmalar, her gün sivillere korkunç düzeyde zararlar vermeye devam ediyor” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan ABD'nin Afganistan Özel Temsilcisi Zalmay Halilzad, Kabil’de, Afgan liderlerin yanı sıra Doha’da ikamet eden Taliban’a bağlı müzakere ekibi ile görüşmek üzere yeni bir tura başladı. Dışişleri Bakanlığı’na göre Halilzad, iki taraf arasında doğrudan müzakerelere başlamak için baskı uygulamayı amaçlıyor. Müzakerelerin Mart ayında başlaması bekleniyordu. Ancak Afgan hükümetinin, bin kuvvete karşılık 5 bin Taliban savaşçısını serbest bırakması beklenen esir takası hususundaki anlaşmazlıklar nedeniyle müzakereler ertelendi.
Diğer taraftan Racabi’nin, kaçırıldığı sırada ailesini ziyaret etmek üzere gittiği Cağhuri bölgesi, Hazara etnik grubunun yaşadığı gergin bölgeler arasında güvenli bir alan sayılıyor. 2018 yılında Taliban, bölgeye saldırıda bulundu ve bölgenin bir kısmını kontrol altına aldı.