Lübnan’da Hizbullah toplu hükümet istifalarını engellemeye çalışıyor

Patlamada hayatını kaybeden Lübnanlı hemşire Jessica Bezjian’ın cenaze töreni (Beyrut)

Lübnan Parlamentosu’nda Perşembe günü düzenlenecek oturumda hükümetin düşmesi hedefiyle gensoru önergesi verilmesi beklenirken, Enformasyon Bakanı Menal Abdussamed ve Çevre Bakanı Damianos Kattar istifa ettiğini duyurdu.
Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta yaşanan patlamanın ardından siyaset dünyasında yaşanan kafa karışıklığı sürüyor. Beyrut’taki protestoların baskısı altında Enformasyon Bakanı Menal Abdussamed ve Çevre Bakanı Damianos Kattar istifa ettiğini duyurdu.
Lübnan Başbakanı Hassan Diyab’ın başkanlığında dün acil Bakanlar Kurulu toplantısı düzenlendi. Lübnan basınında dünkü toplantı öncesinde çıkan haberlerde, Diyab’ın istifa etme niyetinde olan bakanlara 10 Ağustos Pazartesi günü düzenlenecek Bakanlar Kurulu toplantısını beklemelerini talep ederek, toplantıda ‘toplu istifa kararını açıklayabileceğini’ söylediği iddia edilmişti. Ancak dün acil Bakanlar Kurulu toplantısının yapılması, söz konusu iddianın gerçeği yansıtmadığını gösterdi.
Dünkü toplantıyla ilgili Şarku’l Avsat’a bilgi veren kaynaklar, “Bakanlar istifa etme noktasında ikiye bölünmüş durumda. Diyab, toplantı sırasında hükümetin istifasına değinmedi. Çünkü başka aktörlerin yerelde yaptığı görüşmeler bu girişimin önüne geçti” ifadelerini kullandı.
Kaynaklar, Hizbullah’ın başından beri toplu istifaları engellemek için çalıştığını, Hizbullah’a bağlı iki bakanın istifa kararı almasına rağmen yapılan görüşmeler sonrasında geri adım attıklarını bildiriyor.
Hükümetin istifa etmesini engellemek amacıyla yürütülen temaslara Özgür Yurtsever Hareketi lideri Cibran Basil'in de destek verdiğini kaydeden kaynaklar, Diyab’ın halihazırda toplu istifayı düşünmediğini aktarıyorlar.
Kaynaklar, mevcut tablonun, Diyab’ın başbakanlık koltuğuna oturmadan önce Cumhurbaşkanı Mişel Avn ve Hizbullah’a “izinleri olmadan istifa etmeme” şeklinde bir taahhütte bulunduğu iddialarını doğruladığına dikkat çekiyor.
Başkent Beyrut’ta cumartesi akşam saatlerinde patlak veren protestoların oluşturduğu baskı sebebiyle bazı bakanların yaşanan tıkanıklığı gidermek için istifa meselesini gündeme getirdiğine dikkati çeken kaynaklar, Diyab’ın bazı bakanların istifa etme kararı aldığından haberdar olduğunu belirtti. Kaynaklar, dünkü Bakanlar Kurulu toplantısında yaşananları ‘Diyab’ın istifa kararı alan bakanları sindirmek, zaman kazanmak için yaptığı bir manevra’ olarak niteledi.
Diyab’ın söz konusu manevra hareketinin temelinde Hizbullah’ın girişimleri olduğu belirtiliyor. Hizbullah’ın çeşitli taraflarla yürüttüğü temaslar sonrasında “hükümetin yola devam etmesi” yönünde karar alındığını aktaran kaynaklar, Özgür Yurtsever Hareketi, Marada Hareketi ve Başbakan Diyab’ın da bu kararı benimsediğini ifade etti.
Hizbullah’a yakınlığıyla bilinen Sanayi Bakanı İmad Hubbullah, boşluğu dolduracak bir alternatifin bulunmaması ve mevcut şartların elverişsiz olması gerekçesiyle hükümetin göreve devam etmesi gerektiğini savundu.
Kaynakların aktardığına göre, Diyab, “Şu an istifa etmek, hükümeti soruşturmalardan kaçıyormuş gibi gösterir. Mevcut belirsizlik içinde bilinmezliğe gitmek doğru değil. Hükümet, meydana gelen enkazın etkilerini iyileştirmeli” ifadesini kullandı.
Beyrut’ta dün gerçekleşen acil Bakanlar Kurulu toplantısının ardından Çevre Bakanı Damianos ettiğini duyurdu. Öyle anlaşılıyor ki, Diyab toplantı sırasında istifadan kaçınma hususunda Kattar’ı ikna edemedi.
Lübnan Maruni Patriği Beşara Butrus er-Rai, hükümete istifa çağrısında bulundu.
Rai, yaptığı açıklamada, “Oradan bir milletvekilinin, buradan bir bakanın istifa etmesi yetmez. Lübnanlıların hissiyatını anlamanın ve büyük bir sorumluluğun gereği olarak hükümetin bütünüyle istifa etmesi gerekir. Zira hükümet artık ülkenin kalkınmasını sağlamaktan aciz durumda. Artık işlevini yitiren bir Parlamento yerine erken genel seçimlere gidilmelidir” dedi.
Parlamento Başkanı Nebih Berri daha önceki açıklamasında, hükümetin Beyrut patlamasının etkilerini ele alması için parlamento oturumlarının
Beyrut’taki UNESCO Sarayı’nda ve basına açık bir şekilde düzenleme çağrısında bulunmuştu.
Söz konusu Parlamento oturumu, Diyab hükümeti ile Parlamento’nun karşı karşıya geleceği ilk oturum olma özelliğine sahip. Bununla birlikte kaynakların aktardığına göre, bu oturum sırasında, 6 Mayıs 2018’de kurulan hükümetin düşmesi amacıyla gensoru önergesinin verilme ihtimalinin yüksek olduğu belirtiliyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan siyasi kaynaklar, hükümetin söz konusu oturumlarda istifa kararı açıklamaması halinde bazı vekillerin hükümetten güvenoyunu çekme yoluna başvuracaklarını belirterek, yeni bir güven oylaması yapıldığında ise sokaktaki protestoların baskısı altında vekillerin yeniden güvenoyu vermekten kaçınacağına dikkat çekti.
Parlamento kaynakları da bu senaryonun ihtimal dahilinde olduğunu belirtiyor. Şarku’l Avsat’a konuşan İlerlemeci Sosyalist Partisi’nden kaynaklar, hükümetin istifa etmemesi ihtimaline karşılık tüm seçenekleri masaya yatırdıklarını aktardı.
Lübnan Güçleri Partisi, bağlı olduğu Güçlü Cumhuriyet bloğunun düzenleyeceği kongre toplantısında, Perşembe günü yapılacak Parlamento oturumunda hükümetin istifa etmemesi halinde nasıl nasıl bir pozisyon alacaklarını görüşecek. Şarku’l Avsat’a bilgi veren kaynaklar, Lübnan Kuvvetleri’nin Parlamentonun feshedilmesi ve erken genel seçimlere gidilmesi için gereken milletvekili istifa sayısını sağlamaya çalıştığını aktardı. Lübnan’da meclisin feshedilmesi ve erken genel seçimlere gidilmesi için Meclis’teki vekillerin üçte birinden fazlasının istifasını sunması gerekiyor.
Lübnanlı Milletvekili Nimet Efram da istifa eden vekillere katıldı. Efram, erken seçimlere gidilmesi için istifa ettiğini açıkladı.
Bağımsızlık Hareketi lideri Mişel Avvad da vekillikten istifa ettiğini duyurdu. Avvad, konuyla ilgili açıklamasında, “İstifa etmeye karar verdim. Sokaktaki mücadeleye; Bağımsızlık Hareketi’ndeki dostlarımın ve bütün özgür Lübnanlıların yanına döneceğim. Bu noktaya gelmememiz için Meclis’e girdiğimden bu yana ilkelerime bağlı kalarak ve tüm taraflarla dayanışma içinde mümkün olan her şeyi yaparak imkansız denedim. Buraya kadar. Ben yerinden edilen, hayatları mahvolan 300 bin Lübnanlı vatandaşı temsil ediyorum” ifadelerini kullandı.
Lübnanlı Milletvekili Henri Helou da bugün istifasını vereceğini bildirdi. Helou, “Umarım bu kararım, siyasi sistemi tamamen aciz kaldığı bu ortamda felaket üstüne felaketle karşılaşan Lübnan halkı için bir ümit penceresi aralar” dedi.