İsrail ile Hamas arasında Katar arabuluculuğunda ateşkes sağlandı

Kerem Ebu Salim sınır kapısında bekleyen Hamaslı bir güvenlik unsuru. (Reuters arşiv)

İsrail ve Hamas'tan yapılan açıklamalarda, 31 Ağustos’ta Katar arabuluculuğunda Gazze Şeridi’nde ateşkes anlaşmasına vardıkları duyuruldu. Hamas, anlaşmanın Gazze’de projelerin inşasının başlatılmasını içerdiğini belirtirken İsrail ise yalnızca bir “sakinlik adımı” olduğunu bildirdi.
Hamas liderinin Gazze’deki bürosunun, işgalcilerle birlikte tırmanışı kontrol altına alacak bir anlaşmaya varıldığını belirttiği açıklamasında şu ifadeler kullanıldı:
“Katar temsilcisi Muhammed el-İmadi ile yapılan görüşmelerin ardından gerilimin dindirilmesini ve İsrail’in Gazze halkına yönelik saldırılarının sonlandırılmasını sağlayacak bir uzlaşıya varıldı. Gazze Şeridi’nde halkımıza hizmet eden bir birçok proje ilan edilecek. Bu, Gazze Şeridi’nin maruz kaldığı koronavirüs salgını ortasında sakinliğe ve durumun tırmanış öncesindeki haline dönmesine katkı sunacak.”
İsrailli üst düzey kaynaklar, söz konusu ateşkese ilişkin Hamas tarafından yapılan açıklamayı doğrularken yine de gerçek durumu görmek için bekleyeceklerini aktardılar. İsrailli üst düzey bir yetkili Kanal 12’ye yaptığı açıklamada, “Sakinlik, sakinlikle karşılanacaktır” dedi.
Aynı şekilde Kanal 13 ordu muhabiri de Gazze’de Hamas tarafından yapılan açıklamayı aktarırken yanan balonların durdurulması karşılığında Kerem Ebu Salim ve Beyt Hanun (Erez) sınır kapılarının ve deniş alanlarının bugün salı günü yeniden açılacağını duyurdu.
Açıklamayla eş zamanlı olarak İsmail Heniyye, Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed Abdurrahman Al Sani’den bir telefon aldı. İsrail Savunma Bakanı Benny Gantz da anlaşmanın hemen ardından İsrail Cumhurbaşkanı Reuven Rivlin ile görüştü. Görüşmede Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile normalleşme sonrasında sunulacak yeni fırsatların yanı sıra ‘güneyde sakinliği sağlamak ve kuzeyde teyakkuzda beklemek için yürütülecek çalışmalar ve tedbirler’ ele alındı. Gantz ayrıca farklı şehirlerde koronavirüsü kontrol altına alma ve İç Cephe Komutanlığı’ndaki ‘Alon’ karargahını canlandırma çabaları hakkında da bilgi verdi.
Anlaşma, bölgede 3 hafta boyunca yaşanan gerginliğin ardından geldi. Hamas, anlaşmadan saatler önce Gazze’deki arabuluculuk çabalarının başarısız olması halinde Gazze Şeridi çevresindeki yerleşkelere yerleşimci gönderme tehdidinde bulunmuştu.
Katar geçen hafta görüşmelerin zorluğuna ve karmaşıklığına rağmen iki taraf arasında artan gerilimi sona erdirmek için İsrail ile ‘kademeli’ bir anlaşmaya varmaya çalışmıştı. Katar temsilcisi Muhammed el-İmadi, anlaşmaya varmak için Gazze Şeridi’nde kalarak İsrailli yetkililerle görüşmede bulundu. İmadi, Hamas’ı ‘acil ve ulaşılabilir gereklilikleri yerine getirmek’ ve İsrail’i de ‘sakinlik karşılığında Hamas’a somut bir şeyler sunmak’ gerekliliğine ikna etmek için çabaladı. İmadi, yeni bir anlaşmayı hayata geçirmek için Hamas yetkilileri ve İsrailli yetkililer arasında mekik dokudu. Katarlı yetkili, geçen cumartesi günü İsrailli yetkililerle görüşmek üzere Erez kontrol noktasında Gazze Şeridi’nden ayrılırken görüldü ve daha sonra Gazze’ye geri döndü. İmadi, Hamas'ın Gazze lideri Yahya Sinvar ile Gazze’de defalarca bir araya geldi. Aynı şekilde güneydeki İsrail Hükümeti Faaliyetleri Koordine Ofisi yetkilisi İyad Sarhan, Gazze’den sorumlu Şin Bet yetkilisi ve İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi temsilcisiyle görüştü.
İsrail, füzelerin ateşlemesinin ve yanan balonların uçurulmasının durdurulması karşılığında koronavirüsle mücadele etmek için Gazze’ye yardım önerisinde bulundu. Ancak Hamas, daha geniş kazanımlar elde etmekte ısrarını sürdürdü.
Muhammed el-İmadi 31 Ağustos’ta, Hamas ve İsrail arasında gerilimin durdurulması için tüm taraflarla temaslarda bulunduğunu açıkladı. İmadi, “Çabalar devam ediyor. Geçen haftanın ortalarında Gazze Şeridi’ne ulaşmamdan bu yana ateşkes anlaşmasına varma çabalarının bir parçası olarak tüm taraflarla bir dizi görüşme gerçekleştirdim” dedi. Ardından gerilim 31 Ağustos’ta azalmaya başlarken İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında azalma yaşanması karşılığında Gazze Şeridi çevresinde de yanan balonların sayısının azaldığı görüldü.
İsrail merkezli Makor Rishon gazetesi, İsrail ordusunun İmadi ile görüşmeye fırsat tanımak için, geçen pazar sabahı gönderilen yanan balonlara karşılık vermediğine dikkat çekti.