İnci Mecdi
Yolsuzluk ve siyasi çatışmaların üzerine gölge düşürdüğü bir savaşın ortasında ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Pentagon’a 10 yıl boyunca bulut bilişim hizmetleri sağlamak üzere yapılan 10 milyar dolarlık bir ihaleyi Microsoft’a verme kararını tekrar teyit etti. Söz konusu ihale Savunma Altyapısı Müşterek Girişimi (JEDI) olarak biliniyor. Bakanlık Microsoft’un verdiği teklifin hükümet için halen en iyi teklif sayıldığına işaret etti.
Savunma Bakanlığı tarafından cuma günü yapılan duyuru geçtiğimiz yılın başlarından beri ihaleyi kazanmak isteyen Amazon, Microsoft ve diğer şirketlerin arasında süren savaşın bir parçası olarak geldi. İhalenin hizmette lider konumunda bulunan Amazon şirketi tarafından mahkemeye taşınmasının ardından Pentagon, teklif verenlerden ve çevrimiçi pazarlardan alınan tekliflerin unsurları da dahil olmak üzere satın almanın ‘belirli kısımlarını’ yeniden incelemek istediğini söylemişti.
Microsoft Şirketi Sözcüsü konuya ilişkin yaptığı açıklamada “Pentagon, Microsoft’un uygun teknolojiyi ve en iyi teklifi verdiğini teyit etti. İşe koyulmaya ve ülkemize hizmet edenlerin her geçen gün daha da ihtiyaç duyulan bu teknolojiye erişmelerini sağlamaya hazırız” ifadelerini kullandı.
Siyasi bir uyarı
ABD medyasına göre çok geçmeden Pentagon’a yanıt veren Amazon, Pentagon’un yeniden değerlendirmesinin utanç verici, taraflı ve siyasi olarak yozlaşmış bir kararı onaylama girişiminden başka bir şey olmadığını belirtti. Amazon’un bulut bilişim platformu Amazon Web Services (AWS), geçen yıl kasım ayında ABD Başkanı Donald Trump tarafından gelen siyasi müdahalenin şirketin ihaleyi kaybetmesine sebep olduğunu öne sürerek bir dava açmıştı.
Davada Amazon, Savunma Bakanlığı’nın teklifini adil bir şekilde değerlendirmekte başarısız olduğunu; zira Trump’ın, Amazon’un CEO’su ve The Washington Post gazetesinin sahibi Jeff Bezos’u “siyasi düşmanı” olarak gördüğünü söylemişti.
Mart ayında ABD Federal İddia Mahkemesi Yargıcı Patricia Campbell-Smith, Savunma Bakanlığı’nın Microsoft’un teklifinin bir kısmını yanlış değerlendirmiş olabileceğini söylemişti. Bundan önce mahkeme tarafından davada nihai karar verilene dek ihalenin askıya alınmasına yönelik bir karar çıkarılmıştı.
Yargıç, Pentagon’un fiyat tekliflerini değerlendirmede hata yapmasaydı, “Amazon’un ihaleyi kazanma şansının artabileceğini” belirtmişti. Kararın ardından hükümet, ihalenin yeniden incelenmesini ve teklif sahiplerinin fiyat tekliflerindeki problemli kısmı gözden geçirmesi için izin verilmesini talep etmişti.
Smith, Amazon’un davayı temyize götürmesine ilişkin şu ana kadar bir karar vermedi ve dava işlemleri askıya alınırken Pentagon ihaleyi Microsoft’a verme kararını yeniden değerlendirdi. Pentagon tarafından yapılan açıklamaya göre, mahkemenin ihalenin yürütülmesini durdurma kararı alması nedeniyle sözleşme üzerinde çalışılmaya hemen başlanmayacak.
Yolsuzluk ve torpil
Söz konusu ihaleye ilişkin çatışma, 2019 yılının Temmuz ayına dayanıyor. O dönemde ABD medyası tarafından, teknoloji devi Oracle şirketinin Pentagon’un bulut bilişim sistemini oluşturma ihalesini kazanmak için rakibi Amazon’un çabalarını baltaladığı ve konuyu ABD Başkanı Donald Trump’ın ofisine taşıdığı yönünde haberler yayınlamıştı. Güvenilir kaynaklara göre o zamanlar Beyaz Saray yetkilileri Trump’a, bulut bilişim sistemini inşa etme hakkı tanıyan sözleşmeyi Amazon’a vermek için büyük bir komplo olduğunu iddia eden bir belge sunmuşlardı.
Kaynaklardan biri, bir sayfadan oluşan belgenin diğer bilgilerle birlikte Temmuz ayının ikinci yarısında yapılan ve sözleşme ile Amazon’un olası kazançlarının tartışıldığı bir toplantıda sunulduğunu söylemişti.
CNN medya ağının o zamanlar yaptığı açıklamaya göre belgenin içerisinde “On Yıllık Bulut Tekeli Oluşturma Komplosu” başlıklı bir grafik bulunuyordu ve Oracle’ın 2019 yılının başından beri öne sürdüğü anlatının -Savunma Bakanlığı içindeki ve dışındaki bireylerden oluşan bir ağın, Amazon’un JEDI olarak bilinen bulut bilişim ihalesini kazanmasına zemin hazırlaması- görsel bir temsilini sunuyordu.
Davada iki eski savunma bakanı Ash Carter ve James Mattis de dahil olmak üzere büyük isimler öne çıktı. Belgenin içerisindeki grafikte, bir dizi eski Pentagon yetkilisinin ve Amazon şirketinin mevcut çalışanlarının ve yöneticilerin yanı sıra Amazon adına çalışan danışmanların yüzleri yer alıyordu ve bunların ticari ve profesyonel ilişkilerden oluşan bir zincir halinde birbirine bağlandığını gösteriyordu. Başkana verilen nüshada, eski bakanların, Barack Obama yönetiminde savunma bakanı olarak görev yapan Carter’ın ve Trump yönetiminde eskiden savunma bakanı olan Mattis’in resimleri bulunuyordu.
Farklı kişileri birbirine bağlayan fotoğraflar, dolar işaretleri, oklar ve kalpler eşliğinde ortaya çıkan grafik, yolsuzluk ve çıkar çatışmaları hakkında genel bir intiba bırakıyor. CNN’in o dönemde yaptığı habere göre belge, Oracle İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Kenneth Glueck tarafından hazırlanan eş bir belge ile tam bir benzerlik gösteriyordu. CNN belgenin bir kopyasının, Washington şehir merkezinde bulunan K Caddesi’ndeki Glueck’in ofisinin penceresinde asılı olarak görülebildiğini belirtmişti.
Kongrenin müdahalesi
23 Temmuz 2019 tarihinde ABD Temsilciler Meclisi’nin on üyesi, Başkana bir mektup göndererek Pentagon Genel Müfettişliği Ofisi’nin, Savunma Bakanlığı çalışanlarının olası çıkar çatışmalarına yönelik başlattığı soruşturmayı tamamlayana kadar sözleşmenin Amazon’a verilmesini ertelemesini talep etmişti. ABD Savunma Bakanlığı Bilişim Kurulu Başkanı Dana Deasy, ofis soruşturmasını tamamlayana dek sözleşmenin verilmesini erteleme talebine yanıt vermişti. Ancak Savunma Bakanlığı Sözcüsü Elissa Smith, çıkar çatışmalarına yönelik iç soruşturma sonucunda, Amazon’un JEDI ihalesini kazanma sürecinde “olumsuz bir etkinin” olmadığının ortaya konulduğunu ifade etmişti. Bunun yanı sıra Smith, soruşturma sonucunda ortaya çıkarılan potansiyel ve belirtilmemiş etik ihlallerin Pentagon Genel Müfettişi’ne iletildiğini söylemişti.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre ABD’li bir yargıç, ihale yarışında adil olmayan bir şekilde saf dışı bırakıldığını vurgulayan Oracle aleyhinde bir karar vermişti. Oracle Pentagon çalışanları arasında bir çıkar çatışması olduğunu söylemişti. Bakanlık tarafından sunulan en büyük teknolojik projelerden biri olan projenin uygulanması için Microsoft ve Amazon arasındaki rekabet çemberi daralmıştı. Zira Google geçen Ekim ayında yarıştan çekilmiş ve Oracle ile IBM ise 2019 yılının Nisan ayında ihale sürecinde elenmişti. Böylece rekabet Amazon ve Microsoft arasında sınırlı kalmıştı.
