Ruhani ‘iç anlaşmazlıklar’ konusunda uyardı

ABD’nin 18 bankayı hedef alan yeni yaptırımları İran para biriminde yine değer kaybına yol açtı. (EPA)

İran parlamento Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ülkede ekonomik durumun yönetilmesine ilişkin yaşanan iç bölünmeler ortasında kötü idarenin, İranlıların geçim kaynakları üzerindeki etkisine tepki gösterdi. Galibaf, ülkesindeki mevcut siyasi çatışmaların, ‘halka ekmek sağlamayacağını’ belirterek hükümete de mevcut kaynaklarla İranlıların gerekli ihtiyaçlarının hızlı şekilde sağlanması çağrısı yaptı.
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ise düşmanların iç anlaşmazlıkları suiistimal etmesine karşı uyarıda bulunurken piyasaların dalgalanmasına karşı koymak için de çalışılacağını taahhüt etti.
İran Meclis Başkanı geçen hafta daha da kötüleşen ekonomik krizle ilgili endişelerini dile getirdi. 18 Ekim’de parlamentonun genel oturumunun açılışında konuşan Muhammed Bakır Galibaf, “Kurlardaki endişe verici endekslerin ve ortaya çıkan enflasyonun insanların hayatını daha da zorlaştırdığı acı gerçeği ortada” dedi.
Galibaf, insanların kendilerini evsiz gibi hissettiklerine belirttiği açıklamasında İranlıların yaşam koşullarına ilişkin şunları söyledi:
“Bugün bir işçi, masraflarından tasarruf etmek için her ay ailesinin ihtiyaçlarından bir unsuru çıkarmak zorunda kalıyor. Baskılara dayanmayı zorlaştıran şey kötü yönetim, kayıtsızlık ve somut ihmaldir.”
Meclis Başkanı geçen perşembe günü ülkesinin karşı karşıya olduğu ‘büyük iç zorluklara’ dair de uyarıda bulunmuştu.
Milletvekilleri ve İran hükümeti arasındaki çatışmanın odak noktası, iç enerjilere güvenmeye ya da dışa bağımlılığa yol açtı.
Diğer yandan Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, 18 Ekim’de hükümetin ekonomik koordinasyonunun 174’üncü oturumuna başkanlık ettiği sırada yaptığı açıklamada, “İranlı ailelerin geçimlerini desteklemek, hükümetin şu anki en büyük endişesidir” dedi. Hükümetin yaşamsal ve ekonomik alandaki planının istikrara ve emtia fiyatlarında mantıklı bir dengeye ulaşmak olduğunu belirten Ruhani, denetlemelerini sıkılaştırarak fiyatlardaki dalgalanmalarla mücadele etme taahhüdünde bulundu.
Eleştirilere verdiği yanıtta bir kez daha ABD-İran çatışmasına dikkat çeken Hasan Ruhani sözlerine şöyle devam etti:
“ABD’nin ülke kaynaklarının azalmasına neden olan insanlık dışı ve hukuka aykırı yaptırımlarına rağmen mevcut yıldaki kaynaklarımız, yaklaşık dokuz yıl öncesiyle karşılaştırılamaz. Yaptırımların başlangıcından bu yana hükümet uyguladığı programlarla, ABD’nin hedefi olan ülkenin çöküşünü engellemiştir.”
Ruhani yabancı kurumların oluşumundaki ana aktörlerin üzerlerine ateşi saçmasına karşı ‘siyasi sükunet ve iç uyumun korunması’ çağrısında bulunurken iç çatışmalara ve anlaşmazlıklara yönelik özel yatırımların, düşmanların takip ettiği ana eksenlerden bir olduğunu vurguladı.
Ruhani, düşmanlara karşı komplo kurmayı bir zorunluluk olarak değerlendirirken yetkililere ve aktivistlere de şunları söyledi:
“Sizi, anlaşmazlıkları ve çatışmaları önlemek için sakinliği ve siyasi rasyonaliteyi korumaya davet ediyorum. Bazı kişilerin bölücülük ve grupçuluk hissiyle düşmanların kötü emellerinin gerçekleşmesi için uygun siyasi zemin oluşturmasına izin verilmemelidir.”
İran Cumhurbaşkanı geçen çarşamba yaptığı açıklamalarda vermeye çalıştığı mesajlarında savaşa girmeden önce tarafların barışı seçmelerine övgüde bulundu.
Ruhani’nin ifadeleri, hükümet tarafından ABD doları karşısında yerel para biriminin değer kaybını kontrol altına almak için başlatılan kampanya kapsamında geldi. Merkez Bankası Başkanı geçen hafta Bağdat’a giderek İran’ın Irak’taki 5 milyar dolardan fazla mali kaynağının iadesini görüşmüştü. Aynı şekilde İran Dışişleri Bakanı da Güney Kore’ye 7 ila 8 milyar dolar arasında değişen varlıkları serbest bırakma çağrısının yanı sıra Japon mevkidaşı ile de bir telefon görüşmesi gerçekleştirmiş, İran’ın dondurulmuş fonlarını gündeme getirmişti.
Geçen cuma günü parlamentoda Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı, İkinci Şii İmam Hasan bin Ali ve Muaviye bin Ebu Sufyan arasındaki barışa yönelik ifadeleri nedeniyle Ruhani hakkında ‘bin kez idam fermanı verilmesi’ gerektiğini vurguladı.
Olay, İran- ABD gizli müzakerelerinin halka açık bir aşamaya girmesinden, Tahran’ın müzakere masasına oturmasından birkaç gün önce, 2013 yılında Dini Lider Ali Hamaney’in İmam Hasan’ın ‘kahramanca çevikliğine’ övgüde bulunması sonrasında yaşandı.
Ruhani’ye yönelik eleştiri kampanyası, 18 Ekim’de kendini İran gazetelerinde de gösterdi. Reformist gazeteler, İran Cumhurbaşkanı ile reformist müttefikleri arasındaki gergin ilişkilere rağmen Ruhani’nin yanında yer aldılar. ‘Arman Meli’ gazetesinin ön sayfasında ‘Ruhani’nin barıştan söz etme suçu’ başlığı atılarak idamla tehdit edildiği belirtildi.
Dini Lider’e yakın olan Kayhan gazetesi ise Ruhani’yi halkın sorunlarına çözüm üretmek yerine tarihi gerçekleri çarpıtmakla suçladı.
Aynı şekilde reformist İbtikar gazetesi Ruhani’nin köktendincilerin hedefi haline geldiğini belirterek bu durumun iç siyasi atmosfer üzerindeki etkisini sorguladı. Şark gazetesi de Cumhurbaşkanının sessizliğinin nedenlerine değinirken, Ruhani’ye yönelik yinelenen eleştirileri de ‘ilk hükümetindeki balayının sonu’ olarak nitelendirdi.
Hükümete yakın İran gazetesi de “Suçlama dalgasından ölüm tehdidine” manşeti attı ve ana sayfadan Ruhani’nin politikasını destekleyen 5 isimden alıntılar yaptı.
Diğer taraftan Civan gazetesi, İran Dini Lideri’nin korkaklara yönelik uyarısına yer verdiği haberinde ‘doğru hesaplamalar’ anlamındaki akılcılık ile korkaklık anlamındaki akılcılığın karıştırıldığını belirtti. Ön sayfada da “Hz. Hasan’ı korkaklıkla yorumlamayın’ ifadelerine yer verdi.
Ekonomi gazetesi Asya ise, “Barış mı daha iyi savaş mı” başlığı altında “Geçmiş deneyimler barışın, yani müzakerelerin savaştan veya yaptırımların geri dönüşünden kaynaklanan her türlü gerginlikten daha iyi olduğuna işaret ediyor” ifadelerine yer verdi. Gazete ayrıca “Yaptırımların sıkılaştırılması ve hükümetin yanlış politikaları sonucu piyasalarda yaşanan kargaşa, yaklaşan ABD seçimleriyle açıkça görülmektedir” denildi.