Rusya’nın Suriye Anayasa Komitesi’nin toplantısından beklentileri

Birleşmiş Milletler Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen pazar günü Birleşmiş Milletler’in Cenevre Ofisi’nde gazetecilerle bir araya geldi. (EPA)

Suriye’nin güneyinde durumun kötüleşmesi ve İdlib bölgesinde artan ateşkes ihlalleri karşısında Suriye’nin anayasa reformuna ilişkin Anayasa Komitesi’nin 4’üncü tur oturumunda yapılan görüşmelerde Moskova için olumsuz sonuçlar ortaya çıktı. Görüşmeler sonlanıncaya kadar sessiz kalınması taahhüdüne karşı Rus uzmanlar, “tarafların siyasi süreci etkileme ve engelleme çabaları” çerçevesinde bölgedeki durumu görüşmelere yansıtacağını öne sürdüler.
Moskova, BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen’in Suriye görüşmelerini başarılı kılma çabalarına olan desteğini daha önce bildirmişti Pedersen, 4’üncü tur görüşmelerini, “Yıllardır devam eden Suriye krizine barışçıl bir siyasi çözüm bulma konusuna daha fazla odaklanmak için bir fırsat olabilir” sözleriyle değerlendirdi.
Turun bir hafta süreceğine işaret eden bakan, iki eşbaşkanın bulunduğu komitede, ulusal temellerin ve ilkelerin ele alınacağını belirtirken, önümüzdeki yıl gerçekleşecek olan 5. tur görüşmelerinde ise anayasa konularına yer verileceğini bildirdi.
Müzakereleri kesintiye uğratma noktasında dış güçlere işaret eden Rus uzmanlar, İzvestiya gazetesinde yayımlanan değerlendirmelerinde “Suriye’nin güneyinde, özellikle son protestoların yaşandığı Dera’da mevcut durum alevleniyor. Bunun arkasında anayasayla ilgili müzakerelerin ilerlemesini engellemeye çalışan dış güçler bulunmakta” ifadelerini kullandılar. Gazete, Dera vilayetinin çok fazla protestoya tanıklık ettiğine dikkat çekti.
Suriyeliler, Şam rejimini 2018 yılındaki uzlaşma anlaşmasını yerine getirmemekle suçluyorlar.
Daha çarpıcı olan ise birkaç gün önce Suriye’de yapılan gösterilerin Rus devriyelerine yönelik saldırılara dönüşmesiydi. Gerçekleştirilen saldırılarda Rus Kuvvetleri ölümden döndüler.
Geçtiğimiz ay da silahlı saldırganlar Dera’da hükümet güçlerine saldırmıştı.
İzvestiya gazetesi haberinde Suriye Parlamentosu’na hitaben bölgede durumun kontrol altına alınamadığını ve gerçekleştirilen saldırıların arkasında teröristlerin bulunduğunu bildirdi. Kitlesel protestolardan bahsetmenin mümkün olmadığını aktardı.
Söz konusu saldırıların ardında dış güçlerin olduğunu aktaran RAS Doğu Araştırmaları Enstitüsü baş araştırmacısı Boris Dolgov, “Bu konuyla ilgili durumu istikrarsızlaştırmaya çalışan muhalefet liderlerine yöneltilen birçok soru var” dedi. Siyasi analist Vyacheslav Matuzov da Suriye muhalefeti ve yetkilileri arasındaki çelişkilerin halen devam ettiğine dikkat çektiği açıklamasında “Cenevre’deki görüşmelerden bir sonuç çıkmasını beklemeye değmez” ifadelerini kullandı.
Diğer yandan son günlerde İdlib bölgesinde ateşkes ihlalleri artarken aynı durumun Rus askeri birimlerinde de kaydedildiği bildirildi. Suriye’deki Rusya Uzlaşma Merkezi Başkan Yardımcısı Vyacheslav Sitnik, el-Nusra Cephesi militanlarının İdlib’teki gerilimi azaltma bölgesini bir gün içerisinde otuz kez bombaladığını aktardı.
Sitnik, dün akşam yaptığı basın açıklamasında şunları söyledi:
“El-Nusra Cephesi tarafından İdlib’teki gerilimi azaltma bölgesine otuz kez ateş açıldı. Ayrıca İdlib’e 13, Lazkiye’ye 6, Hama’ya 8 ve Halep vilayetine 3 saldırı düzenlendi.”
Rus subay ayrıca söz konusu bölgede bulunan silahlı grupların herhangi bir bombardıman gerçekleştirmediğini kaydetti.
Diğer yandan 25’incisi düzenlenen Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW) konferansına katılan Rus heyet, örgüte Suriye’de “masa başı” yürüttüğü tüm soruşturmaları durdurması çağrısında bulundu.
Yapılan bir açıklamada, Rusya’nın bilgi toplama misyonunun mekanizmalarında kapsamlı bir reforma olan ihtiyacı ve uzaktan yürütülen soruşturmalara son verilmesi talebinin devam ettiği bildirildi. Söz konusu soruşturmalar, olay yerine gidilmeden ve olay mahallinden örnek alınmadan yürütülüyor. Ayrıca Şam muhalifleri tarafından finanse edilen ön yargılı sivil toplum kuruluşlarının verilerini de esas alınıyor.
Rus heyet tarafından yapılan açıklamada “Suriye’nin Duma vilayetindeki olaylara ilişkin soruşturma sonuçlarının gelmesiyle ortaya çıkan dolandırıcılık vakası, sonsuza kadar örgüt tarihinde karar bir leke olarak kalacak” ifadeleri kullanıldı. Ayrıca heyet, olayla ilgili örgütün sunduğu raporda Washington, Londra ve Paris’in, Suriye’ye yapılan füze saldırısını herhangi bir duruşma gerçekleştirilmeden, örgütün itibarına ciddi alamda zarar veren ve Birleşmiş Milletler Tüzüğü’ne aykırı olarak gerekçelendirmek amacıyla siyasi olarak ele alındığını vurguladı.
Örgütün Rusya Temsilcisi Alexander Shulgin, Rusya’nın 2021 bütçe taslağını desteklemeyeceğini bildirdi. Söz konusu kararla Moskova’nın uluslararası örgütü cezalandırmaya çalıştığı görülüyor. Shulgin açıklamasında şunları söyledi:
“2021 yılı programı ve bütçesi ile ilgili çok fazla gözlem yaptık. Maalesef yaptığımız gözlemler sonucunda kuruluşumuzun fikir birliğini sağlayamadığını gördük. Bu yılın ekim ayında Yürütme Kurulu’nun gerçekleştirdiği toplantıda karşılıklı bir uzlaşı sağlanamadı. Gözlemlerimiz dikkate alınmadı ve göz ardı edildi. Bütçe taslağını desteklemeyeceğiz.”
Rusya, örgütün 2020 bütçesine ilişkin 24’üncü oturumunda yapılan oylama sırasında da uluslararası örgütün bütçesinin desteklenmesine karşı çıkmıştı. Rusya’nın yanı sıra bütçeye itiraz eden devletler arasında Çin, Suriye, İran ve Küba da vardı. Örgüt üyelerinin çoğunluğu ise bütçeye destek verdi.