Yeni kanıtlar… Salgın, 2019’un Kasım ayında Wuhan genelinde fark edilmeden yayılmaya başladı

Wuhan’da koronavirüsten korunmak için maske takan insanlar (AFP)
Wuhan’da koronavirüsten korunmak için maske takan insanlar (AFP)
TT

Yeni kanıtlar… Salgın, 2019’un Kasım ayında Wuhan genelinde fark edilmeden yayılmaya başladı

Wuhan’da koronavirüsten korunmak için maske takan insanlar (AFP)
Wuhan’da koronavirüsten korunmak için maske takan insanlar (AFP)

Çin'den gelen yeni kanıtlar, epidemiyologların uzun süredir şüphelendikleri şeyi doğruluyor. Kanıtlar, koronavirüs (Kovid-19) salgınının, 2019 yılının Kasım ayında Wuhan bölgesi genelinde fark edilmeden yayılmaya başlamasının muhtemel olduğunu gösteriyor.
Wall Street Journal’in haberine göre, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) araştırmacıları, Çinli yetkililerin 2019 yılı Aralık ayı itibarıyla şehir genelinde 174 doğrulanmış Kovid-19 vakası tespit ettiğini söyledi. Açıklama yapan bir araştırmacı, “Bu, önceden düşünülenden çok daha hafif, asemptomatik veya tespit edilmemiş vakaların olduğunu göstermek için yeterli” dedi.
WHO müfettişleri tarafından virüsün kökenlerini incelemek için dört haftalık Çin misyonu sırasında toplanan bilgilere göre, 174 vakanın çoğunun, başlangıçta virüs salgınının kaynağı olarak kabul edilen Wuhan çarşısı ile bilinen bir bağlantısı yok.
Ekip üyeleri, Çinli yetkililerin bu olası geçmiş vakalarla ilgili ön verilerini WHO’ya vermeyi reddettiklerini söyledi.
Aralık ayı itibarıyla virüsün 13 genomik dizisinin test edilmesi üzerine WHO araştırmacılarına göre Çinli yetkililer, çarşıyla ilişkili olanlar arasında benzer diziler buldular. Ancak yapılan araştırmalara göre çarşıyla ilgisi olmayan kişilerde küçük farklılıklar olduğu ifade edildi.
WHO ekibindeki Hollandalı bir virolog olan Marion Koopmans, iki grubun muhtemelen Kasım ortası ile Aralık başı arasında ortaya çıkmaya başladığını, ancak bunun muhtemelen Eylül ayına kadar uzanan enfeksiyonları gösterdiğini söyledi.

WHO ekibi Wuhan'da neler öğrendi?
WHO’nun Wuhan misyonu, koronavirüsün bir hayvan yoluyla insanlara doğal olarak yayılmasının muhtemel olduğunu buldu. Bu, diğer kanıtlarla birlikte, koronavirüs salgının Kasım ayının ikinci yarısı sırasında veya bundan kısa bir süre önce insanlara sıçrayıp birkaç kişinin enfekte olmasına neden olduğunu ve ardından Wuhan'da büyük bir salgını tetiklediğini gösteriyor. Aralık ayına gelindiğinde, virüs hem çarşıyla bağlantısı olan kişiler arasında hem de onunla hiçbir bağlantısı olmayanlar arasında daha geniş bir alana yayılıyordu.
WHO ekibinden Avustralyalı bir mikrobiyolog olan Dominic Dwyer, "Aralık ayında insanların bilmediği veya tespit edilemeyen çok sayıda vaka olmuş olmalı" dedi.
Ekipte yer alan Danimarkalı epidemiyolog Thea Fischer, geçtiğimiz hafta virüsün ‘buzdağının görünen kısmı’ olarak tanımladığı ilk ciddi vakalardan önce ‘kesinlikle halk arasında yayıldığını’ belirtti.
The Wall Street Journal tarafından gerçekleştirilen röportajda altı WHO araştırmacısı tarafından yapılan bu değerlendirmeler, virüsün Wuhan'da nasıl yayıldığına dair ortak bir resim çiziyor: Kasım ayında fark edilmeden daha düşük bir seviyeye yayıldı ve Aralık ayında başka bir salgına zemin hazırladı.
Dünya Sağlık Örgütü, antikor testi için 2019 yılının Aralık ayından önceki aylardan kan örnekleri almaya çalışıyor. Araştırmacılar ayrıca, Çinli yetkililerin 8 Aralık'ta olduğunu söylediği resmi olarak teyit edilen ilk vakadan önce virüsün yayılmasının boyutunu belirlemeye çalışmak için o dönemde hastalığa yakalanan binlerce kişi hakkındaki ön verilere erişmek istiyor.
Hastalığa neden olan mutasyonların oranını inceleyen Cambridge Üniversitesi'nden araştırmacılar, geçen yıl virüsün muhtemelen ilk olarak 2019 yılının Eylül ayı sonu ile Kasım ayı sonu arasında yayılmaya başladığını söyledi.
Aynı şekilde, Arizona Üniversitesi ve California Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırma, Hubei eyaletindeki enfeksiyonun 2019 yılının Ekim ayı ortasında çıkmış olabileceğini gösterdi.



Netanyahu, İran ile müzakereleri görüşmek üzere çarşamba günü Washington'da Trump ile bir araya gelecek

Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
TT

Netanyahu, İran ile müzakereleri görüşmek üzere çarşamba günü Washington'da Trump ile bir araya gelecek

Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden dün yapılan açıklamada, Netanyahu'nun çarşamba günü Washington'da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelerek İran ile müzakereleri görüşeceği bildirildi.

Reuters'ın aktardığı açıklamada, Netanyahu'nun ‘(İran ile) yapılacak herhangi bir müzakerede balistik füzelerin sınırlandırılması ve İran'ın bölgedeki vekillerine verilen desteğin durdurulmasının yer alması gerektiğine inandığı’ belirtildi.

Reuters'a göre çarşamba gün  yapılacak görüşme, ABD Başkanı Trump’ın geçtiğimiz yıl ocak ayında göreve dönmesinden bu yana Netanyahu ile Trump arasında yapılacak yedinci görüşme olacak. Öt yandan İsrail basınına göre Netanyahu, Trump'a İsrail'in İran'ın nükleer programını tamamen yok etme kararlılığını vurgulayacak.

İran ile ABD arasında geçtiğimiz cuma günü Umman'da nükleer dosyasına ilişkin görüşmeler gerçekleştirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu önemli müzakerelerin başarısızlığının Ortadoğu'da yeni bir savaşı tetikleyebileceği yönündeki endişelerin artması üzerine, görüşmelerin iyi bir başlangıç olduğunu ve devam edeceğini söyledi. Ancak Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan görüşmelerin ardından, ‘tehditlerin ve baskının kaldırılması herhangi bir diyalogun başlaması için şart’ olduğunu vurgulayan Arakçi, “(Tahran) sadece nükleer meselesini görüşecek... ABD ile başka hiçbir konuyu görüşmeyeceğiz” dedi.

Öte yandan her iki taraf da Tahran ile Batı arasında uzun süredir devam eden nükleer anlaşmazlığı çözmek için diplomasiye yeni bir şans vermeyi kabul ettiklerini belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçtiğimiz çarşamba günü yaptığı açıklamada, Washington'ın müzakerelerin İran'ın nükleer programı, balistik füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin yanı sıra ‘kendi halkına davranış biçimini’ de kapsaması istediğini söyledi.

İranlı yetkililer, bölgedeki en büyük füze programlarından biri olan İran'ın füze programını tartışmayacaklarını defalarca kez belirtmiş ve Tahran'ın uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını istediğini söylemişlerdi.

Diğer taraftan Washington’a göre nükleer bombaya giden potansiyel bir yol olan İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri kırmızı çizgiyi oluşturuyor. Tahran ise uzun süredir nükleer yakıtı silah amaçlı kullanma niyetinde olmadığını vurguluyor.


Netanyahu, Trump'a İran nükleer projesinin tamamen ortadan kaldırılmasının gerekliliğini vurgulayacak

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
TT

Netanyahu, Trump'a İran nükleer projesinin tamamen ortadan kaldırılmasının gerekliliğini vurgulayacak

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)

İsrail haber sitesi Ynet dün, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump'a İsrail'in İran nükleer projesini tamamen ortadan kaldırma kararlılığını teyit edeceğini bildirdi.

İnternet sitesi, iyi bilgilendirilmiş bir kaynağa atıfta bulunarak, "İsrail'in tutumu, İran nükleer programının tamamen ortadan kaldırılması, uranyum zenginleştirmenin durdurulması, zenginleştirme kapasitesinin durdurulması ve zenginleştirilmiş uranyumun İran topraklarından çıkarılması konusunda ısrar etmek olacaktır" dedi.

Şarku’l Avsat’ın Ynet’ten aktardığına göre kaynak, "İsrail, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinin İran'a geri dönmesini ve şüpheli bölgelere sürpriz ziyaretler yapılmasını talep ediyor" ifadelerini kullandı.

Ynet haber sitesi, kaynağın şu sözlerini aktardı: "İran ile yapılacak herhangi bir anlaşma, İsrail'i tehdit edemeyeceklerinden emin olmak için füze menziline 300 kilometrelik bir sınır getirmelidir."

Ofisi dün yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun önümüzdeki çarşamba günü Washington'da Trump ile görüşeceğini duyurdu.


Maskat’taki müzakereler uranyum zenginleştirme meselesi nedeniyle belirsizliğini koruyor

Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
TT

Maskat’taki müzakereler uranyum zenginleştirme meselesi nedeniyle belirsizliğini koruyor

Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)

Maskat'ta Washington ve Tahran arasında yapılan ilk dolaylı müzakerelerin ertesi günü, ikinci turun kaderi uranyum zenginleştirme meselesinin çözülmesine bağlı gibi görünüyordu. ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, yeni bir müzakere turunun ‘önümüzdeki hafta’ yeniden başlayacağını duyurdu.

ABD yönetimi ‘sıfır zenginleştirme’ talep ederken, Tahran uranyum zenginleştirmeyi ‘egemenlik hakkı’ olarak nitelendirerek buna karşı çıkarak bunun yerine ‘güven verici’ bir zenginleştirme seviyesi önerdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakerelerde ele alınan konuların genişletilmesine karşı çıktı. Füze programının ‘şimdi ve gelecekte müzakere edilemez’ olduğunu vurgulayan Arakçi, programı ‘tamamen savunma amaçlı’ olarak nitelendirdi.

İran’ın saldırıya uğraması halinde bölgedeki ABD üslerine saldıracağı yönünde yeni bir uyarıda bulunan İranlı bakan, ülkesinin ‘savaşı önlemeye olduğu kadar savaşa da hazır’ olduğunu vurguladı.

Öte yandan ABD'nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Arap (Umman) Denizi'ndeki Abraham Lincoln uçak gemisini ziyaret etti.

Diğer taraftan İsrail'de müzakerelerin sonuçlarına şüpheyle yaklaşılıyor. İsrailli yetkililer ‘anlaşmaya varılamayacağını’ söylerken Tel Aviv dün akşam, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun çarşamba günü Washington'da Trump ile İran meselesini görüşmek üzere bir araya geleceğini duyurdu.