Raporlar Dibeybe hükümeti bütçesinin onaylanmasını geciktiriyor

Libya Temsilciler Meclisi Maliye Komisyonu’nun genel bütçe görüşmesinden bir kare (TM)

Libyalılar, Birleşmiş Milletler’in (BM) Merkez Bankası hesaplarının son on yıldaki hareketlerine ilişkin yapılan uluslararası inceleme raporunun yayınlanmasını beklerken Bingazi’deki Libya Denetim Bürosu Başkanı Dr. Ömer Abdurrabbu Salih, Temsilciler Meclisi (TM) Başkanı Akile Salih’e TM tarafından onaylanmadan önce dikkate alınması gereken devletin genel bütçesiyle ilgili olarak Denetim Bürosu’nun ilgili komisyonları tarafından derlenen raporları aktardı.
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, geçtiğimiz Mart ayında Tobruk’ta TM’ye bütçe taslağı sundu.  Mevcut cari yılın sonuna kadar devlet harcamalarını içeren 96,2 milyar Libya dinarı (21,5 milyar dolar) olan bütçe ülke tarihinin en yüksek bütçesiydi. TM, son altı yıl içinde ülkenin ilk ortak bütçesi olan, yeni yönetimin görevlerini kolaylaştırması ve bu yıl için planlanan projelerin uygulanmasını desteklemesi beklenen bütçe taslağını onaylamak için maddelerini görüştü. Ancak bütçe henüz onaylanmadı.
Çok sayıda siyasetçi ve akademisyen, TM’de bütçenin onaylanmasının gecikmesinden duydukları şaşkınlığı ifade ederken Şarku’l Avsat’a konuşan bir Ulusal Birlik Hükümeti yetkilisi, “Bir kaos, savaşlar ve çatışmalar döneminin ardından Libya'nın içinden geçtiği mevcut süreçte herkesin başarıya katkıda bulunmasına ihtiyaç var. Libyalılar, ancak bu şekilde ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan yeni bir yönetimleri olduğunu hissedebilirler. Mevcut aşamada TM’nin, bütçe tasarısını hızla onaylaması ve hükümetin önüne engel koymaması gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Denetim Bürosu tarafından yapılan açıklamada, TM Başkanı Salih’in geçtiğimiz Salı günü, Denetim Bürosu Başkanı Dr. Abdurabbu Salih ve finans sektöründen bazı yetkililerle devlet bütçe tasarısını ve tasarının maddelerini görüştüğü bildirildi.
TM Maliye Komisyonu, haftayı aşkın bir uzun süredir oylama için genel kurula sunmak üzere bütçe tasarısını iki tartışıyor. Bütçe ile ilgili gelişmeleri yakından takip eden bazı kaynaklar, başlıca itirazların ‘bütçenin, bazı bakanlıklara tahsis edilen ödenekler ve maaşlar dahil olmak üzere bazı maddelere ayrılmış büyük miktarların olmasından’ kaynaklandığına inanıyorlar.
Bu arada Libyalılar, BM tarafından Trablus’taki Merkez Bankası'nın hesap hareketleriyle ilgili yapılan uluslararası incelemeye ilişkin raporun yakında yayınlanmasını bekliyorlar. Raporun, Denetim Bürosu tarafından dikkat çekilen Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu tarafından hazırlanan ‘ülkenin zenginliklerinin kasıtlı olarak israf edilmesi’ ile ilgili raporlar çerçevesinde, son on yılda ülkenin kaybettiği milyarca doların nerelere harcandığını açığa çıkarması bekleniyor.
Diğer yandan BM Libya Destek Misyonu (UNSMIL), BM Proje Hizmetleri Ofisi’nin (UNOPS) desteğiyle 2-5 Nisan tarihleri ​​arasında Libya Başkanlık Konseyi, Başsavcılık Ofisi, Merkez Bankası ve uluslararası danışmanlık Deloitte’un temsilcileriyle Libya Merkez Bankası’nın hesapları için mali inceleme sürecinin ön sonuçlarını incelemek ve doğrulamak amacıyla bir dizi toplantı gerçekleştirdiğini duyurdu.
UNSMIL’in açıklamasına göre eski Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac’ın talebi üzerine yürütülen uluslararası mali inceleme süreci, Libya’nın finans sisteminde bütünlüğü, şeffaflığı ve güvenin yeniden tesis edilmesini ve Libya’daki finans kurumlarının birleşmesi için uygun koşulları yaratmayı hedefliyor.
Denetim Bürosu tarafından geçtiğimiz yıllarda yayınlanan raporlarda, art arda kurulan hükümetlerin harcamalarındaki büyük bir israf olduğuna dikkat çekildi. Bu raporlar Serrac’ı, israfa yol açan harcamaların araştırılması için uluslararası bir komisyon kurulması talebinde bulunmaya itti. BMGK, UNSMIL’i bu süreci desteklemekle görevlendirerek Serrac’ın talebini, 2434 sayılı kararla kabul etti. Ardından Libya Merkez Bankası Başkanı Sıddık el-Kebir ile yardımcısı Ali el-Habri arasında uluslararası finans kuruluşlarının desteğiyle inceleme sürecine ilişkin şartlar konusunda mutabakata varıldı.
UNOPS, inceleme yapmak üzere Deloitte'un seçilmesiyle sonuçlanan hizmet satın alma sürecini yönetti. UNSMIL açıklamasında, Deloitte'un Ağustos 2020'de uluslararası inceleme sürecini başlatmasından bu yana, Libya Merkez Bankası'nın biri Trablus diğeri Beyda’da bulunan iki merkezinden bilgi topladığı, bu bilgilerin diğer resmi kaynaklardan gelen bilgilerle birleştirildiği ve daha sonra daha sonra tüm bilgilerin ilgili ticari bankalarla yapılan üçüncü taraf teyitleri yoluyla doğrulandıkları aktarıldı.
UNSMIL açıklamasında, başta Merkez Bankasını birleştirmek ve hesap verebilirliği ve şeffaflığı artırmak için pratik adımlar atılması olmak üzere finans sisteminin bütünlüğü ve birliğini sağlamaya yönelik tavsiyeler içeren nihai raporun bu ay tamamlanacağını da ekledi.