Kabil’de ateşkes ihlali: Başkentte meydana gelen patlamada 12 kişi öldü

14 Mayıs’ta Cuma namazı kılan cemaate yönelik terör saldırısı sonrasında imamı öldürülen Kabil camii (EPA)
14 Mayıs’ta Cuma namazı kılan cemaate yönelik terör saldırısı sonrasında imamı öldürülen Kabil camii (EPA)
TT

Kabil’de ateşkes ihlali: Başkentte meydana gelen patlamada 12 kişi öldü

14 Mayıs’ta Cuma namazı kılan cemaate yönelik terör saldırısı sonrasında imamı öldürülen Kabil camii (EPA)
14 Mayıs’ta Cuma namazı kılan cemaate yönelik terör saldırısı sonrasında imamı öldürülen Kabil camii (EPA)

Afganistan’ın başkenti Kabil’deki bir camide cuma namazı sırasında meydana gelen patlamada 12 kişi hayatını kaybetti. Saldırı, Ramazan Bayramı münasebetiyle ilan edilen 3 günlük ateşkesi ihlal etmiş oldu.
Kabil Polis Sözcüsü Firdevs Faramarz, “Aralarında cami imamı da olmak üzere ölü sayısı 12’ye yükseldi ve 15 kişi yaralandı” dedi. Patlamanın, Kabil’de bulunan Şakar Darah ilçesindeki Haci Bakşi Camii’nde yaşandığı belirtildi. Ramazan Bayramı’nın ikinci günü cemaatin cuma namazını kılmak üzere toplanması sırasında cami içerisinde bir patlama meydana geldi. Taliban’ın ilan ettiği ateşkesin ikinci gününde, milisler ve Afganistan hükümeti arasındaki şiddet eylemlerinin durması bekleniyordu. İki taraf, Ramazan Bayramı münasebetiyle 3 günlük bir ateşkes ilan etti. Ateşkes, yaklaşık 20 yıllık çatışmada yapılan dördüncü ateşkes oldu. 14 Mayıs’ta yaşanan patlama, ABD ordusunun ülkede bulunan 2 bin 500 askerini 1 Mayıs’ta Afganistan’dan tamamen geri çekmeye başlamasından birkaç hafta sonra artan şiddet eylemleri ortasında yaşandı. Geçen hafta, başkent Kabil’de bir kız okulunun önünde çoğu kız öğrenci olmak üzere 50’den fazla kişinin hayatını kaybettiği bir dizi patlama meydana gelmişti.
ABD’li ve uluslararası güçlerin Afganistan’dan çekilmeye devam ettiği bir dönemde, Taliban hareketinin hem hükümet güçlerini hem de sivilleri hedef alan saldırılarının sayısı da artıyor. ABD istihbarat kaynakları, ABD’li ve uluslararası güçlerin ülkeden geri çekilmesinin ardından Batılı istihbarat teşkilatlarının, herhangi bir terör tehdidi karşısında bilgi kaynaklarını korumak için Afgan hükümeti dışındaki bölgesel liderlerle ilişkilerini güçlendirmeye çalıştıklarını belirtti. ABD kaynakları, ABD güçlerinin ülkenin en büyük ikinci ABD üssü olan Afganistan’ın güneyindeki Kandehar hava üssünden çekilmeyi tamamladığını açıkladı. Havaalanı müdürü, ABD güçlerinin tüm tesisleri Afgan kuvvetlere devrettiğini söylerken, bir Afgan askeri kaynağı da Ramazan Bayramı tatili nedeniyle üssün henüz Afgan kuvvetlere resmen teslim edilemediğini belirtti. Teslim töreninin bugün (15 Mayıs Cumartesi) gerçekleşmesi bekleniyordu. Bu ayın başlarında üs, ABD güçlerinin geri çekilme sürecinin başlamasıyla birlikte Taliban tarafından gerçekleştirilen bir saldırıya tanık oldu. Ancak saldırı, Taliban tarafından doğrudan düzenlenmedi.
Bunun yanı sıra New York Times gazetesinin bir haberine göre mevcut ve eski ABD’li, Avrupalı ​​ve Afgan yetkililer, yabancı güçlerin ülkeden çekilmesinin ardından, istihbarat teşkilatlarının terörist tehditlerle ilgili istihbarat bilgileri sağlayabilmek amacıyla Afgan bölge liderlerine yaklaştığını aktardı. Haberde, bu eğilimin, yabancı güçlerin geri çekilmesi 11 Eylül’de tamamlanıncaya kadar ABD ve yabancı güçlerin devam etmesi beklenen savaştaki rolüne ilişkin en büyük değişikliği oluşturduğu ifade edildi. Afgan kuvvetlerinin eğitimine katkıda bulunan bu güçlerin rolü yerine şu anki amacın ise, Afganistan içinde ve dışında terörist tehditleri önceden rapor edebilecek muhbirler bulmak olduğu aktarıldı. Diplomatların uluslararası güçlerin çekilmesinden sonra da Afgan hükümetinin kararlı yeteneklere sahip olacağını belirtmesine rağmen yaşananlar, Taliban saldırıları ve baskıları nedeniyle Afganistan’ın güç yapısının olası çöküşüne dair endişelerin artmasına neden oluyor. Habere göre Batılı istihbarat teşkilatları olası bir çöküş veya iç savaşa hazırlanıyor. Bu muhbirlerin seksenli ve doksanlı yıllarda ülkenin Sovyet kontrolü sırasında kullanıldığı göz önüne alındığında bu kaynaklara ilk kez başvurulmuyor. New York Times’ın haberine göre istihbarat bilgisi toplamaya çalışan adaylar arasında, Taliban Kuzey İttifakı’nın başındayken o dönemde Sovyet güçleriyle savaşan en üst düzey savaş ağalarından Ahmed Şah Mesud’un oğlu Ahmed Mesud da vardı. Oğul Ahmed, geçmiş yıllarını Afganistan’ın kuzeyini savunmak için milislerden oluşan bir koalisyon kurup, babasının eylemlerini canlandırmaya çalışarak geçirdi.



Trump, İran'la iş yapan tüm ülkelere gümrük vergisi uygulanmasını öngören emri imzaladı

ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
TT

Trump, İran'la iş yapan tüm ülkelere gümrük vergisi uygulanmasını öngören emri imzaladı

ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump (AFP)

Beyaz Saray, ABD Başkanı Donald Trump'ın dün, İran'la iş yapan ülkelere yüzde 25 oranında gümrük vergisi uygulanmasını öngören bir başkanlık kararnamesi imzaladığını açıkladı.

Bu durum, iki ülke bu hafta görüşmeler yapmış olmasına rağmen, İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki gerginliğin arttığı bir dönemde ortaya çıkıyor.


Trump, İran ile yapılan görüşmeleri övdü ve görüşmelerin önümüzdeki haftanın başlarında yeniden başlayacağını doğruladı

İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
TT

Trump, İran ile yapılan görüşmeleri övdü ve görüşmelerin önümüzdeki haftanın başlarında yeniden başlayacağını doğruladı

İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
İran Yüksek Lideri Ali Hamaney ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ve İran arasında Umman'da yapılan dolaylı görüşmelerin ardından Washington'un İran konusunda "çok iyi görüşmeler" gerçekleştirdiğini söyledi ve iki tarafın "önümüzdeki haftanın başlarında" tekrar bir araya geleceğini doğruladı.

Trump, hafta sonu için Florida'daki Mar-a-Lago'ya giderken Air Force One uçağında gazetecilere şunları söyledi: "İran hakkında çok iyi görüşmeler yaptık ve İran'ın bir anlaşma yapmak istediği anlaşılıyor."

"Önümüzdeki haftanın başlarında tekrar görüşeceğiz" dedi.

Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, görüşmelerin başlamasından önce ABD elçisi Steve Wittkoff ve Jared Kushner'ı kabul etti (AP)Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, görüşmelerin başlamasından önce ABD elçisi Steve Wittkoff ve Jared Kushner'ı kabul etti (AP)

Görüşmelere katılan İran heyetine başkanlık eden İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada "çok olumlu bir atmosfer" olduğunu belirterek, "Müzakerelerde bulunduk ve karşı tarafa görüşlerimizi ilettik" dedi ve iki tarafın "müzakerelere devam etme konusunda anlaştığını" ifade etti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (EPA)

Arakçi, görüşmelerin yalnızca nükleer meseleye odaklandığını ve Amerikalılarla başka hiçbir konuyu görüşmediklerini vurguladı. ABD ise İran'ın balistik füze programının ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de ele alınması gerektiğinde ısrar ediyor.

İran Dışişleri Bakanı, görüşmelerin devam etmesi için Washington'dan ülkesine yönelik "tehditlerini" durdurmasını istedi ve müzakerecilerde izlenecek yolu her iki başkentle de istişarede bulunduktan sonra belirleyeceklerini açıkladı.

Müzakerelerin sona ermesinden kısa bir süre sonra Washington, İran'ın petrol sektörüne yönelik yeni yaptırımlar açıkladı; bu yaptırımlar 15 kuruluşu, iki şahsı ve 14 gemiyi hedef alıyordu.

Bunlar, ABD'nin haziran ayında İsrail'in İran'a karşı başlattığı 12 günlük savaş sırasında İran'ın nükleer programının kilit noktalarına yönelik saldırılarından beri yapılan ilk görüşmelerdi.

 Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, müzakerelerin başlamasından önce İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede (AP)Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, müzakerelerin başlamasından önce İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile yaptığı görüşmede (AP)

İran devlet televizyonu görüşmelerin dolaylı olarak yapıldığını bildirirken, Umman Dışişleri Bakanlığı Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamad el-Busaidi'nin her heyetle ayrı ayrı görüştüğünü gösteren fotoğraflar yayınladı.

Ancak ABD haber sitesi Axios, iki kaynağa dayanarak, Umman'da Arakçi, Witkoff ve Kushner arasında doğrudan görüşmelerin gerçekleştiğini bildirdi.

Umman Dışişleri Bakanı “X” platformunda yaptığı açıklamada, “Bugün Maskat'ta İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasında çok ciddi görüşmeler yapıldı” ifadelerini kullandı. Bakanlık görüşmelerin “İran ve Amerika'nın pozisyonlarını netleştirmek ve olası ilerleme alanlarını belirlemek açısından faydalı olduğunu” vurguladı.

Arakçi daha önce de ülkesinin “herhangi bir aşırı talep veya Amerikan provokasyonuna karşı egemenliğini ve ulusal güvenliğini savunmaya hazır olduğunu” teyit etmişti.

X platformunda şunları yazdı: “İran, açık gözlerle ve geçen yılın acı hatırasıyla diplomasiye giriyor… İyi niyetle görüşmeler yürütüyoruz ve haklarımızı kararlılıkla savunuyoruz.”

Sıfır nükleer kapasite

Washington'da, Beyaz Saray sözcüsü Caroline Leavitt perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD heyetinin İran ile "sıfır nükleer yetenek" konusunu görüşeceğini söyledi. Leavitt, Trump'ın "diplomasi dışında birçok seçeneği bulunduğunu" belirterek, "tarihin en güçlü ordusunun başkomutanı" olduğunu vurguladı.

Görüşmeler, Washington'un Ortadoğu'daki askeri varlığını güçlendirdiği, USS Abraham Lincoln uçak gemisini ve saldırı grubunu bölgeye konuşlandırdığı bir dönemde gerçekleşiyor; İran ise saldırıya uğraması halinde bölgedeki ABD üslerini hedef alacağını belirtmişti.

Umman'ın resmi haber ajansı tarafından yayınlanan bir videoda, Ortadoğu'daki operasyonları denetleyen ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) komutanı Amiral Brad Cooper'ın ülkesinin heyetine katıldığı görüldü.

Görüşmeler, İran'da binlerce kişinin ölümüne yol açan protestoların yaygın bir şekilde bastırılmasından haftalar sonra yapıldı.

İranlı yetkililer, protestolara katılan "isyancılar"ın yanı sıra çoğunluğu güvenlik personeli ve sivillerden oluşan yaklaşık 3 bin kişinin öldürüldüğünü kabul etti.

İnsan hakları örgütleri ise daha yüksek rakamlar bildirdi. ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA, çoğunluğu protestocu olmak üzere 6 bin 941 kişinin ölümünü belgelediğini ve 51 bin gözaltı kaydettiğini belirtti.

Perşembe günü Trump, "Müzakere ediyorlar...saldırmamızı istemiyorlar" dedi ve ABD'nin bölgede "büyük bir filo" konuşlandırdığını söyledi.

Protestocuları desteklemek amacıyla İran'a saldırmakla tehdit ettikten sonra, ABD Başkanı odağını nükleer programa çevirdi.

Batı ülkeleri ve İsrail, İran'ı nükleer bomba edinmeye çalışmakla suçluyor; Tahran ise bu iddiayı reddederek sivil nükleer program hakkını savunuyor.

Görüşmeler başlamadan önce, Çin Dışişleri Bakanlığı, İran'ın egemenliğini, güvenliğini, ulusal onurunu, meşru haklarını ve çıkarlarını koruma konusunda İran'a desteğini teyit ederek, tek taraflı zorbalığa karşı olduğunu belirtti.

Gerginliğin artma riskleri

İran, yaptırımların kaldırılması için yalnızca nükleer meseleyi görüşmek istediğini ısrarla belirtiyor ve füze programı veya bölgedeki silahlı gruplara, özellikle Lübnan Hizbullahı'na, Filistin Hamas hareketine ve Yemen'deki Husilere verdiği destekle ilgili herhangi bir müzakereyi reddediyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (Reuters) ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio (Reuters)

Ancak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, “Görüşmelerin somut sonuçlar vermesi için, balistik füzelerinin menzili, bölgedeki terör örgütlerine verdikleri destek, nükleer programları ve kendi halklarına karşı tutumları gibi belirli noktaları içermesi gerektiğini” kesin bir dille ifade etti.

 ABD merkezli Savaş Çalışmaları Enstitüsü ise “Tahran'ın ABD taleplerini karşılamada uzlaşmaz tavrını sürdürmesi, İran ve ABD'nin diplomatik bir çözüme ulaşma olasılığını azaltıyor” değerlendirmesinde bulundu.


Maskat görüşmeleri sona erdi… Devamı diğer başkentlerde yapılacak istişarelere bağlı

ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Wittkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi
ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Wittkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi
TT

Maskat görüşmeleri sona erdi… Devamı diğer başkentlerde yapılacak istişarelere bağlı

ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Wittkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi
ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Wittkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi

Umman Sultanlığı'nda bugün gerçekleştirilen İran ve ABD arasındaki görüşmeler sona erdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, iki tarafın bugünkü görüşmelerde dile getirilen mesajlar konusunda her iki ülkenin başkentleriyle istişarede bulunduktan sonra görüşmelere devam etme konusunda anlaştığını açıkladı.

İran ve Amerikan heyetleri, Umman arabulucusu Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi aracılığıyla mesaj alışverişinde bulundular. El-Busaidi, bugünkü görüşmelerin "çok ciddi" olduğunu ve her iki tarafın pozisyonlarını netleştirmeye ve ilerleme kaydedilebilecek olası alanları belirlemeye yardımcı olduğunu söyledi.

Arakçi, görüşmelerin atmosferinin "iyi" olduğunu ve bir sonraki oturumun tarih ve yerinin birkaç gün içinde belirleneceğini ifade etti.

Washington, Tahran ile yapacağı görüşmelerde İran'ın nükleer programını, balistik füzelerini, bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği ve kendi halkına yönelik muamelesini de ele almak istiyor. Ancak İran, yalnızca nükleer konuları görüşmek istiyor.