İsrail’in ‘aile birleşimini’ engelleyen yasası yeni hükümette krize neden olur mu?

İslamcı milletvekili Mansur Abbas ve İsrail Başbakanı Naftali Bennett

Knesset (İsrail Parlamentosu), binlerce Filistinli ailenin birleştirilmesini engelleyen yasa konusunda hükümet ile muhalefet arasında bir çatışma yaşanıyor.
Benjamin Netanyahu liderliğindeki muhalefet yasayı Knesset'e getirmesine rağmen, hükümetin kafasını karıştırmak ve onu zayıflatmaya katkıda bulunmak için karşı oy kullanmaya karar verdi.
İsrail Başbakanı Naftali Bennett ve alternatif Başbakan ve Dışişleri Bakanı Yair Lapid'e yakın siyasi kaynaklar, bu konuda kuruluşundan bu yana üç hafta geçen hükümet içindeki ihtilafların ilk ve en şiddetli kriz tehdidini doğurduğunu belirtiyor. Söz konusu kaynaklar, muhalefet sağı ve yasaya karşı çıkan solun oylarıyla meclisten geçmemesi halinde bile sorunun koalisyon saflarında büyümeyeceğini, hükümetin düşmesine yol açmayacağını ancak koalisyonda hükümetin ömrünü kısaltan bir çatlak oluşturabileceğini ileri sürüyor.
Sorun, İsrail'in Yahudi olmayan vatandaşlarıyla ilgili eski bir yasaya dayanıyor. Batı Şeria, Gazze Şeridi veya Ürdün, Mısır, Lübnan, Suriye, Fas ve diğer ülkelerden gelen vatandaşların İsrail vatandaşı bir Filistinliyle evlendikten sonra İsrail’de vatandaşlık veya ikamet alması İsrail’de soruna yol açtı. Yukarıda ifade edildiği şekilde İsrail’de vatandaşlık veya ikamet alan kişilerden bazılarının İsrail hedeflerine karşı çok sayıda silahlı saldırı gerçekleştirdiği gerekçe gösterilerek 2003 yılında ek madde getirildi. Bu ek maddeye göre söz konusu kişilere ve onlar gibi vatandaşlık elde edenlere geniş kapsamlı oturma izni verilmesi yasaklandı. Bu yasa 17 binden fazla aile için trajik bir soruna yol açtı; aileler parçalandı, baba eşini ve çocuklarını görememeye, çocuklar babadan ya da anneden mahrum kalmaya ve dedeler torunlarına sarılamamaya başladı.
İsrail Yüksek Mahkemesi, yasanın bu bölümünü insanlık dışı olduğu gerekçesiyle onaylamamış ancak her yıl yenilenmek üzere geçici bir uygulama olarak, başka bir alternatif ortaya çıkana veya güvenlik koşulları değişene kadar, Knesset'in bu yasayla ilgilenmesine izin vermişti. Bu ay yasanın yıllık olarak yenilenme zamanı geldi. Şayet onaylanmazsa Çarşamba günü yasadaki ek madde düşecek.
Benjamin Netanyahu hükümeti yasayı Knesset'e getirdi. Ancak Netanyahu döneminin sona ermesi ve yeni bir hükümetin kurulması netleşince, Netanyahu liderliğindeki muhalefet kasti bir şekilde konuyu iki hafta ertelemeye karar verdi. Bennett hükümeti son iki haftadır bocalıyor. Çünkü koalisyondaki partilerden sol görüşlü Meretz Partisi ve İslami Hareket yasaya karşı çıkıyor ve aleyhte oy kullanacaklar.
İsrail İçişleri Bakanı Ayelet Shaked, tartışmalara dahil olarak iki partinin liderlerini yasayı desteklemeye ya da en azından oy kullanmaktan kaçınmaya çağırdı. Bakan bunların yanı sıra ailelere kolaylık sağlamayı teklif etti. Bakan eşlerin sürücü belgesi alması ve tıbbi hizmetler, seyahat özgürlüğü ve diğer alanlarda kolaylıklar sağlanmasını önerdi. İki parti (Meretz Partisi ve İslami Hareket) bu konuda neredeyse uzlaşmak üzereydi, ancak İslami Hareket içindeki iç muhalefet ve Ortak Liste'deki Arap partilerinin saldırısı İslami Hareketin geri adım atmasına neden oldu. İslami Hareket yasaya karşı oy vereceğini açıkladı. Meretz ise "aşkı yasaklayan ve evliliği cezalandıran" böyle bir yasayı destekleyemeyeceğini söyledi.
Sonuç ne olursa olsun yasayı Knesset'e sunacağını açıklayan Bakan Shaked, “Muhalefet sağı, partizan çıkarlarını İsrail'in güvenliğine tercih etti. Diğer yandan Likud milletvekillerinin bu yasaya karşı oy verdiğini görmek isterim” dedi.
Bu kapsamda yeni hükümetin masasında yeni bir çetrefilli konu olan “yerleşim sorunu” gündeme geldi.  Bakan Shaked'e yakın kaynaklar, İçişleri Bakanı Ayelet Shaked’in, Savunma Bakanı Benny Gantz ile yerleşim yerlerinde yapılaşma konusunda anlaşmaya vardığını duyurdu. Söz konusu kaynaklar iki bakanın İnşaat ve Planlama Konseyi'nde yerleşimlerin genişletilmesine karar vermek üzere bir oturum düzenlenmesi için anlaştıklarını öne sürdüler. Ancak bu iddiayı reddeden Gantz, “Bu konuda koalisyon görüşmelerinde anlaşma sağlanamadı. Yerleşim yerlerinde yapılaşma konusu sadece bakanlığın çalışmaları ile ilgilidir” dedi.