Libya: Kaddafi’nin üst düzey kadroları serbest bırakılıyor

Kaddafi’nin “kara kutusu” Albay Ahmed Ramazan, Saadi’nin serbest bırakılmasından bir gün sonra serbest bırakıldı.

Saadi Kaddafi’nin Şubat 2016’da başkent Trablus’ta yargılandığı sırada (Reuters)
Saadi Kaddafi’nin Şubat 2016’da başkent Trablus’ta yargılandığı sırada (Reuters)
TT

Libya: Kaddafi’nin üst düzey kadroları serbest bırakılıyor

Saadi Kaddafi’nin Şubat 2016’da başkent Trablus’ta yargılandığı sırada (Reuters)
Saadi Kaddafi’nin Şubat 2016’da başkent Trablus’ta yargılandığı sırada (Reuters)

Libya’daki geçiş yönetimi yetkilileri, devrik lider Albay Muammer Kaddafi’nin üçüncü oğlu Saadi’nin ve birkaç eski üst düzey yardımcısının tutuklu bulundukları başkent Trablus’taki hapishanelerden serbest bırakıldıklarını duyurdu.
Yetkililer dün devrik Cumhurbaşkanı Albay Muammer Kaddafi’nin yakın çevresinin bir üyesi olan üst düzey bir liderin de serbest bırakıldığını duyurmuştu.
Olay, Temsilciler Meclisi’nin Tobruk kentindeki merkezinde Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Libya Ulusal Birlik Hükümeti’nden (UBH) güvenoyunu tartışacağı toplantıdan sadece birkaç saat önce gerçekleşti.
Dün Cumhurbaşkanlığı Konseyi, cezaları sona eren veya yargı kararıyla hüküm giymemiş çok sayıda siyasi tutuklunun serbest bırakıldığını duyurdu. Serbest bırakılanlar arasında, Kaddafi rejiminde Albay rütbesine sahip, Genelkurmay ve İstihbarat şefi olarak görev yapan ve Kaddafi’nin “kara kutusu” lakaplı Kaddafi’nin ofisinin Müdürü ve Özel Sekreteri Ahmed Ramazan da bulunuyor.
Konsey yaptığı açıklamada, kapsamlı bir ulusal uzlaşma sağlamak için çalışmalarına devam etme ve haklarında herhangi bir yargı kararı verilmeyen kalan mahkumların serbest bırakılmasını koordine etme sözü verdi.
Adalet Bakanı Halime Abdurrahman cebri tutuklu ve davası olmayan tüm tutukluların tahliyesinin hızlandırılmasının önemine işaret ederek, tutuklu ve tutukluların tamamının yargıya sevk edilmesinin önemine dikkati çekti.
Bu adımı savunan Libya Başkanlık Konseyi Sözcüsü Necva Vehibe, dün Trablus’ta düzenlediği basın toplantısında, “Hakkında yargı kararı verilenler serbest bırakılır. Diğer işlemler ise mahkemelerce karara bağlanır” dedi. Vehibe, serbest bırakılmanın “Ortak Askeri Komite’nin çabalarını tamamlamak üzere geldiğini” kaydederek, tahliye sürecinin “belirli bir tarafın tekelinde olmadığı; Serbest bırakılıp bırakılmayacağı, özellikle koordinasyonun yapıldığı yargı mercii tarafından belirlenir” açıklamasında bulundu.
Buna karşılık Dibeybe hükümeti, daha önce yaptığı açıklamada, Saadi Kaddafi’nin tahliyesinin, tahliye kararından iki yıl sonra yargı kararlarının uygulanmasıyla gerçekleştirildiğini söyledi. Bunun ise Başsavcılık ile Terörizm ve Organize Suçlarla Mücadele Caydırma Ajansıyla işbirliği içinde gerçekleştiğine dikkat çekti. Saadi ailesinin kendisini yasal prosedürlere uygun olarak kabul ettiğini açıklayarak, bu çabaların kapsamlı bir ulusal uzlaşma yoluna yol açacağını umduğunu ifade etti.
Ailesine iadesini ve yasal prosedürlerin tamamlanmasının ardından Saadi, önceki gün Adalet Bakanlığı Müsteşarı’ndan ayrılarak özel uçakla İstanbul’a hareket etti. Saadi’ye, daha önce Trablus’ta Harp Okulu Komutanlığı görevinde bulunan, yine sağlık nedenleriyle serbest bırakılan Tümgeneral Naci Harir eşlik etti.

Kaddafi Türkiye’ye gitti
Türkiye kaynakları, hakkındaki suçlamalardan beraat eden Saadi Kaddafi’nin serbest bırakılmasının ardından İstanbul’a geldiğini doğruladı. Türk medyasına göre Kaddafi, dün gece geç saatlerde İstanbul Havalimanı’na özel uçakla geldi.
Adalet Bakanlığı’ndan bir kaynak, AFP’ye verdiği demeçte, Saadi’nin Libya’dan ayrılmasıyla ilgili olarak, “Saadi, tutuklandığı davayla ilgili olarak, yargı önüne çıkarılan ardından tahliye kararı çıkarılan bir Libya vatandaşıdır. Bu nedenle ülkede kalmakta veya ülkeyi terk etmekte özgürdür.”
Bu arada resmi bir kaynaktan alıntı yapan Reuters, Saadi’nin serbest bırakılmasının “Dibeybe, önde gelen aşiret liderleri ve eski İçişleri Bakanı’nın da dahil olduğu müzakerelerin bir sonucu olduğunu” söyledi.
Libya Futbol Federasyonu başkanı ve mütevazı futbol kariyeri sahip bir oyuncu olan Kaddafi’nin üçüncü oğlu Saadi, 2011’de babasının rejiminin düşmesinden sonra kaçtığı Nijer tarafından Mart 2014’te iade edilmişti.
Ancak Saadi, geçtiğimiz günlerde “Kaddafi ailesinin henüz son sözünü söylemediğini” ve “siyasi bir operasyon planladığını” söyleyen kardeşi Seyfülislam’ın aksine, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından yargılanmıyor.
Öte yandan, Dibeybe’nin hükümetindeki Petrol Bakanı Muhammed Avn ile Petrol Şirketi başkanı Mustafa Sunullah arasında uzlaştırma çabalarına rağmen, Avn, Sunullah’ı işten uzaklaştırma kararının hala geçerli olduğunu düşünüyor. Avn, sorumluların uygulanmasını bekliyor. Yetkililer, yönetim kurulunun değişmesi yönünde tavsiyede bulunulduğuna işaret edip Kurumun halen varlığını sürdürdüğünü vurgulayarak, Dibeybe’nin bunu Bakanlar Kurulu’na sunmayı taahhüt ettiğini vurguladı.
Öte yandan, Cumhurbaşkanlığı Konseyi üyesi ve Birleşmiş Milletler Libya Misyonu (UNSMIL) Başkanı Jan Kubis yabancı savaşçıların Libya topraklarından çıkarılması ve ülkelerine dönüşleri için Libya meselesiyle ilgili ülkelerin katılımıyla yeni bir strateji geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Libya Dışişleri Bakanı Necla Menguş ve Kubis önümüzdeki ayın başlarında Berlin Konferansları 1 ve 2’nin sonuçlarını uygulamak için tamamen Libya girişiminde pratik mekanizmalar geliştirmeyi amaçlayan uluslararası bir konferans düzenleme ve başkanlık etme çabalarını görüşecekler.
Buna karşılık, Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Halid el-Mişri, Kubis ile yaptığı görüşmede, Parlamentonun Temsilciler Meclisi tarafından hazırlanan yaklaşan seçim yasalarına katılımını sağlamaya çalıştı. el-Mişri, Kubis’e Danıştay tarafından önümüzdeki hafta oylamaya hazırlanmak üzere hazırlanan en son yasa tasarıları hakkında bilgi vererek, bunları istişare için Temsilciler Meclisi’ne iletti.
Diğer taraftan, Trablus’un batısındaki Zaviye kentinin farklı bölgelerinde silahlı milisler arasında çıkan ve en az bir kişinin ölümüne, sayısı bilinmeyen sayıda yaralıya yol açan şiddetli çatışmaların ardından patlama sesleri duyuldu.
Çatışma haberleri, Halife Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu’nun (LUO) Fırtına Tugayı’nın dün şafak vakti Fizan bölgesindeki Murzuk şehrinde DAEŞ liderlerinden birini tutuklamak için düzenlediği askeri operasyondaki başarısını açıklamasıyla aynı zamana denk geldi.

 


Alvanî... Anbar'daki protesto gösterilerinden Beyrut'taki esrarengiz cinayete

Irak eski Milletvekili Ahmed el-Alvani (X)
Irak eski Milletvekili Ahmed el-Alvani (X)
TT

Alvanî... Anbar'daki protesto gösterilerinden Beyrut'taki esrarengiz cinayete

Irak eski Milletvekili Ahmed el-Alvani (X)
Irak eski Milletvekili Ahmed el-Alvani (X)

Iraklı siyasetçi Ahmed el-Alvani'nin, 2003 sonrası Irak'ta yaşanan siyasi dönüşüm ve çatışmalardan bağımsız olmayan siyasi kariyeri, Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta bir dairede cesedinin bulunmasıyla yeniden gündeme geldi. El-Alvani, parlamentodaki görevinden eski Başbakan Nuri el-Maliki hükümetine karşı düzenlenen protestoların ön saflarına geçmiş, ardından Ramadi kentindeki evine düzenlenen kanlı güvenlik operasyonunun ardından 11 yılı aşkın süre tutuklu kalmıştı. Nisan 2025'te serbest bırakılmasının ardından yeniden kamuoyunun karşısına çıkmıştı.

El-Alvani, Irak'ın batısındaki Anbar vilayetinin büyük aşiretlerinden el-Bu Elvan aşiretine mensuptu. Eski Başbakan İyad Allavi liderliğindeki Irakiye Listesi'nin üyelerinden olan el-Alvani, Irak Parlamentosu'nda Anbar vilayetini temsil ediyordu. Bağdat Üniversitesi Jeoloji bölümünden doktora derecesine sahip olan siyasetçi, parlamentonun Ekonomi Komisyonu Başkanlığı görevini de yürütmüştü.

El-Alvani'nin adı, 2012 yılının sonlarında Anbar'da başlayarak Sünni nüfusun çoğunlukta olduğu diğer vilayetlere yayılan protesto hareketine katılmasıyla öne çıktı. Ramadi, Felluce ve vilayetin diğer kentlerindeki oturma eylemi alanlarında yoğunlaşan gösterilerde, katılımcıların siyasi marjinalleştirme ve Sünni kesime yönelik güvenlik operasyonları olarak nitelendirdikleri uygulamaların sona erdirilmesi ve hükümetin ülkenin batısındaki bölgelere yönelik politikalarının gözden geçirilmesi talep ediliyordu.

Maliki ile karşı karşıya geldi

El-Alvani, protestocuların taleplerini en güçlü şekilde savunan ve Maliki hükümetiyle siyasi gerilimi artıran isimlerden biriydi. Yalnızca gösterilere destek vermekle kalmayan el-Alvani, dönemin başbakanına yönelik sert eleştirileriyle de dikkat çekti. Böylece Bağdat yönetimi ile Anbar'daki Sünni siyasi liderler arasında yaşanan siyasi mücadelenin öne çıkan figürlerinden biri haline geldi.

Buna karşılık hükümetten ve Şii siyasi çevrelerden bazı kesimler, oturma eylemlerini siyasi ve güvenlik istikrarına yönelik bir tehdit olarak değerlendirdi. Bazı göstericileri, silahlı grupların protesto alanlarından yararlanmasına izin vermekle suçladı. Gerilimin artmasıyla gösteriler, Irak'taki siyasi ayrışmanın en belirgin alanlarından birine dönüştü. Bu süreç, 2014 yılında Anbar'ın geniş kesimlerinde güvenlik durumunun çökmesinden ve DEAŞ'ın yükselişinden önce yaşandı.

El-Alvani'nin siyasi kariyerindeki en önemli kırılma noktası, 28 Aralık 2013'te Ramadi'deki evine düzenlenen baskın sırasında güvenlik güçlerince gözaltına alınması oldu. Operasyon öncesinde, gözaltı kararını uygulamakla görevlendirilen güvenlik gücü ile el-Alvani'nin korumaları ve aile üyeleri arasında silahlı çatışma yaşandı. Çatışmada kardeşi Ali ve bazı korumaları ile bir subay ve güvenlik gücünün bazı mensupları hayatını kaybetti.

Iraklı yetkililer o gün, güvenlik gücünün el-Alvani'nin kardeşi Ali hakkında çıkarılan mahkeme kararını uygulamak üzere harekete geçtiğini ve kendilerine ateş açılması sonucu ölü ve yaralıların olduğunu açıkladı. Ancak el-Alvani'nin gözaltına alınması, özellikle milletvekili dokunulmazlığına sahip olması nedeniyle siyasi ve hukuki itirazlara yol açtı. Olay, merkezi hükümet ile Anbar'daki protesto hareketi arasındaki gerilimi daha da artırdı.

Operasyonun sonuçları gözaltıyla sınırlı kalmadı. Ardından hükümet, Ramadi'deki oturma eylemini sona erdirme kararı aldı. Anbar'da silahlı çatışmalar patlak verirken DEAŞ, 2014 yılının başlarında Felluce ve diğer bölgelere yayıldı.

Irak'ın eski Başbakanı Nuri el-Maliki (ortada), Haziran 2026'da Parlamento binasında (DPA)
Irak'ın eski Başbakanı Nuri el-Maliki (ortada), Haziran 2026'da Parlamento binasında (DPA)

İdam ve hapis cezaları

El-Alvani, gözaltına alınmasına eşlik eden çatışmalarla bağlantılı bir dizi adli suçlamayla karşı karşıya kaldı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Merkezi Ceza Mahkemesi, Kasım 2014'te çatışma sırasında iki güvenlik görevlisinin öldürülmesi suçlamasıyla hakkında idam cezası verdi. Ayrıca güvenlik gücünün bazı mensuplarının yaralanmasıyla bağlantılı diğer davalarda müebbet hapis cezalarına çarptırıldı.

El-Alvani suçlamaları reddederken insan hakları örgütleri, yargılama sürecinin güvencelerine ve savunma hakkına ilişkin sorunlara dikkat çekerek hukuki sürecin güvenilirliğini sorguladı. Parlamentolar Arası Birlik de davayı yıllarca takip etti ve gözaltının milletvekili dokunulmazlığının ihlal edildiği koşullarda gerçekleştirildiği değerlendirmesinde bulundu.

Hakkında idam kararları bulunmasına rağmen el-Alvani, genel af düzenlemesi kapsamındaki işlemlerden yararlanana kadar on yılı aşkın süre cezaevinde kaldı.

23 Nisan 2025'te, hukuki ve aşiretsel bir uzlaşmanın ardından serbest bırakıldı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre uzlaşma kapsamında, baskın sırasında hayatını kaybeden kurbanlardan birinin ailesi şikâyetini geri çekti ve maddi tazminatı kabul etti. Böylece el-Alvani'nin genel af yasasından yararlanmasının önü açıldı.

Eski Milletvekili Ahmed el-Alvani'nin serbest bırakılmasının ardından çekildiği belirtilen ve sosyal medyada paylaşılan fotoğraf (X).
Eski Milletvekili Ahmed el-Alvani'nin serbest bırakılmasının ardından çekildiği belirtilen ve sosyal medyada paylaşılan fotoğraf (X).

Son yolculuk

Cezaevinden çıktıktan sonra parlamento görevine dönmeyen el-Alvani, siyasi ve toplumsal temaslarını yeniden başlattı. Bir süre Ramadi'de kaldıktan sonra Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin başkenti Erbil'e taşındı.

Siyasi ve aşiret çevrelerinden isimlerle yeniden temas kurması, özellikle Sünni bölgelerin geleceğine ilişkin tartışmalar çerçevesinde, önümüzdeki dönemde nasıl bir rol üstleneceği sorusunu gündeme getirdi. Bu tartışmalar arasında Anbar ve diğer bölgeleri kapsayacak federal bir bölge kurulması fikri de yer alıyordu.

Beyrut'a yaptığı son yolculuk, bu ayın 5'inde Erbil'den hareket etmesiyle başladı. Lübnan basınında yer alan bilgilere göre el-Alvani kısa süre Hamra bölgesindeki bir otelde kaldıktan sonra, başka kişiler tarafından kiralanan Tarik el-Cedide bölgesindeki bir daireye geçti.

Birkaç gün boyunca kendisinden haber alınamamasının ardından el-Alvani'nin cesedi söz konusu dairede bulundu. İlk güvenlik ve adli raporlarda, boğularak öldürüldüğü bildirildi.

El-Alvani'nin öldürülmesi, Irak'ta 2011 sonrasında yaşanan sert siyasi kutuplaşma, protestolar, güvenlik güçleriyle çatışmalar ve Anbar başta olmak üzere ülke genelinde güç dengelerindeki değişimlerle siyasi yükselişi bağlantılı olan isimlerden birini yeniden gündeme taşıdı.

Ancak Beyrut'taki ölümünün şartları ve cinayetin siyasi faaliyetleriyle ya da son dönemdeki temas ve hareketliliğiyle bağlantılı olup olmadığı henüz netlik kazanmış değil.


Gazze'de barınma krizi: İsrail sel felaketinde yardımları engelliyor

Filistinlilerin kaldığı kampın yakınındaki kayaların çökmesi sonucu en az 5 kişi yaşamını yitirdi (AP)
Filistinlilerin kaldığı kampın yakınındaki kayaların çökmesi sonucu en az 5 kişi yaşamını yitirdi (AP)
TT

Gazze'de barınma krizi: İsrail sel felaketinde yardımları engelliyor

Filistinlilerin kaldığı kampın yakınındaki kayaların çökmesi sonucu en az 5 kişi yaşamını yitirdi (AP)
Filistinlilerin kaldığı kampın yakınındaki kayaların çökmesi sonucu en az 5 kişi yaşamını yitirdi (AP)

ABD Başkanı Donald Trump'ın öncülüğünde kurulan Barış Kurulu, Gazze'de insani acil yardım duyurusu yaparken, yağmur yüzünden yaşanan toprak kaymalarının Filistinli aileleri öldürdüğü belirtiliyor.

Gazze Şeridi'nde 6 Kasım'dan bu yana şiddetli yağış ve rüzgarın eşlik ettiği soğuk hava şartları etkisini sürdürüyor.

Gazze'deki yönetimin paylaştığı verilere göre olumsuz hava koşulları nedeniyle 70 bin çadır kullanılmaz hale gelirken, yerinden edilen Filistinlilerin kaldığı kampları su bastı.

Gazze'nin orta kesimindeki Deyr el-Belah kentinin güneyinde, şiddetli rüzgar ve yağışın tetiklediği toprak kayması sonucu Filistinlilerin kaldığı bir kampın yakınındaki kum yığını çöktü.

Pazar günü yaşanan olayda üç çadır kum ve kayaların altında kalırken, biri 8, diğeri 6 yaşında iki çocuk ve anneleri dahil 5 kişi hayatını kaybetti.

Guardian'ın irtibata geçtiği görgü tanıklarından Abdulkerim el-Sahar, insanların kum ve kayaların altında kaldığını, çadırların tamamen gömüldüğünü söylüyor.

Kendi barınağının da ağır hasar gördüğünü belirten Sahar, kurtarma çalışmalarına katılanların insanlara ulaşabilmek için çekiçlerle kayaları parçalamak zorunda kaldığını ifade ediyor.

Olaya şahit olan Ebu Darbali de yamaçtaki toprak kayması sırasında patlama sesini andıran bir gürültü duyulduğunu, üç çadırın tamamen enkaz altında kaldığını anlatıyor.

Birleşmiş Milletler (BM), hafta sonundaki yağışların ardından 26 binden fazla ailenin barınaklarının veya eşyalarının zarar gördüğünü bildirdi.

İsrail Savunma Bakanlığı, Gazze'ye yardım malzemelerinin girişine izin verildiğini duyururken tedarikte yaşanan sorunlardan Hamas'ı sorumlu tuttu.

Barış Kurulu'ndan yapılan yazılı açıklamada ise sel felaketinin ardından Gazze'de "insani acil durum" yaşandığı vurgulandı.

Açıklamada, "İsrail hükümetine, kışa hazırlık ve insani yardım malzemelerinin girişine izin vermek için derhal harekete geçmeleri ve taahhütlerini tam olarak yerine getirmeleri çağrısında bulunuyoruz" ifadeleri kullanıldı. Tel Aviv yönetiminin bu konuyla ilgili adımlarının "hâlâ yetersiz" olduğu belirtildi.

Hamas ise Barış Kurulu'nun açıklamasında İsrail yönetiminin, Trump'ın Gazze planının uygulanmasını engellediğinden bahsedilmediğine dikkat çekti.

Açıklamada, Hamas'ın ağustosta Trump'ın barış planını onayladığı hatırlatılarak İsrail'in üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği ve süreci kasıtlı olarak aksattığı ifade edildi.

Independent Türkçe, Times of Israel, Guardian

 


Lübnan'da UNIFIL sonrası dönem için Fransa-ABD formülü

UNIFIL (BM Geçici Lübnan Barış Gücü) devriyesi, 20 Temmuz 2026'da Lübnan'ın güneyindeki sahil kasabası Beytü's-Seyyad yakınlarında (AFP)
UNIFIL (BM Geçici Lübnan Barış Gücü) devriyesi, 20 Temmuz 2026'da Lübnan'ın güneyindeki sahil kasabası Beytü's-Seyyad yakınlarında (AFP)
TT

Lübnan'da UNIFIL sonrası dönem için Fransa-ABD formülü

UNIFIL (BM Geçici Lübnan Barış Gücü) devriyesi, 20 Temmuz 2026'da Lübnan'ın güneyindeki sahil kasabası Beytü's-Seyyad yakınlarında (AFP)
UNIFIL (BM Geçici Lübnan Barış Gücü) devriyesi, 20 Temmuz 2026'da Lübnan'ın güneyindeki sahil kasabası Beytü's-Seyyad yakınlarında (AFP)

Fransa ve ABD'nin Lübnan'a ilişkin diplomatik girişimleri, UNIFIL (Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü) birliklerinin çekilmesinin ardından ülkenin güneyinde güvenlik boşluğu oluşmasını önleyecek bir "formül" bulunması üzerinde yoğunlaştı.

Girişimlerin bir diğer hedefini ise İsrail'in çekildiği bölgelerde Hizbullah'ın geri çekildiğini ve Lübnan ordusunun konuşlandığını doğrulayacak, tarafları tatmin eden bir "denetim mekanizması" oluşturulması teşkil ediyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Lübnan'ın daha önce reddettiği, görevin sivil bir heyete devredilmesini öngören öneriyi yeniden gündeme getirdi.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot ise Paris'te düzenlenen G7 dışişleri bakanları toplantısının ardından yaptığı açıklamada, "Yeni bir güvenlik yapılanmasına doğru hızlı ve kararlı biçimde ilerlemek gerekiyor" dedi.

Fransa'nın sağlayabileceği güvencelere ilişkin konuşan Barrot, "Bu güvenceler mevcut Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına, özellikle de 1701 sayılı karara dayanmalı. Ayrıca üçlü anlaşmanın (çerçeve anlaşması) başarıya ulaşmasına katkıda bulunmalı" ifadelerini kullandı.

Beyrut, görüşmelerin sonuçlarını bekliyor

Öte yandan yerel kaynaklar Şarku’l Avsat’a, Lübnan'ın ABD-Fransa görüşmelerinin sonuçları hakkında henüz bilgilendirilmediğini belirtti.

Kaynaklara göre, ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimî Temsilcisi Büyükelçi Mike Waltz'ın önümüzdeki haftanın başında Beyrut'a gerçekleştireceği ziyaretle birlikte görüşmelerin ayrıntıları daha netlik kazanacak.