AB, Kovid-19 tedavisi için 220 bin doz ilaç alıyor

Yeni Kovid-19 ilacını, ABD merkezli Eli Lilly şirketi üretiyor

Avrupa, Eli Lilly şirketinin Kovid-19’a karşı yeni ilacından 220 bin doz alacak (AP)

Avrupa Birliği Komisyonu Brüksel’de, ABD merkezli Eli Lilly ile, şirketinin monoklonal antikor teknolojisi ile geliştirdiği ve şu anda Avrupa İlaç Ajansı (EMA) tarafından değerlendirmekte olan yeni tip koronavirüs (Kovid-19) ilacından 220 bin doz satın almak üzere sözleşme imzaladı. Söz konusu ilaç, Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın pandeminin ilk aşamalarında Kovid-19 ile enfekte olduğu zaman kendisine uygulanmıştı.
AB’nin bu adımının ardında, üye devletlerin gönüllü katılımı ile ilaç üreten şirketlerle standart satın alma sözleşmeleri imzalayarak, Kovid-19’a ortak aşı portföyünde de olduğu gibi, virüse karşı ortak bir tedavi portföyü oluşturmayı hedefliyor. Komisyon, ABD’li şirket ile imzalanan bu yeni sözleşmeye şu ana kadar 18 ülkenin katıldığını belirtti ancak EMA veya ulusal ilaç düzenleyici kurumlar tarafından onaylanmasının ardından ilaca ulaşabilecek olan bu ülkelerin hangileri olduğuna ilişkin bir bilgi verilmedi.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ise, Kovid-19’a yönelik geliştirilen 3 ilaca yönelik klinik deneyler için ilk küresel projenin başlatıldığını duyurdu. WHO’nun bu adımı, çeşitli ülkelerde bir dizi antiviral üzerinde yürütülen ve virüse karşı tedavide etkisiz oldukları kanıtlanan önceki deneyler sonucunda elde edilen başarısızlığından ardından geldi. WHO sözcüsü dün yaptığı açıklamada, halihazırda başka hastalıkların tedavisinde kullanılan bu 3 ilacın, bağışıklık tepkisini hafifleterek veya dengelenmesini sağlayarak, dolaylı olarak Kovid-19 enfeksiyonunu tedavi etmek için kullanılmasının mümkün olduğundan emin olmak için küresel çapta bu tür bir deneyin ilk kez yapıldığını söyledi.
Kovid-19’a karşı WHO’nun belirttiğine göre onlarca aşının geliştirilmesi ve onlarca ülkede geliştirilen toplam aşı sayısının 300’ü geçmesinin ardından bilim camiası, enfeksiyonun neden olduğu bağışıklık korumasını veya laboratuvarda geliştirilen bağışıklık korumasının kullanıldığı birçok antiviral, modern teknolojinin yanı sıra cüzzam gibi diğer hastalıkların tedavisinde kullanılan antimikrobiyaller üzerinde yapılan yüzlerce deneye rağmen, hala enfeksiyonunun tehlikeli aşamalarında kullanılmak üzere etkili bir tedavi geliştirilememesi sebebiyle kafa karışıklığı yaşıyor.
WHO pandeminin ilk aşamalarında, sıtma hastalığına karşı başarıyla kullanılan Klorokinin ve Remdesivir ilaçları da dahil olmak üzere Kovid-19’a karşı umut vadeden 4 ilaç seçmişti. Ancak onlarca ülkede, binlerce hastanın kayıldığı aylarca süren klinik deneylerden sonra, WHO’nun resmi olarak bu ayın sonundan önce yayınlayacağı nihai rapor, dünyanın Kovid-19’a karşı yeterli sayıda aşıların olmadığı çeşitli bölgelerinde yapılan deneylere bağlı olan umutların yıkılmasına neden oldu.
“Solidarity” adlı projenin başarısız olmasının ardından, WHO şimdi dünya çapında Kovid-19 ile enfekte olmuş on binlerce insan üzerinde 3 yeni ilacı denemek için “Solidarity PLUS” adı altında ikinci girişimine başlıyor. WHO Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, projenin ikinci aşamasının Finlandiya’dan başlayıp daha sonra 52 ülkedeki 600 hastaneyi kapsayacak şekilde uluslararası ölçekte genişleyeceğini söyledi.
WHO uzmanları, projenin ikinci aşamasında yer alan 3 ilacın virüse doğrudan saldırmak üzere kullanılmayacağını bunun yerine bağışıklık tepkisinin kontrolden çıkıp kişiyi koruma işlevinden ona zarar vermeye geçtiğinde, bağışıklık tepkisini kontrol altına almak için kullanılacağını söylüyor. Kovid-19 enfeksiyonun birçok vakada doğal bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesine yol açtığı ve yoğun bakımda tedavi görenlerin genellikle enfekte olmalarından sonra ikinci haftada ortaya çıkan ciddi semptomlara olduğu ve çoğunun aşırı bağışıklık tepkisi nedeniyle tedavi gördüğü biliniyor. Bu bilgiye istinaden, uzmanlar bağışıklık tepkisini etkilediği bilinen 3 ilacı projede kullanmak üzere seçtiler.
Söz konusu 3 ilaçtan biri olan Artesunate ilacı Hindistan merkezli IPCA şirketi tarafından geliştirildi. Artesunate ilacı, geleneksel Asya tıbbında sıtma tedavisinde kullanılan bir bitkide bulunan artemisinin bileşiğinden üretildi. Yürütülecek küresel deneyler sırasında, kritik seviyedeki sıtma enfeksiyonlarının tedavisinden verilene benzer bir dozda, 7 gün boyunca damar yolu üzerinden uygulanması planlandı.
İkinci ilaç, Novartis şirketi tarafından üretimi yapılan İmatinib oldu. İlaç 1960’larda kansere, özellikle lösemiye karşı kemoterapi için geliştirilen bir ilaçtı. 14 gün süreyle uygulanması planlanan ilacın, aşırı bağışıklık tepkisinin neden olduğu karaciğer iltihaplanmasını hafifletmesi bekleniyor.
Deneylerde kullanılacak üçüncü ilaç olarak ise, Johnson&Johnson şirketi tarafından üretilen İnfliksimab ilacı belirlendi. Söz konusu ilaç genellikle bağışıklık tepkisindeki bozuklukları veya iltihaplı romatizmayı tedavi etmek için kullanılıyor. Bağışıklık sistemindeki bozukluğun neden olduğu şiddetli iltihaplanmaları hafifleten monoklonal antibiyotik teknolojisine dayanıyor. İlacın deneylerde tek dozda uygulanması kararlaştırıldı.
WHO’nun bu projesine binden fazla araştırmacının katılması beklenirken, elde edilen nihai sonuçların gelecek yıl bahar aylarından önce yayınlanması beklenmiyor. Bu projede kullanılacak olan ilaçları üreten şirketlerin, klinik deneyler sona erene kadar gerekli olan dozları bağışlamaya karar verdiklerini de belirtmek gerekiyor.