Hartum’da protestolar 3 gündür sürüyor

17 Kasım şehitleri için cenaze töreni düzenlendi.

Omdurman 17 Kasım’da geniş çaplı protestolara tanık oldu. (AFP)

Sudan, geçen çarşamba günü ülkede meydana gelen, aralarında kadınların ve çocukların da olduğu 15 kişinin yaşamını yitirdiği olayların ardından, cuma günü düzenlenen cenaze töreninde yasa büründü. Barışçıl göstericiler, ordu güçleri tarafından başlarından, göğüslerinden ve karınlarından vurularak öldürülmüştü. Devrimcilerin ‘katliam’ olarak nitelendirdikleri olayla ilgili ordu komutanı, onu destekleyen askeri- sivil isimler ve ordunun geçen ay aldığı kararları destekleyip iktidarı ele geçirenler sorumlu tutuldu.
Öte yandan Hartum’un bazı bölgeleri ve mahallerinde art arda üçünü günde de protestolar patlak verdi. Öte yandan başta Ülkede başta Başbakan Abdullah Hamduk ve siyasi danışmanı Yaser Arman olmak üzere ordu tarafından tutulan bir dizi tutuklunun yakın zamanda serbest bırakılacağına dair bilgiler yayıldı. Sudanlıların ordunun kendilerine uyguladığı aşırı şiddete karşı çıkarak protestoların devam ettiğini duyurmasının ardından başkent Hartum’un bazı bölgelerinde, cuma namazı sonrası düzenlenen cenaze töreni sırasında gösterileri gerçekleştirildi. Eylemciler, sivil yönetim yeniden kurulana kadar protestolarına devam edeceklerini haykırdı.
Kuzey Hartum’da başından vurularak öldürülen 20 yaşındaki Set en-Nafur Ahmed Bakar’ın babası, ailesinin ve kabilesinin devrimci olduğunu ve kızının halk için rabbine ulaştığını söyledi. Cenazeye katılan devrimciler, Facebook üzerinden yaptıkları açıklamada şu açıklamada bulundu:
“Onu avutmak için gittik. Kendisini sabır içinde, kızıyla gurur duyar bir şekilde bulduk. Bu durum bizim de sabrımızı artırdı. Bize ibret verdi.”
Ensar cemaatinin ve Ulusal Ümmet Partisi’nin kalesi olan Omdurman’daki es-Seyyid Abdurrahman Camii’nden cuma namazı sonrası ayrılan cemaat, barışçıl eylemcilerin öldürülmesine tepki gösterdiler. Protestocular sivil hayata geri dönüşe bağlı olduklarını vurgularken darbeyi kınadılar ve askeri yönetim devrilene kadar barışçıl protestoların devam edeceğini haykırdı.
Polis, Bahri bölgesinde el-Mauneh ile Azhari caddelerinin kesiştiği noktadaki protestoculara göz yaşartıcı gazla müdahale etti. 17 Kasım yürüyüşü şehitlerinin cenazelerine eşlik eden protestolara ek olarak ordunun müdahalesi sonucunda çok sayıda kişi yaşamını yitirirken birçoğu da yaralandı.
Yirmi beş gündür kesik olan internet hizmetinin geri gelmesinden hemen sonra sosyal medyada, askeri güçlerin barışçıl göstericilere yönelik eylemlerinin hacmini gösteren videolar ve fotoğraflar yayınlandı.
Medyada çıkan haberlere göre eylemcilerin ana toplanma merkezlerinden biri olan Omdurman’daki el-Arda Caddesi, darbeyi takiben patlak veren protestolar sırasında aşırı şiddet eylemlerine tanık oldu. Polis, binlerce kişinin katıldığı protestoları müdahale ederek dağıtmaya çalıştı. Askeri yetkililer, geçen çarşamba günü ‘sivil hükümetin yeniden kurulmasını ve tutukluların serbest bırakılmasını talep etmek ve ordu liderlerinden düzenledikleri darbe nedeniyle hesap sormak’ için sokaklara akın eden eylemcilere karşı aşırı ateş açtı. Ayrıca göz yaşartıcı gaz kullandı. Sudan Doktorlar Merkez Komitesi’ne göre aşırı şiddet, en az 15 kişinin yaşamını yitirmesine ve yüzlerce kişinin de yaralanmasına neden oldu.
Ancak polis, ölü ve yaralıların sayısı hakkında bilgi vermedi. Soruşturmanın henüz tamamlanmadığına dikkat çekilen açıklamada güvenlik güçlerinin ‘silahlı’ olduğunu da yalanladı. Eylemcilerin öldürülmesinin ardında başka taraflar olduğuna dikkat çekilen açıklamada söz konusu kesimlerin kim olduğuna ilişkin ise bilgi verilmedi.  Eylemciler ise güvenlik birimlerini katliam gerçekleştirmekle suçladı.
Diğer yandan yerel basında çıkan haberlerde, Başbakan Abdullah Hamduk’un ev hapsinin kaldırılması, Sudan Halk Kurtuluş Hareketi lideri Yaser Arman ve 25 Ekim sabahı tutuklanan diğer tutuklu, siyasi lider ve üst düzey yetkililerin serbest bırakılmasına yönelik karar alındığı bilgisi yer aldı.
Haberlerde aktarılan bilgilere göre Devrimci Cephe’den olan Egemenlik Konseyi üyesi Malik Ağar geçen çarşamba günü yetkililerin siyasi tutukluları iki gün içerisinde serbest bırakacaklarını söyledi. Ancak henüz bu gerçekleşmedi.Ağar, Kuzey Sudan Halk Kurtuluş Hareketi’ndeki yardımcısı Yaser Arman’ın tutukluluk halinin devam etmesine rağmen askeri hükümete Egemen Konsey üyesi olarak katılmakta ısrar etti. Ağar, daha önce de Şarku’l Avsat’a yaptığı bir açıklamada, herhangi bir gerekçeyle savaşa geri dönülmeyeceğini söylemişti.
Ordu komutanı Korgeneral Abdulfettah el-Burhan daha önce yaptığı açıklamada, haklarında iddianameler bulunanlar dışında kalan siyasi tutukluları serbest bırakmayı planladıklarını söylemişti. Ancak söz konusu açıklamanın üzerinden yaklaşık 1 ay geçti. Birkaç gün önce geçiş hükümetinin sadece dört bakanı serbest bırakılırken siyasi liderler, aktivistler ve Halk Direniş Komitesi liderlerine yönelik tutuklamalar ve aramalar devam ediyor. Başkent Hartum da dahil olmak üzere birçok şehirde tutuklananların sayısının yüzlerce kişiyi geçtiği belirtiliyor.