İran’da çifte vatandaşlığa sahip tutukluların ailelerinde öfke hakim

İngiliz-İran uyruklu Nazanin Zaghari-Ratcliffe'in eşi Richard ve kızları Gabriella. (AFP  Arşiv )

İran'da gözaltına alınan çifte vatandaşların aileleri dün, İran Dışişleri Bakanı’nın ülkelerine gelen yabancı vatandaşların topraklarında kaldıkları süre boyunca gözaltına alınmayacaklarını garanti etmek için yeni bir plan sunulacağını duyurmasının ardından sert tepki gösterdiler. AFP’nin haberine göre çoğu çifte vatandaş olan yabancı pasaportlu ondan fazla kişi, Batı'dan tavizler elde etmeye çalıştıkları suçlamasıyla tutuklu halde.
Avrupa ülkelerinden bazıları çifte vatandaşlığı olanları, herhangi bir sebeple İran'a seyahat etmemeleri konusunda uyardı. Açıklamalarda Tahran’ın çifte vatandaşlığı tanımaması nedeniyle konsolosluk yardımının garanti edilemeyeceğini bildirildi.
Çifte vatandaşlık, uzun süredir İran'da ticaret ve yatırım alanlarında önemli bir rol oynadı. Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi hükümeti, çifte vatandaşların ülkeye girememesinin halihazırda ABD yaptırımları nedeniyle sıkıntı yaşayan ülkede ekonomik krizi daha da kötüleştirmesinden endişeli.
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, yurt dışındaki İranlıları temsil eden bir komiteye ‘İranlı çifte vatandaş sorununun parlamentoda çözülmesi gerektiğini ve seyahat konusunda bir sorun olmayacağına dair söz konusu vatandaşlara güvence vermek için bir internet sitesi kurulacağını’ bildirdi.
Abdullahiyan, Instagram'dan yaptığı  açıklamada, yurt dışındaki bazı İranlıların havalimanlarından ülkeye girmenin zor olacağından korkabileceğine işaret etti. Bakan açıklamasının devamında şu ifadeleri kullandı:
“Bu kişilerin ülkeye giriş çıkışlarında sorun yaşamayacaklarını, sorun çıkması durumunda bakanlığın sorumlu olacağını bildirmek için bakanlığın internet sitesinde bir sistem geliştiriliyor.”
İran'a 2017 yılında yaptığı ziyaret sırasında gözaltına alınan ve casusluk suçlamalarından 10 yıl hapis cezasına çarptırılan İran asıllı İngiliz vatandaşı Enuşe Aşuri’nin Elika Aşuri ise Abdullahiyan’ın açıklamalarına tepki gösterdi.
Aşuri Twitter'dan bakana hitaben şunları söyledi:
“Ciddi misin? Bunu, İran’da bulunduğu sırada hükümetinizin, sokakta kafasına bir torba geçirip, herhangi bir delil olmaksızın bir kamyona iterek hayatını mahvettiği babama söyleyin. Enuşe ve ailemiz bunu hak edecek ne yaptı?"
2016 yılında Tahran'da ailesini ziyaret ederken tutuklanan İngiliz-İran uyruklu Nazanin Zaghari-Ratcliffe'in serbest bırakılması için baskı oluşturmak üzere kurulan ‘Nazanin’e Özgürlük’ adlı grup da "İranlı yetkililerin bir internet sitesi oluşturmak yerine rehin almayı bırakması daha kolay olmaz mı?" diye sordu.
Zaghari-Ratcliffe'in cezaevinden çıkmasına Mart 2020'de izin verildi. Ardından da ev hapsine alındı. Beş yıllık cezasını tamamlayan Zaghari halen İran'dan ayrılamıyor. Ailesi, başka bir davada mahkum edilip cezaevine geri dönebileceğinden korkuyor.
2015 yılında ABD adına casusluk yapmak suçlamasıyla tutuklanan ve Haziran 2019'da serbest bırakılan Lübnan vatandaşı Nizar Zakka da açıklamasında ‘hükümetten İran'a davet aldığını, ardından davete icabet ettiğini ancak tutuklandığını” söyledi.
Gözlemcilerin tutuklama dalgasının arkasında olduğunu düşündükleri Devrim Muhafızları’nın yabancı uyrukluları İran'a dönmeleri için aldatmaya çalıştığını savunan Zakka "Bu, çifte vatandaşlara ülkelerine dönmemeleri için bir uyarı gibi görünüyor" ifadesini kullandı.