Libya’da akaryakıt kaçakçılığı siyaset sahnesindeki gerilimi artırdı

Ulusal Petrol Şirketi (NOC) Başkanı Mustafa Sanallah ile Petrol ve Gaz Bakanı Muhammed Avn arasındaki kriz akaryakıt kaçakçılığı nedeniyle daha da derinleşti.

Libya Ulusal Petrol Şirketi (NOC) Başkanı Mustafa Sanallah (sağda) ve BM Libya Özel Temsilcisi Jan Kubis. (Libya Ulusal Petrol Şirketi)

Libya Ulusal Petrol Şirketi (NOC) Başkanı Mustafa Sanallah ile Ulusal Birlik Hükümetindeki Petrol ve Gaz Bakanı Muhammed Avn arasında bir süredir devam eden gerginlik daha da arttı. Avn’ın Sanallah’ı şirketi ‘siyasallaştırmaya’ çalışmakla ve ‘akaryakıt kaçakçılarının’ şirkete silahlı araçlarla girmesine izin vermekle suçlamasının ardından tansiyon daha da yükseldi.
Sanallah ve Avn arasındaki gerginlik, Avn’ın geçen ağustos ayının sonunda ‘ülkede kalıcı olarak bulunmadığını ve çalışmadığını’ iddia ettiği Sanallah’ın görevinden alınması talebinde bulunmasıyla ortaya çıkmıştı.
Yapılan değerlendirmelerin bir kısmında Sanallah ve Avn’ın cumhurbaşkanı adayı ve mevcut Başbakan Abdülhamid Dibeybe ile bağlantılı olduğu ve kendisine bağlı önemli isimler arasında bulunduğu yönünde. Karşıt görüştekiler ise Sanallah'ın söz konusu durumla ilgisi olmadığını savunuyorlar.
Sanallah, Libya'nın Ekim ayı petrol gelirleri hakkında önceki gün yaptığı konuşmada Petrol ve Gaz Bakanlığı'na atıfla şunları söyledi:
“İşlevsel olmayan bir bakanlık tarafından petrol sektörünün siyasallaştırıldı. Burada bir gelir olduğundan söz edemem. Muhammed Avn, kendi iradesiyle atıl kalmış bir bakanlığa liderlik ettiğini anlamalı. Yerel ve uluslararası kamuoyu, bakanlığın sayfasında yazanların tersine kurumun oynadığı rolün çok iyi farkında.”
Akaryakıt kaçakçılarının yüksek donanımlı silahlı araçlarla şirketin genel merkezine girmelerine de değinen Sanallah, “Başsavcılık, tüm suiistimallerin farkında. Her şey uygun şekilde belgeleniyor” dedi.
NOC Başkanı Avn ise şunları söyledi:
“Yönetim ve çalışanlar, şirketin ‘tüm bu saçmalıklara rağmen’ yine de kamu yararının fedakarlık ve özverinin yanı sıra, düzenli üretim ve ihracatı sürdürmek, kamu hazinesine gelir sağlamak ve yaraları sarmak gerektiğine inanmaktadır.”
Sanallah’ın Avn’a cevabı ise sert oldu:
 “Atıl kalan bakan inatçı olmaya ve Bakanlar Kurulu, idari kontrol ve diğer kurumların kararlarını göz ardı etmeye devam ediyor. Yasanın bu şekilde uygulanamayacağı gerçeğini unutuyor. Bu girişimler, kurumlar ve hukuk devleti inşa etmeye katkıda bulunma konusunda ilerlememizi engellemeyecek. Tarih, yürüyüşümüzü belgeliyor.”
NOC, Ocak 2018’den bu yana takip ettiği ve bugüne kadar da sürdürdüğü bilgilendirme ilkeleri doğrultusunda petrol gelirlerini tüm şeffaflıkla açıklamaya devam ettiğini bildirdi. Petrol ve Gaz Bakanlığı'ndan bir kaynak Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada Bakan Avn'ın, Sanallah hakkında Bakanlar Kurulu'na şikayette bulunmaya hazırlandığını ve görevinden alınması talebine bağlı kalacağını aktardı.
Ancak kaynak, Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakan Yardımcısı Ramazan Ebu Cenah'ın, iki tarafın ‘özellikle ülke seçim sürecindeyken anlaşmazlıklardan uzak durmasını, sakin olmasını ve ülkenin çıkarları için çalışmasını tavsiye ettiğini’ kaydetti.
Başsavcı, Libya'nın batısındaki şehirlerde faaliyet gösteren 103 akaryakıt kaçakçısının, Libya petrolünün yasa dışı ticaretini yapmak suçlamasıyla tutuklanması için talimat vermişti. Söz konusu ticaretin uzun yıllardır silahlı milisler tarafından yürütüldüğü biliniyor.
Son gerilim, BM Libya Özel Temsilcisi Jan Kubis'in, Sanallah ile görüşmesinden bir gün sonra yaşandı. Söz konusu görüşmede Ulusal Petrol Şirketi'ni ‘siyasallaştırmaktan’ kaçınmanın ve siyasi çekişmelerden uzak, ülkenin bütünlüğünü ve birliğini korumanın gerekliliği vurgulandı.
Ulusal Kurum'dan önceki gün yapılan açıklamaya ‘sektörün mevcut dönemde karşılaştığı zorluklar’ konusunda derin endişelerini dile getiren BM Temsilcisi şu ifadeleri kullandı:
“Libya’daki tüm vatandaşlar ülkenin doğal zenginliklerinden şeffaf yönetim, servetin adil dağılımı ve kamu hizmetlerinin sağlanması yoluyla faydalanmalıdır.”
Libya Genel Denetim Bürosu’nun son raporuna göre Petrol Şirketi son iki yılda, , ülkeye on milyar dolara mal olan Trablus savaşı sırasında, sekiz ay boyunca petrol üretiminin ve ihracatının yapılamaması nedeniyle doğu kampıyla yoğun çatışmalara sahne oldu. Bunun yanı sıra Sanallah ile Trablus’taki Merkez Bankası Başkanı Sıddık el-Kebir arasında petrol gelirlerini boşa harcamakla ilgili karşılıklı suçlamalar da yaşandı.