İsrail, Suriye’deki yeraltı kimyasal silah tesislerini hedef aldı

Suriye savunması Şam'a yapılan saldırılara yanıt verdi. (Arşiv-Reuters)

İsrail’in 8 Haziran’da Suriye Beşşar Esed rejim güçlerine ait kimyasal silah tesislerini hedef alan saldırılar gerçekleştirdiği bildirildi. Washington Post gazetesinin Tel Aviv’deki siyasi ve güvenlik çevrelerine dayandırdığı habere göre saldırılar sırasında konvansiyonel olmayan silah tesislerinin tahrip edildiği, asıl amacın Suriye’yi eylemlerinden caydırarak İran’a uyarı mesajı göndermek olduğu kaydedildi.
İbrani medyasına açıklamalarda bulunan kaynaklara göre Şam ve Humus yakınlarındaki üç bölgenin hedef alındığı operasyon, İsrail’in Suriye’ye düzenlediği diğer saldırılardan farklı bir biçimde gerçekleşti.  İsrail, Suriye’de genel olarak İran ve Lübnan Hizbullahı ile onlara bağlı milisler tarafından kullanılan tesisleri bombalıyor. Ancak son saldırı Suriye ordusu tarafından kimyasal silah üretimi için işletilen bir yeraltı sahasına düzenlendi. Bu saldırı, Tahran'a İsrail'in İran'daki yer altı hedeflerini vurabileceği mesajını veriyor.
İsrael Hayom gazetesinden siyasi analist Yoav Limor, son saldırının üç amacı olduğunu belirtti. Bunlardan ilkinin Suriye'nin konvansiyonel olmayan yetenekler kazanmasını önlemek, ikincisinin İsrail'in Suriye'nin kitle imha silahıyla tehdidine geri dönmesine izin vermeyeceği mesajını Esed'e net olarak iletmek ve üçüncüsün de  başta İran olmak üzere diğer ülkelere İsrail'in kendi varlığını tehdit eden bir silah geliştiren herhangi bir tarafa karşı aynı şekilde hareket edeceğini bildirmek olduğunu kaydetti. 
Limor açıklamasını şöyle sürdürdü:
“Esed, bundan kaçınma sözü vermesine rağmen başta klor olmak üzere rakiplerine karşı kimyasal silahlar kullanmaya devam etti. İsrail de dünyayı, buna izin verilmesinin er ya da geç Suriye'nin gerçekte olduğu gibi daha gelişmiş bir kimyasal silah üretmeye geri dönmesine yol açacağı konusunda uyardı. Ancak İsrail geçmişten farklı olarak Suriye'nin kendisini büyük miktarda kimyasal silahla donatmasını beklememeye ve daha gelişimin ilk aşamalarındayken yok etmeye karar verdi. Yine de gerçek şu ki Suriye saldırıya rağmen çalışmalarını sürdürdü.”
Limor açıklamasında ayrıca eski ABD Başkanı Barack Obama yönetiminin 2013 yılında vardığı ve kimyasal silah stokunun yüzde 95'inin Suriye'den tahliye edildiği anlaşma kapsamında saldırı başlatmaya yönelik ABD tutumunu eleştirdi. ABD’nin saldırıdan kaçınarak Ortadoğu’ya ve tüm dünyaya mesaj verme şansını kaçırdıklarını belirten Limor, İsrail’in ise belirlediği ilkeler doğrultusunda yoluna devam ettiğini ve bölgedeki herhangi bir ülkenin nükleer veya kimyasal yetenekler elde etmesine izin vermeyeceğini kanıtladığını vurguladı.
Yedioth Ahronoth gazetesinin askeri meselerden sorumlu muhabiri Yossi Yehoshua da ordu yetkililerinin şu açıklamalarını aktardı:
“Suriye'deki askeri kimyasal tesislere yapılan saldırı, oldukça uzak ve yerin altında  gerçekleşmesi bakımından olağandışı. Savaş uçakları, silahlı bir beton tabakasında, büyük bir derinliğe nüfuz eden özel bombalar kullandılar. Bu saldırının ilgi çekici iki yönü bulunuyor. Bunlardan ilki, Savunma Bakanı Benny Gantz'ın ABD ziyaretinin sona ermesinden hemen sonra, ABD gazetesine sızdırılan ve İran ve ABD'deki tüm taraflara ima edilen İsrail’in düşmanlarının elindeki konvansiyonel olmayan silahların geliştirilmesine karşı ciddi şekilde hareket etme niyetinde olduğu. Suriye'deki saldırının İran'ın nükleer tesislerine yapılanlarla aynı olmadığı doğru. Ama bununla ilgili haberi gazeteye kim sızdırdıysa belli bir karşılaştırma yapmaya çalıştı. İkinci ilginç olan ise ise İsrail ile ABD arasındaki yakın güvenlik koordinasyonuna yçnelik yapılan açıklamaydı.”
Haaretz gazetesinin askeri analisti Amos Harel de Şam rejiminin söz konusu adımlarının sonuçlarına dikkat çekti:
“İsrail'i Şam’ın kimyasal silahlarına saldırmaya iten şey, Suriye'deki muhalefete karşı sinir gazı kullanılması endişesi değil. Aksine, İsrail'in kendi lehine, güçlü bir dengeyi sürdürme çabasından kaynaklanıyor. Rejimin sinir gazı üretimine yönelik adımlarının iki sonucu bulunuyor. Bunlardan ilki, Esed’in eline fırsat geçtiğinde daha önce yaptığı yanlışlara geri dönecek ve uluslararası toplumun uyarılarının bir işe yaramayacak olmasıdır. İkincisi, rejimin ülke genelinde kontrolünü sağlamlaştırma yönünde büyük bir adım atmanın eşiğinde olduğudur.”