Pfizer’ın koronavirüs ilacı Paxlovid salgında ‘oyun değiştirici’ olabilir

Pfizer şirketinin ürettiği antiviral hapı Paxlovid (Reuters)

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) için herhangi bir yeni tedaviyi övmekte gönülsüz olan bilim insanları, Pfizer şirketinin ürettiği antiviral hapı Paxlovid’i tanımlamak için ‘oyun değiştirici’ terimini kullanmaya başladı.
Bilimsel konularda uzman olan Fay Flam’ın Blommberg’de yayımlanan makalesine göre, bu ilacın AIDS için her şeyi değiştiren ilaçlarla aynı şekilde çalışması tesadüf değil. Proteaz inhibitörleri olarak adlandırılan bu ilaçlar, HIV’i öldüren bir hastalıktan yönetilebilir bir hastalığa dönüştürdü.
Kovid-19 hastalarını tedavi eden doktorlar, Paxlovid’in bu ayın başlarında acil kullanım onayı almasından heyecan duyuyor, ancak mevcut büyük salgın dalgasının ortasında eldeki malzemeleri artırmak, kime öncelik verilmesi gerektiği konusunda şiddetli bir etik çatışmaya yol açabilir.
Hayatları kurtarılabilecek olanlar arasında aşılanmış ve takviye dozları almış, ancak bağışıklığı zayıflamış ve kasten aşı olmayan kişiler yer alıyor.
Flam makalesinde, “İnsanlar aşısız hastaların sağlık personeline yük olmasına ve hastanelerde yatakları meşgul etmesine kızdıysa, yeni hapı kimin alacağına dair yaygarayı bekleyin” diye ekledi.
Klinik çalışmalarda, semptomların başlamasından sonraki beş gün içinde birkaç risk faktörüne sahip kişilere ilaç verildiğinde, Paxlovid hastaneye yatış riskini yüzde 89 oranında azalttı.
Flam söz konusu makalede şöyle devam etti;
“Bu hafta, yoğun bakım ünitesindeki bir vardiyayı bitirdikten hemen sonra benimle ilaç hakkında konuşan, Kaliforniya’da yoğun bakım doktoru ve göğüs hastalıkları uzmanı olan Roger Seheult, ‘Bence bu bir oyun değiştirici’ dedi. Ancak ABD hükümetinin vaat ettiği birkaç yüz bin dozun artan hastalık dalgasına nasıl dayanacağını merak ediyor.”
Ülkede günlük vaka sayısının 200 bini aştığına dikkat çeken Flam, “Bu ilaç büyük bir başarıya ulaştığında günde bir milyon doza ihtiyacımız olabilir” diye ekledi.
Makaleye göre, tıbbi kimyager ve Science dergisinin ilaç blogu In the Pipeline’ın yazarı Derek Lowe, tedarik sorununu çözmenin kolay olmayacağını söyledi.
Lowe, “Bu tür karmaşık ilaçları yapmak, her biri farklı malzemeler gerektiren birden fazla adım gerektirir” diyerek, sürecin çoğunlukla kimya endüstrisinin hala gelişmemiş olduğu diğer birkaç ülkeye bağlı olduğunu da sözlerine ekledi.
Paxlovid temelde iki ilaç. Biri, virüsün kendini yeniden üretmesi için gerekli olan bir anahtar enzimi durdurarak çalışan gerçek proteaz inhibitörü. Böyle bir doğrudan saldırı, işlevsel olmayan bağışıklık sistemi olanlarda bile çalışabilir.
Diğer kısım ise ritonavir, karaciğerin metabolize etme ve yok etme yeteneğini yavaşlatarak, antiviral kısmın etkili dozunu artıran daha eski bir HIV ilacı. Bu nedenle, diğer ilaçların toksik dozlara dönüşmesine neden olmak gibi istenmeyen yan etkilere sahip olabilir.
Paxlovid’i oluşturan iki ilaç, HIV hastalarına ömür boyu verilen ilaçlara benziyor, ancak Kovid-19 için ilaç tedavisi sadece beş gün sürecek.