Silahlı oluşumlar, Libya ordusunu birleştirme çabalarını nasıl tehdit ediyor?

Politikacılar, bu oluşumların ‘güç mantığıyla uğraştığına ve dizginleri kontrol altına aldığına’ inanıyor.

LUO Genelkurmay Başkanı, Libya’nın batısındaki mevkidaşı ile bir araya geldi (Libya’nın batısındaki Genelkurmay Başkanlığı ofisi)

Kahire’nin bölünmüş Libya kurumunu birleştirmek amacıyla ev sahipliği yaptığı son toplantının üzerinden 3 yılı aşkın bir süre geçti. Bu süre sonrasında ordunun askeri liderlerinin ülkenin doğusundaki ve batısındaki toplantıları, bu çabaları yeniden canlandırmak için yinelendi. Ancak başta devlet kurumlarına entegre edilmesi amaçlanan silahlı oluşumlar olmak üzere birçok engelin ortasında bu toplantıların başarı olasılığına dair soru işaretleri ortaya çıktı.
Durgun bir siyasi sahne karşısında askeri liderler, 2011 yılında Muammer Kaddafi rejiminin düşmesinden bu yana bölünmüş olan kurumu birleştirmenin yollarını aramak için diyalog masasına dönerek bir miktar atılım yapmayı başardılar.
Bu hafta başında Sirte’deki ‘el-Mahari’ otelde düzenlenen ikinci toplantıda, Libya’nın doğusuna atanan Genelkurmay Başkanı, Libya Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Korgeneral Abdurrazık en-Naduri ve Libya’nın batısındaki Genelkurmay Başkanı Korgeneral Muhammed el-Haddad ile görüştü. Toplantıda, her iki tarafı da ilgilendiren birçok konu ele alındı.
Libyalı askeri bir kaynak, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada “Ülkenin doğusundaki askeri liderlik, Libya’yı herhangi bir dış müdahaleden korumak amacıyla ve egemenliğini tüm ulusal topraklara dayatmak amacıyla kurumu birleştirmeye kararlı” dedi. Kaynağa göre çok sayıda organın başkanının ve askeri departman müdürlerinin de katıldığı toplantıda, ‘askeri kurumu birleştirmek üzere ilk adımları başlatmak için gerekli mekanizmanın belirlenmesi’ de dahil birçok önemli noktaya değinildi.
Bu adım, Kahire’nin Eylül 2017’den bu yana ev sahipliği yaptığı Libya askeri liderlerinin toplantıları çerçevesinde gelişti. Söz konusu toplantılarda, ‘ordunun birleştirilmesi hususunda nispi bir yakınlaşma sağlanması ve Libya askeri kurumunun teşkilat yapısı, Yüksek Savunma Konseyi’nin, Ulusal Güvenlik Konseyi’nin ve Genel Komuta Konseyi’nin kurulması konularında anlaşmaya varılması’ çerçevesinde 1,5 yılda kayda değer bir başarı elde edildi. Ancak Nisan 2019’da başkent Trablus’ta patlak veren savaş, müzakerelerin seyrini bozdu.
Libya'nın dört bir yanındaki politikacılar ve askeri yetkililer, daha önce yaklaşık 13 ay boyunca savaşan iki ekip arasında bir aydan kısa bir sürede iki toplantı gerçekleştirdi.
Genelkurmay Başkanlığı’nın Libya’nın batısındaki medya merkezi, geçtiğimiz Pazartesi günü Haddad ve Naduri’nin görüşmesinin ‘ortak komitelerin kurulması için organize ve temel mekanizmalar ve adımlar oluşturma, inceleme çalışmaları yürütme’ üzerine odaklandığını belirtti.
Kahire’nin ev sahipliği yaptığı yedi toplantıda, bazı anlaşmazlık noktaları askıda kaldı. Bunlar arasında kurumun eski mensupları ve yeni mensupları arasındaki askeri hiyerarşi meselesi de bulunuyor. Ancak Sirte toplantısında, askeri kurumdaki tüm silahlı oluşumları organize etmek için kapsamlı bir planın geliştirilmesine değinildi.
Bunlara rağmen silahlı milisleri orduya ve polis kurumlarına entegre etme süreci, ‘fikir, 2017 yılında Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) eski Başbakanı Fayiz es-Serrac’ın tarafından benimsendiğinden beri’ yeni sonuçlara ulaşılamadan hala bir araştırma ve inceleme konusu olmaya devam ediyor. Ancak Abdulhamid Dibeybe başkanlığındaki Ulusal Birlik Hükümeti, Ekim ayında, silahlı oluşumlardan ayrılarak devlet kurumlarına katılmak isteyen gençleri topluma kazandırmak ve rehabilite etmek için ulusal bir proje başlattı. Silahların devlet elinde toplanmasına ilişkin ise henüz açık bir plan açıklanmadı.
Bu meseleyi takip eden politikacılar, ‘bu silahlı oluşumların liderlerinin, özellikle Libya’nın batısında elde ettikleri nüfuz ve mali yetenekler göz önüne alındığında’ bu fikrin başarılı olamayacağı kanaatinde. Bu milislerin boğazlarını sıkma, onları silahsızlandırma ve polis ve ordu kurumlarına entegre olmaya zorlama çağrısı yapan politikacılar, “Böylece silah sadece ordunun elinde olacak. O zaman toplumsal barış tehdit edilmeden ülke üzerindeki kontrol genişletilebilir” dedi. Politikacılar ayrıca, geçmişte güvenlik teşkilatına katılan silahlı oluşumların birçoğunun artık güç mantığıyla uğraştığını ve dizginleri kontrol ettiklerini söylerken, bu nedenle bu oluşumlar arasında zaman zaman çatışmaların yaşandığını ve ülkede yaşamın alt üst olduğunu ifade etti.
Naduri ve Haddad arasındaki görüşmeye ilişkin ilk açıklama, Libya’nın doğusundaki Ulusal Ordu Genelkurmay Başkanı tarafından yapıldı.
Daha önce ise Genelkurmay Başkanı Korgeneral Abdurrazık el-Naduri ve başkent Trablus’taki UMH Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Abdurrahman et-Tavil’in de katılımıyla Mart 2018’de 45 üst düzey askeri yetkili bir araya gelmişti.