ABD’nin yeni Tel Aviv Büyükelçisi Nides: Yerleşim yerlerini ziyaret etmeyeceğim

ABD Büyükelçisi, iki devletli çözümün İsrail’in ‘Yahudi’ olarak kalmasının çıkarına olduğunu vurguladı.

ABD’nin yeni Tel Aviv Büyükelçisi Thomas Nides. (EPA)

ABD’nin yeni Tel Aviv Büyükelçisi Thomas Nides, Filistin topraklarında inşa edilen İsrail yerleşim birimlerini ‘hiçbir koşulda’ ziyaret etmeyeceğini duyurdu. Nides, iki devletli çözümün iki halk için en iyi çözüm ve bir Yahudi devleti olarak kalması için İsrail’in çıkarına olduğunu vurguladı.
Büyükelçi Nides, İsrail merkezli ‘Yediot Aharonot’ gazetesine 14 Ocak’ta verdiği röportajda önceki Büyükelçi David Friedman’ın aksine yetkilerini kişisel bir ideolojiyi sürdürmek için kullanmaya çalışmayacağını söyledi. Nides sözlerini şöyle sürdürdü:
“Benim için önemli olan tek şey, İsrail’in güçlü, demokratik ve Yahudi bir devlet olması. Başkan Joe Biden’in taraf olduğu iki devletli çözümü ve aynı zamanda Filistin halkının refahının da onaylanmasını destekliyorum. İsrail’in iki devletli bir çözümle daha güçlü olacağına inanıyoruz. Bney Brak’tan (dindar bir Yahudi şehri) Nasıra’ya (İsrail’deki en büyük Arap şehri), Akka’daki Uri Buri restorandan Kudüs’teki helal Haredi restoranına kadar göreve geldiğimden bu yana yaptığım ziyaretleri takip ederseniz toplumun her kesiminden insanla bir araya geldiğimi görürsünüz. Yürüyüşün amacı için tüm imkanları açık tutarsak başarılı olduğumu hissedeceğim. Yani iki tarafı tek taraflı adımlar atmamaya ikna edersek fırsatların kapanmayacağına inanıyorum. Benim rolüm, iki devletli çözüm vizyonu ve önemi hakkında konuşmak, İsrailliler ve Batı Şeria sakinlerinin de Biden yönetiminin iki devletli çözüm fikrini desteklediğine inanmasını sağlamak. En önemlisi, sadece sözlerle değil, eylemlerle de bu durumu desteklemek. İsraillileri, Biden yönetiminin kayıtsız şartsız İsrail’i desteklediğine ikna etmek istiyorum. Biden yönetimi, Filistin halkını önemsenmesi gerektiğine de inanıyor. Bu, bizimle önceki Başkan Donald Trump yönetimi arasındaki bir farktır. Yönetimin kurulmasından hemen sonra Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Kongre’ye giderek yardım kuruluşuna su projelerine, burslara ve Batı Şeria ve Doğu Kudüs sakinlerine yardım için para aldı. Bu doğrudan yardımdır. Yasalar, artık yetkililere yardım etmemizi engelliyor. Çek defterimizi ve sözlerimizi kullanabiliriz. Buraya hayalperest olarak gelmedim. Bir şeyler yapmak için buradayım.”
Büyükelçi Thomas Nides sözlerinin devamında bölgenin akıbetiyle yakından ilgilendiklerini vurguladı:
“Filistinlilerin çoğu sabah uyanırlar ve liderliklerinin ne yaptığını sormakla vakit kaybetmezler. Tek istedikleri sağlık, fırsat ve güvenliktir. İsraillilerin çoğu da onlardan farklı değil. Sabahları kalkıp Knesset’te bugün neler olduğunu sormuyorlar. Sağlık, eğitim hizmetleri ve koronavirüsün ortadan kalkmasını istiyorlar. İnsanlar için çalışmak zorundayız. Bu, yarın barış sürecini yeniden başlatacağımız anlamına mı geliyor? Hayır. Tabii ki bölgenin akıbetiyle ilgileniyoruz. Ama yarın bir şeyler olacağına dair beklentiler geliştirmiyoruz.”
Biden ve Blinken’e yakınlığıyla tanınan Büyükelçi, Washington’daki mevcut yönetimin, Trump’ın aksine Filistin topraklarındaki yerleşimlere karşı tavır aldığını belirtti. Muhabirin, “Bölgelerdeki yerleşim yerlerinden birini ziyaret ettiniz ya da edecek misiniz?” sorusuna yanıt veren Nides şu ifadeleri kullandı:
“Hayır, ziyaret etmedim. Bunu hiçbir şekilde yapmayacağım. Filistinlilerden ve İsraillilerden durumu alevlendirecek bir şey yapmamalarını istediğim gibi kendim de bu şekilde hareket ediyorum. İnsanları kızdırmak istemiyorum. Hatalar yapabileceğimi ve çileden çıkaran şeyler söyleyebileceğimi biliyorum. Bu röportajda da birilerini üzen ama kastım olmayan bir şey söylemiş olabilirim.”
Filistin Yönetimi ile konuşmadığını ancak bunun boykot nedeniyle değil, Filistin birliğini yöneten George Noel adında uzman bir diplomatın görev yapmasından kaynaklandığını belirten ABD Büyükelçisi sözlerini şöyle sürdürdü:
 “ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı’nda (USAID), siyasi departmanda, medyada ve Agron Caddesi’ndeki konsolosluk binasında birçok kişi çalışıyor. Bunların hepsi Batı Şeria’ya yoğunlaşmış durumda. Onları güçlendirmek istiyorum. Benimle tanışmak isteyen herkesle görüşeceğim. Ama şu an gerilimi artırmak gibi bir niyetim yok. Şu an ziyarete ilişkin herhangi bir planım yok. Belki bir ay sonra.”
Washington’ın Kudüs'teki konsolosluğunu yeniden açmak istediğini vurgulayan Büyükelçi şu ifadeleri kullandı:
“Bunu İsrail hükümetine söyledik. İsrail Başbakanı Naftali Bennett ve Dışişleri Bakanı Yair Lapid’e konsolosluğun varlığının İsrail’in başkenti olarak Kudüs’ün statüsünü zayıflatmadığını açıkça belirttik. Kudüs, İsrail’in başkentidir. Ben bir ABD Büyükelçisi olarak orada çalışıyorum ve yaşıyorum. Doğrudan müzakerelerin yeniden başlaması halinde Kudüs meselesinin iki taraf arasında karara bağlanacağını umuyoruz.”
Büyükelçi Nides, ABD Demokrat Parti’den ilerici kanadın İsrail’e karşı düşmanca bir tavır aldığı iddiasını da yalanladı:
“İsrail karşıtı sesler var ama çok az. Bir aşırı tepkiyi yanlış anlamamalısınız. İsrailliler ve İsrail için çalışan Yahudilere çifte tavsiyem şu: Birincisi, bir avuç insana çok fazla ilgi göstermeyin, ikincisi de başınızı kuma gömmeyin. Çocuklarımın arkadaşları benim kuşağımın sahip olduğu sevgiyi ve kaygıyı taşımıyor. Onları yetiştirmek için daha çok çalışmalıyız.”
İran meselesine de değinen ABD’li Büyükelçi, ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan’ın İsrail’deki yetkililerle gerçekleştirdiği tüm görüşmelere katıldığını vurguladı. Büyükelçi Thomas Nides konuya dair şunları söyledi:
 “Başkan Biden, böylesine önemli bir konuda İsrail ile yönetim arasında bir güven boşluğu olmamasını sağlamak istiyor. Ne düşündüğümüzü ve ne yaptığımızı biliyorsunuz. Biz de sizin  ne düşündüğünüzü ve ne yaptığınızı biliyoruz. Açık olmak istiyorum; nihayetinde İsrail ile çalışmak istiyoruz. En önemlisi Başkan, İranlıların nükleer bombaya ulaşmaması konusunda kararlı olduğunu ve tüm seçeneklerin masada bulunacağını açıkça belirtti. Güvenlik danışmanınız Eyal Hulata, Jake Sullivan ile haftada birkaç kez görüşüyor. Baş müzakereci Robert Malley ile de konuşuyor. Bazı görüşmeler, endişelerinizi yatıştırmak için tasarlanmıştır. İsrailli olsaydım ben de endişelenirdim. Buna tüm kalbimle saygı duyuyorum. Ancak İran ile diplomatik bir çözüm istediğimizi hem kamuoyunda hem de özel olarak size açıkça belirttik. Ama diplomatik bir çözüme ulaşamazsak bahsettiğimiz başka seçenekler de var. Güven sağlandığı için basındaki manşetlerde de tansiyon azaldı. ‘Biz size inanıyoruz, siz de bize inanın’ gibi. Eğer bir İsrailliyseniz, birinin arkanızdan iş çevirdiğinden şüphelendiğinizde paranoya halinde yaşarsınız. Ruslar ve Çinliler orada. ABD bunu anlıyor. Sanırım neler olup bittiğinin yüzde 97’sini biliyorum. İyi haber şu ki ittifakımızı sürdürmek için gerçek bir çaba harcıyoruz. Burada, Sullivan’ın tüm görüşmelerinde yer aldım. Başbakan’dan Dışişleri Bakanı’na ve Savunma Bakanı’na kadar 13 saat kesintisiz toplantılar yaptı. Tam bir şeffaflık vardı. Kimse oyun oynamadı. Bizi, bunun nasıl bittiğini görmeye çağırdı.”
Büyükelçi, muhabirin, “Suriye’den ve Afganistan’dan ayrıldınız. Irak’tan da ayrılıyorsunuz. Bu durumda, İsrail nerede duruyor? Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve Ürdün’ün bulunduğu konumda mı?” sorusuna şu yanıtı verdi:
 “Hipotezinize katıldığımdan emin değilim. Bugün bölgenin en önemli sorunu olan İran konusunda merkezi bir oyuncuyuz. Bunun yanı sıra İbrahim Anlaşmaları’nı güçlü bir şekilde destekliyoruz. İsrail’in BAE ile ekonomik ilişkilerini artırmaya çalışacağız ve diğer ülkeleri de kendi tarafımıza çekeceğiz.”