Sudan’da yönetim karşıtı gösterilerde ölü sayısı artıyor

ABD, BM Sudan Misyonu’nun ‘demokratik dönüşüm’ çalışmalarını övdü

Sudan’da önceki gün düzenlenen yönetim karşıtı gösterilerden bir kare. (AFP)

Sudan’da ‘askeri icraatlara’ karşı düzenlenen protesto gösterilerinde biri çocuk iki kişi hayatını kaybetti. Böylelikle ‘ordunun yönetime el koyduğu’ 2021 Ekim ayından bu yana gösterilerde ölenlerin sayısı 85’e ulaştı. Bu süreçte bir kısmı ağır ve kalıcı olmak üzere binlerce kişi yaralandı. Önceki gün başkent Hartum'daki Cumhurbaşkanlığı Sarayına yürüyen gösterici grubun polis tarafından engellenmemesi, bir emniyet uzmanına göre ‘muhtemel bir katliamı’ engelledi.
Sudan Doktorlar Komitesi dün yaptığı açıklamada, Hartum’daki gösterilerde, emniyet güçlerinin açtığı ateş sonucu, göğsünden ve karnından yaralan bir kişi hayatını kaybettiğini belirtti. Alınan bilgiye göre Hartum’un kuzeyinden olan bu kişi 15 yaşında bir çocuktu. Başkentin Üm Derman bölgesinde de bir gösterici başına aldığı kurşun nedeniyle yaşamını yitirdi.
Yaralıların ve şiddet mağdurlarının tedavisini takip eden Sudan Merkezi Doktorlar Komitesi, askeri güçlerin barışçıl protestoculara karşı şiddete başvurduğunu ve ‘insani, manevi hiçbir değeri dikkate almaksızın’ gerçek mermilerle müdahale ettiğini ve orantısız güç kullandığını belirtti.
Başkent Hartum’da binlerce gösterici Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na yürüdü, askerlerle karşı karşıya gelen göstericiler saraya ulaşmak istedi. Güvenlik kordonun çökmesi üzerine saraya ulaşan göstericiler burada sloganlar atarak ‘darbeci yönetimi’ protesto etti. Akşam saatlerine doğru göstericiler dağılmak üzereyken askeri güçler müdahalede bulundu ve şiddet olayları yaşandı.
Sudan Emniyet Müdürlüğü’nden yapılan yazılı açıklamada, göstericilerle polis arasında çıkan çatışmalarda, 95 emniyet mensubunun yaralandığı, bir polis aracının ve Maliye Bakanlığı’na ait sekiz aracın yakılarak tahrip edildiği belirtildi. Yaralanan 34 vatandaşın hastanelere nakledildiği ve 77 göstericinin gözaltına alındığı kaydedildi. Üm Derman’da bir vatandaşın gösterilerden bağımsız olarak ‘bilinmeyen sebeplerden ötürü’ vefat ettiği ve ölüm sebebinin araştırıldığı ifade edildi.  Göstericiler bahsi geçen vatandaşın güvenlik güçlerinin ateşiyle başından vurularak öldürüldüğünü aktarmıştı. Polisin açıklamasında hayatını kaybeden çocukla ilgili hususa değinilmedi.
Sudan Genelkurmay Başkanı Abdulfettah el-Burhan 2021 Ekim ayında ‘olağanüstü hal’ kararı almış, hükümeti feshederek çok sayıda Meclis ve Egemenlik Konseyi üyesini gözaltına almıştı. Bu icraatlar siviller tarafından ‘askeri darbe’ olarak nitelendiriliyor, ordu yetkilileri ise bu durumun ‘siyasi süreci düzeltici önlemler’ olduğunda ısrar ediyor. Sudanlı muhalifler, polisin ve ordunun göstericilere karşı orantısız güç kullandığını, barışçıl protestoculara gerçek mermilerle müdahale ettiğini söylüyor. Ordu Başkanı Abdulfettah el-Burhan ise ordunun göstericilere müdahalede bulunmadığını, sadece ilgili polis birimlerinin müdahale ettiğini savunuyor. Uluslararası medya kuruluşlarına daha önce açıklama yapan Burhan, göstericileri öldürme talimatı verdiğini yalanladı ve göstericilere ordu güçlerinin değil polisin müdahale ettiğini ileri sürdü. Göstericilere karşı şiddet olayları hakkında ise; "Bu yaşananlar polisin içindeki bazı unsurlar tarafından ya da siyasi partilere bağlı militanlar tarafından yapılmış olabilir’’ dedi.
Adının anılmasını istemeyen bir polis yetkilisi, önceki gün Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na giden yoldaki güvenlik kordonunun göstericiler tarafından aşıldığını hatırlatarak, bunun, polisin dikkatinin dağınıklığı ve bir katliama sebebiyet vermeme hassasiyeti nedeniyle başarılabildiğini söyledi.  
Göstericilerin birçok farklı yerde gösteri düzenleyerek emniyet güçlerinin dikkatini dağıttığını ifade eden yetkili, buna ek olarak; gösterilere müdahale eden polislerin özel kuvvetlerde yer aldığını ve göstericilere karşı nasıl davranacaklarını bildiklerini belirtti. Polisin ağır silahlarla donatılmış olmasına rağmen artan baskı karşısında ‘güvenlik kordonundan çekilmesini’ takdir ettiğini söyleyen emniyet uzmanı, aksi takdirde bir ‘katliamın’ kaçınılmaz olacağını kaydetti.
Öte yandan, Hartum'daki ABD Büyükelçiliği, Birleşmiş Milletler Sudan Misyonu'nun, Sudan’daki toplumsal öncülerle ‘demokratik yönetim’ hakkındaki görüşlerin tartışıldığı siyasi istişare çalışmalarını övdü. Büyükelçiliğin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, ‘’BM Sudan Misyonu’nun raporu, Sudanlıların ‘demokratik dönüşümü’ sağlama noktasında kararlı olduğunu göstermektedir, ABD Sudan halkının özlemlerini ve BM Sudan Misyonu’nun ‘demokratik dönüşüm’ odaklı değerli çalışmalarını desteklemektedir’’ ifadelerine yer verildi.