Kazımi ‘bin proje okulunun’ temelini attı

Proje, Irak ve Çin arasındaki ‘imara karşılık petrol’ anlaşması kapsamında hayata geçiriliyor.

Bağdat'taki proje okulları için temel atma töreni  düzenlendi. (Irak Başbakanlığı)

Irak Başbakanı Mustafa el-Kazımi dün, ‘imara karşılık petrol’ anlaşması çerçevesinde Irak'ın çeşitli illerinde ‘bin proje okulu’ inşasının temelini attı. Irak ve Çin arasında ‘İhracat Kredisi Sağlamak İçin İşbirliği Çerçevesi Anlaşması’ olarak da bilinen anlaşma Pekin’in Çinli şirketler tarafından uygulanan projeleri finanse etmek için özel bir hesap ile günde 100 bin varil petrol alması karşılığında hayata geçirliyor. Çin’in, Irak tarafından seçilen önemli altyapı projelerinin yanı sıra petrol ve enerji alanında stratejik önemi olan projeleri gerçekleştirmesini kapsıyor. Petrolün varili, dünya piyasasındaki fiyatlarına göre hesaplanıyor.
Kazımi temel atma töreninde yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Bu kutlamada aranızda olmaktan ve Irak illeri genelinde bin okul inşa etme projesinin temelini atmaktan mutluluk duyuyorum. Stratejik öneme sahip olan bu proje, toplumu inşa etmek ve nesillerimizi gelecekte Irak'a hizmet edecek liderler yetiştirmeye doğru yöneltmek için önemlidir. Atalarımızın tarihine ve mirasına değer vermeli ve bununla gurur duymalıyız. Eğitim ve bilimin herhangi bir toplumun ilerlemesinde olmazsa olmaz parçalar olduğuna dikkat etmeliyiz. Ne yazık ki 2003'ten bu yana eğitime özen gösterilmiyor. Bugün halkımıza Irak-Çin anlaşması çerçevesinde bu projeyi tamamlama sözü veriyoruz. Birçok kişi daha önce hükümetin bu anlaşmayı uygulamayı ciddiye almayacağından şüphelenmişti. İşte bugün, toplumumuzun hayatında eğitimin çok önemli ve çocuklarımız için bir gereksinim olduğu mesajını vermek için bu anlaşmanın uygulanmasının temelini atıyoruz.”
Kazımi’nin de belirttiği gibi, Çin ile yapılan çerçeve anlaşması yaklaşık 10 yıldır çoğu başbakanın gündeminde olmasına rağmen eski Başbakan Adil Abdulmehdi döneminde gerçekleşmişti. Eylül 2019'da Çin'i ziyaret eden Abdulmehdi, burada Pekin tarafı ile bir dizi mutabakat zaptı imzalamıştı. Anlaşma meselesi iki yıldan uzun bir süredir Irak'ın gündeminden inmiyor. Anlaşmanın destekçileri ile karşıtları arasında sert tartışmalar yaşanıyor. İran yanlısı eğilimlerin çoğu, görünüşe göre Pekin ve Tahran arasındaki bilinen yakınlıkla ilgili olarak yaşanan siyasi kaygılar nedeniyle anlaşmayı destekleme yönündeyken, diğer eğilimler sağlam Batılı şirketleri ihmal ederek Çin ile anlaşmanın yararını ve bunun sonucunda Irak'ın Washington'ın desteğini kaybetme olasılığı da sorgulanıyor. Ekonomi Uzmanı Imad Abdullatif Salim bir süre önce bu konuda yaptığı değerlendirmede şunları sylemişti:
 “Anlaşmanın kabul edilmesi anayasal bağlamlara uygun değildi. Bu nedenle Adil Abdulmehdi hükümeti bunu imzalama, onaylama ve uygulama karmaşasından kaçınmak için bunu bir iş birliği çerçeve anlaşması olarak adlandırdı. Anlaşmada Irak makamlarının (örneğin, Federal Mali Denetim Divanı) projelerin seçilme veya uygulanma performansının değerlendirilme ve hatta sevk edilme şekline ilişkin herhangi bir denetim rolü olduğundan bahsedilmiyor. Bir yıldan fazla bir süre önce, Kazımi hükümeti Çin ile yapılan anlaşmayı yönetmek, uygulamak ve takip etmek için bir idari konsey kurdu.”
Başbakan Kazımi'nin Mali Danışmanı Mazhar Muhammed Salih de şu açıklamada bulunmuştu:
“Pekin tarafıyla varılan anlaşma, Irak Maliye Bakanlığı tarafından Çin'in ihracat ve kredi sigorta kuruluşu olan Sinosure ile imzalanan bir iş birliği çerçevesi uzlaşısıdır. Irak vatandaşlarının hayatlarına dokunacak altyapı projelerinin uygulanmasıyla petrol gelirlerinin değiş tokuş edilmesine dayanmaktadır.”
Dün Bakanlar Kurulu Genel Sekreterliği, Irak-Çin anlaşmasına göre okul binalarının illere göre dağılımında baz alınacak üç kriter belirledi.
Bakanlar Kurulu Genel Sekreterliği Sözcüsü Haydar Mecid yaptığı basın açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Irak'ta proje okulları projesinin uygulanmasını denetleyen Yüksek Kurul, okul binalarının illere göre dağılımında baz alınacak üç kriteri belirledi. Bunlar; nüfus yoğunluğu, her bölgedeki kerpiçten yapılmış okul sayısı ve sabahçı-öğlenci eğitim sistemi ile çalışan okullardır. İlk etapta toplam 8 bin okuldan bini inşa edilecek. Power China ve Sinotec şirketleri, tüm illerde projeye başladı. Bugün (cumartesi) Bağdat'ta temeller atıldı. Bu, okul binaları ile ilgili krizin aşılmasına katkı sağlayacak ve eğitim sektörünü destekleyecek hayati ve stratejik öneme sahip bir projedir.”
Irak’ta eğitim sektörü, yıllardır okul binalarının sayısındaki ciddi yetersizlikten muzdarip. Bazı raporlar, ülkenin yaklaşık 15 bin okul binasına ihtiyacı olduğunu gösteriyor. Bir sınıftaki öğrenci sayısının bazen 50'ye varmasının yanı sıra mevcut binaların yetersiz ve eskimiş olması yüzünden de sıkıntı yaşanıyor. Tek bir okulda sabahçı-öğlenci sistemi uygulanması da başka bir sorun olarak ön plana çıkıyor. Okul sayısındaki büyük eksiklik ve artan öğrenci sayısının yükünün kaldırılamaması yüzünden Milli Eğitim Bakanlığı iki okulu bu sistem ile bir binada birleştirmek zorunda kalıyor.