Parmak kıran satranç robotuyla gündeme geldi: Tarihten en feci robot faciaları

Bir robot tarafından öldürülen ilk kişi, Ocak 1979'da hayatını kaybeden Robert Williams’tı

Yapay zeka programları ve robotlar insanların gündelik işlerini kolaylaştırırken, korkunç olaylara da karışabiliyor (Unsplash)
Yapay zeka programları ve robotlar insanların gündelik işlerini kolaylaştırırken, korkunç olaylara da karışabiliyor (Unsplash)
TT

Parmak kıran satranç robotuyla gündeme geldi: Tarihten en feci robot faciaları

Yapay zeka programları ve robotlar insanların gündelik işlerini kolaylaştırırken, korkunç olaylara da karışabiliyor (Unsplash)
Yapay zeka programları ve robotlar insanların gündelik işlerini kolaylaştırırken, korkunç olaylara da karışabiliyor (Unsplash)

Hafta sonu Rusya'da satranç oynayan yapay zekalı bir robotun bir çocuğun parmağını kırdığı görüntüler tartışma yaratmaya devam ediyor.
Moskova Açık Satranç Turnuvası’nda küçük çocuğun hamlesini tavsiye edilen süreden daha erken yapması robotun kafasını karıştırdı. Bunun üzerine robot, çocuğun parmağını yakaladı ve ezerek kırılmasına neden oldu.

Rusya Satranç Federasyonu başkan yardımcısı Sergey Lazarev, olayın bir kaza olduğunu vurguladığı açıklamasında, çocuğun çok erken bir hamle yaparak güvenlik kurallarını ihlal ettiğini söyledi.
Öte yandan bu olay, robotların neden olduğu başka kazaları da gündeme getirdi. İşte robotların karıştığı bazı feci kazalar…

Robotun karıştığı ilk ölümlü kaza
Bir robot tarafından öldürülen ilk kişi, Ocak 1979'da Robert Williams oldu.
ABD’nin Michigan eyaletinde bir fabrika işçisi olan 25 yaşındaki Williams, depolama raflarından nesneleri almak için tasarlanmış bir endüstriyel robot kolunun kafasına çarpması sonucu hayatını kaybetti.
Ailesi, robot üreticisi Litton Industries'e dava açtı ve 10 milyon dolar tazminat aldı. Mahkeme böyle bir kazanın olmasını önlemek için yeterli güvenlik önlemi alınmadığına karar verdi.

İşçiyi 10 yerinden bıçaklayan makine
En korkunç robot kazalarından biri, Aralık 2018'de Zhou adlı 49 yaşındaki Çinli bir fabrika işçisinin başına geldi.
Fabrika’daki dev robotik üretim aracı aniden çökünce makinenin üzerindeki sivri uçlu 10 çubuk Zhou’nun bedenine saplandı.
Çubuklardan 9’u işçinin sağ koluna, biri de göğsüne girdi.
Zhou mucizevi şekilde hayatta kaldı.

Otonom sürüşte ilk ölüm: Tesla otomobili traktörü göremedi
Otonom sürüş özelliğine sahip araçların neden olduğu ilk ölüm, Mayıs 2016'da kayda geçti. Eski bir donanma subayı Florida'da bir otoyolda Tesla aracını sürücüsüz moda almıştı.
Araç bir traktörle çarpışınca Tesla otomobil yüzlerce metre savruldu.
Tesla’nın otopilot sistemi, traktörün beyaz rengini parlak gökyüzüne benzettiği için ağır taşıtı tespit edemedi. Olayı soruşturan ekipler, sürücünün de frene basma girişiminde bulunmadığını aktardı.
Elon Musk'ın kurucusu ve CEO’su olduğu firma, yolcunun "trajik" ölümünü doğruladı ama araçlarının diğerlerinden daha güvenli olduğunu söyleyerek kendini savundu.

Bir diğer otonom sürüş felaketi
Mart 2018'de Elaine Herzberg, yolculuk paylaşımı firması Uber'den kiralanan otonom bir prototipin çarpması sonucu hayatını kaybetti.
49 yaşındaki Herzberg, Arizona'da 4 şeritli bir yolda bisikletini iterken, otonom sürüş modunda çalışan araç ona çarptı.
60677743-11046663-This_photo_from_video_from_a_mounted_camera_provided_by_the_Temp-a-3_1658821765705.png
Tempe Polis Departmanı tarafından sağlanan fotoğraf, Uber aracının kadına çarpmasından saniyeler öncesini gösteriyor (AP)
Araçta yedek sürücü olarak görev alan Uber mühendisi Rafaela Vasquez’in kaza esnasında video izlediği için ihmalkar davrandığı öne sürüldü.
Vasquez daha sonra taksirle adam öldürmekle suçlanırken, Uber kazadan sorumlu tutulmadı.

Robot cerrah hastayı öldürdü
Şubat 2015'te, üç çocuk babası ve emekli müzik öğretmeni Stephen Pettitt, Birleşik Krallık’taki Freeman Hastanesi'nde kalbindeki mitral kapak hastalığı nedeniyle robotik cerrahi operasyon geçirdi.
Bu, ülkenin ilk robot destekli kalp kapakçığı ameliyatıydı.
Robot çok ses çıkardığı için baş cerrah Sukumaran Nair ve asistan cerrah Thasee Pillay birbirini duymakta zorluk çekti. Nair, Da Vinci adlı robotun dikişleri yanlış şekilde attığını söylemek için iş arkadaşlarıyla bağırarak iletişim kurmak zorunda kaldı ve bu esnada olmaması gerekenler yaşandı.
Robot, hastanın aort damarına zarar verdi ve robotun görmesini sağlayan kamera da dahil her yer kan oldu.
Sonunda hasta hayatını kaybetti.
Nair, artık İskoçya'da çalışıyor ve robotik cerrahi prosedürleri uygulamıyor.

Volkswagen fabrikasında robot işçiyi yakaladı
Haziran 2015'te Almanya'nın Baunatal kentindeki bir Volkswagen fabrikasında 22 yaşındaki bir adam robotik bir kol tarafından öldürüldü.
Robotik kol, makine parçalarını kaldırmayı amaçlıyordu. Ancak yanlışlıkla genç adamı yakaladı ve onu büyük bir metal plakaya vurdu.
Göğsünden ağır yaralanan adam, hastanede hayatını kaybetti.
Soruşturma sonucunda robotta arıza olmadığı, kazanın insan kaynaklı bir hatadan kaynaklandığı savunuldu.

Amazon deposunda ayı kovucu sprey paniği
Robotların karıştığı kazaların en ilginç örneklerinden biri 2018’de meydana geldi.
Bir robot, New Jersey'deki bir Amazon deposunda ayı kovucu sprey içeren bir kutuyu yanlışlıkla deldi ve 24 işçiyi hastanelik etti.
Kutu yüklü miktarda sprey içeriyordu. Sprey ise yoğun kapsaisin içeriyordu. Bu, acı biberde ve biber gazında yer alan aktif bir bileşen.
Gazdan etkilenen işçilerden biri yoğun bakımda tedavi edildi.
 
Independent Türkçe, Daily Mail



8 dakikada bir radyo sinyali gönderen tuhaf yıldız sistemi keşfedildi

Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)
Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)
TT

8 dakikada bir radyo sinyali gönderen tuhaf yıldız sistemi keşfedildi

Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)
Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nin hazırladığı bu tasvirde, bir beyaz cüceden gelen ışınlar başka bir yıldızın atmosferinden geçiyor. Bilim insanları, bu titreşimlerin her 8 dakikada bir oluştuğunu söylüyor (ICAR)

Uzayda her 8 dakikada bir titreşen gizemli bir radyo sinyalinin, Dünya'dan binlerce ışık yılı uzaklıktaki bir yıldız sisteminden geldiği tespit edildi.

Avustralya'daki Curtin Üniversitesi ve Uluslararası Radyo Astronomi Araştırma Merkezi'nden gökbilimciler, bu kısa radyo dalgası patlamalarının alışılmadık bir yıldız çiftinden geldiğini cuma günü duyurdu.

Bu çift, dönüşünü 8 dakikada tamamlayan bir beyaz cüce yıldız (aktif bir yıldızın ölmüş çekirdeği) ve genellikle sarı cüce denen, Güneş gibi bir G-tipi anakol yıldızından oluşuyor.

Bilim insanları, bu tür sinyallerin bu yıldızlarda ilk kez tespit edildiğini söylüyor. Bu sinyaller genellikle daha küçük ve soğuk kırmızı cücelerin bulunduğu sistemlerde görülüyor. Kırmızı cüce, uzaydaki en küçük ve en soğuk yıldız türü.

Keşfi yapan Dr. Sam McSweeney, yeni araştırmayla birlikte yayımlanan açıklamada, "Titreşimlere ilişkin veriler ilk kez, beyaz cücenin yoldaş yıldızının yörüngesinde döndüğünü görmemizi sağlayacak kadar net. Bu sayede titreşimlerin beyaz cüceye yakın bir bölgeden, hatta belki de beyaz cücenin kendisinden geldiğini biliyoruz" diyor.

McSweeney ve ekibi, "GPM J071507−114153" adını verdikleri yıldız sistemindeki beyaz cücenin hareketini doğrulamak için Batı Avustralya'daki Pawsey Süperbilgisayar Araştırma Merkezi'nde 100 saatten fazla veriyi işledi.

Daha önce araştırmacılar, bunun gibi başlayıp duran radyo sinyalleri üreten benzer cisimler içeren sistemler keşfetmişti ancak bu sinyalleri hangi yıldızın yarattığı belirlenememişti.

2021'de bu türden ilk sistem keşfedildiğinden beri yaklaşık bir düzine benzer yıldız sistemi bulundu.

GPM J071507−114153, Samanyolu'nu taramak için geliştirilen ve yine Batı Avustralya'da yer alan Murchison Widefield Array teleskobu kullanılarak tespit edildi.

Curtin Üniversitesi'nden Doçent Natasha Hurley-Walker, "Ardından tam konumunu belirlemek için Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobunu kullandık" diyor.

Araştırmacılar ayrıca Hawaii'deki W.M. Keck Gözlemevi'nden yararlanarak G-tipi anakol yıldızının varlığını doğruladı.

Araştırmacılar, yıldız sisteminin tam konumunu belirlemek için Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskop dizisini kullandı. Bu dizi, 64 adet radyo çanağından oluşuyor (AFP)
Araştırmacılar, yıldız sisteminin tam konumunu belirlemek için Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskop dizisini kullandı. Bu dizi, 64 adet radyo çanağından oluşuyor (AFP)

Ancak buldukları bunlarla sınırlı değildi.

Bilim insanları Güneş'e benzeyen yıldızda, Dünya'daki kuzey ışıklarını oluşturan parlamalara benzer yıldız parlamalarını titreşimler sayesinde saptadı.

Hurley-Walker şu ifadeleri kullanıyor:

Radyo dalga boylarını kullanarak 5 bin ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızdaki fırtınaları tespit edebilmemiz harika bir şey.

Independent Türkçe,independent.co.uk/space


Microsoft, 24 saatten uzun süren küresel kesintinin ardından tüm hizmetlerini yeniden devreye aldığını duyurdu

Bir illüstrasyonda Microsoft Outlook uygulamasının simgesi (Reuters)
Bir illüstrasyonda Microsoft Outlook uygulamasının simgesi (Reuters)
TT

Microsoft, 24 saatten uzun süren küresel kesintinin ardından tüm hizmetlerini yeniden devreye aldığını duyurdu

Bir illüstrasyonda Microsoft Outlook uygulamasının simgesi (Reuters)
Bir illüstrasyonda Microsoft Outlook uygulamasının simgesi (Reuters)

Microsoft bugün yaptığı açıklamada, Teams, Outlook ve Copilot başta olmak üzere tüm hizmetlerini yeniden kullanıma açtığını duyurdu. Böylece şirketlerin ve kamu kurumlarının dijital iletişimini 24 saatten uzun süre aksatan küresel kesinti sona erdi.

Şirket, X platformu üzerinden yaptığı açıklamada, kesintiye yol açan temel sorunun giderilmesine yönelik çalışmaların tamamlandığını ve hizmetlerin kesintiden etkilenen müşteri ve bölgelerde yeniden erişime açıldığını bildirdi.

Microsoft, kesintinin daha önce gerçekleştirilen bir ağ kapasitesi yükseltmesiyle bağlantılı teknik bir sorundan kaynaklandığını açıkladı. Sorunun, ağ üzerinde yakın zamanda yapılan değişikliğin ardından ortaya çıktığı belirtildi. Şirket, olayın herhangi bir siber saldırıyla veya yapay zekâ ve akıllı ajan teknolojileriyle bağlantılı olmadığının altını çizdi.

Şirket, temel teknik sorunun giderildiğini ve hizmetlerin hâlâ kesintiden etkilenen müşteri ve bölgelerde yeniden sağlanması için çalışmaların sürdürüldüğünü kaydetti. Yoğun talep nedeniyle hizmetlerin kademeli olarak devreye alındığı, her aşamada sistemlerin kararlılığının kontrol edildiği ve böylece hizmetlerin güvenilir biçimde yeniden sunulmasının amaçlandığı ifade edildi.


Microsoft kesintisi... Daha fazla bağlantı kurarken iletişim kurma becerimizi mi kaybediyoruz?

 Teknik arızalar, alışageldiğimiz uygulamaların dışında insanlarla iletişim kurabilme kapasitemize ilişkin soru işaretleri doğuruyor (Adobe)
Teknik arızalar, alışageldiğimiz uygulamaların dışında insanlarla iletişim kurabilme kapasitemize ilişkin soru işaretleri doğuruyor (Adobe)
TT

Microsoft kesintisi... Daha fazla bağlantı kurarken iletişim kurma becerimizi mi kaybediyoruz?

 Teknik arızalar, alışageldiğimiz uygulamaların dışında insanlarla iletişim kurabilme kapasitemize ilişkin soru işaretleri doğuruyor (Adobe)
Teknik arızalar, alışageldiğimiz uygulamaların dışında insanlarla iletişim kurabilme kapasitemize ilişkin soru işaretleri doğuruyor (Adobe)

Hayal edin: Her zamanki gibi bir iş gününe başlıyorsunuz ancak e-posta gönderemediğinizi, iş arkadaşlarınızla Teams üzerinden iletişim kuramadığınızı veya ihtiyaç duyduğunuz dosyalara erişemediğinizi fark ediyorsunuz. Bilgisayarınız çalışıyor, internet bağlantınız kesilmemiş; ancak işlerinizi yürütmek için ihtiyaç duyduğunuz hizmetler cevap vermiyor. Hatta iletişim kurabileceğiniz pek çok araç bulunmasına rağmen, alışık olduğunuz platformun dışında ihtiyaç duyduğunuz kişiye nasıl ulaşacağınızı bilemediğinizi fark ediyorsunuz.

12 Kasım 2026'da Microsoft hizmetlerinde meydana gelen ve etkileri ertesi güne de uzanan geniş çaplı kesinti, teknik sorunun ötesinde bir soruyu yeniden gündeme getirdi: İletişim araçlarının çoğalması bizi birbirimizle iletişim kurma konusunda daha mı yetkin hâle getirdi, yoksa bu sistemleri sağlayan altyapılara daha mı bağımlı kıldı?

Outlook ve Teams'in yanı sıra Microsoft 365 ekosistemine bağlı diğer uygulamalar da kesintiden etkilendi. Bu durum, yazışma, toplantı ve bilgi paylaşımı için söz konusu hizmetlere güvenen kullanıcıların ve kurumların işleyişini aksattı.

Her zaman bağlantıdayız... Ama tek bir platform üzerinden

Son yıllarda iş hayatında iletişim hiç olmadığı kadar kolaylaştı. Farklı ülkelerde çalışanlar saniyeler içinde toplantı düzenleyebiliyor, dosyaları anında paylaşabiliyor, yazışmaları ve projeleri tek bir cihaz üzerinden takip edebiliyor.

Ancak bu kolaylık, dikkat çekici bir çelişkiyi de beraberinde getiriyor. Birden fazla uygulama kullandığımızı ve farklı seçeneklere sahip olduğumuzu düşünüyoruz. Oysa bu uygulamaların tamamı ortak bir teknolojik altyapıya dayanabiliyor. Söz konusu altyapı devre dışı kaldığında, aynı anda birden fazla iletişim aracını kaybedebiliyoruz.

Artık mesele yalnızca e-postanın kesilmesi değil. İşlerimizin ve mesleki ilişkilerimizin, çalışması veya yeniden devreye alınması üzerinde doğrudan kontrol sahibi olmadığımız hizmetlere ne ölçüde bağlı olduğu da önem taşıyor.

Birbirimize nasıl ulaşacağımızı biliyor muyuz?

Yıllardır bir iş arkadaşımızla Teams üzerinden iletişim kurduğumuzu düşünelim. Peki, telefon numarasına sahip miyiz? Mesajlaşma platformu aniden devre dışı kalırsa çalışma ekibimiz nasıl hareket edeceğini biliyor mu? Ya iletişim listesi ve kesinti sırasında yapılması gerekenlere ilişkin talimatlar, tam da erişilemeyen sistemin içinde kayıtlıysa?

Bunlar geçmişe dönme çağrısı değil. Aksine, her gün kullandığımız uygulamalardan bağımsız iletişim kanallarını koruyabilme kapasitemize ilişkin sorular.

Başkalarına ulaşmak, çoğu zaman alternatif iletişim araçlarından ziyade onların dijital hesaplarına bağlı hâle geldi. Bir mesaj gönderiyor ve yerine ulaşacağını varsayıyoruz. Toplantı planlıyor ve bağlantının çalışacağına güveniyoruz. Bilgilerimizi ise sürekli erişilebilir olacağını düşündüğümüz platformlarda saklıyoruz.

Oysa iletişim bir uygulamayla başlamaz ve onunla sona ermez. Bir kişiye ulaşabilmek, onunla bilgi paylaşabilmek ve alışılmış iletişim yöntemi kullanılamadığında harekete geçebilmek, her türlü mesleki ve insani ilişkinin temel unsurları olmaya devam ediyor.

Kolaylık ne zaman bağımlılığa dönüşüyor?

Dijital platformların çalışma biçimimizi geliştirdiği, mesafeleri ortadan kaldırmaya ve zamandan tasarruf etmeye yardımcı olduğu tartışılmaz. Ancak bu hizmetler birbirleriyle daha fazla entegre oldukça, tek bir arızanın birden fazla işlevi etkileme ihtimali de artıyor.

Yapay zekânın e-posta, toplantı, dosya yönetimi ve görevlerin yürütülmesi gibi alanlara girmesiyle bu bağımlılık ağı daha da genişliyor. Temel bir hizmetin devre dışı kalması, tamamen farklı işlevlere sahip olsa bile ona dayanan diğer araçların da çalışmasını engelleyebiliyor.

Bu, çözümün daha fazla uygulama kullanmak olduğu anlamına gelmiyor. Çünkü farklı arayüzlere sahip olmak, bunların üzerinde çalıştığı altyapıların birbirinden bağımsız olduğunu garanti etmiyor. Aynı şekilde teknolojiden vazgeçmek de gerekmiyor. Önemli olan, alternatifleri önceden düşünmek ve temel hizmetler devre dışı kaldığında nelerin çalışmaya devam edebileceğini bilmek.

İletişim teknolojiden daha fazlasıdır

Microsoft kesintisi, teknik ekiplerin müdahalesiyle giderilen ve hizmetlerin yeniden normale dönmesiyle sona eren geçici bir operasyonel sorun olarak değerlendirilebilir. Ancak bu olay, başkalarıyla iletişim kurma biçimimizi nasıl şekillendirdiğimiz üzerine düşünmek için de bir fırsat sunuyor.

Teknolojik ilerleme, insanlara ulaşma hızımızı daha önce görülmemiş ölçüde artırdı. Ancak bu kapasitenin her koşulda kullanılabilir kalacağını garanti etmiyor. Onlarca uygulamaya sahip olmakla ihtiyaç duyduğumuz insanlara ulaşabileceğimiz gerçek bir iletişim kanalını korumak arasında, ancak hizmetler durduğunda farkına vardığımız önemli bir ayrım olabilir.

Belki de bu kesintinin ardından sorulması gereken en önemli soru, e-postanın veya çevrim içi toplantıların ne zaman yeniden çalışacağı değil, çok daha basit bir şey: Yarın kullandığımız uygulamalar devre dışı kalırsa, kaç kişiye hâlâ ulaşabiliriz?