Libyalılar, Dibeybe ile Başağa arasında yürütülen Türk arabuluculuğunun sonuçlarını bekliyor

Ankara, çabaları birleştirmeye ve seçimleri desteklemeye çalışıyor.

Dibeybe, 2 Eylül’de İstanbul’da görüşmeler gerçekleştirdi. (Birlik Hükümeti)

Libyalılar, başkent Trablus’ta iktidar mücadelesi veren iki hükümetin başkanları olan Birlik Hükümeti Başkanı Abdulhamid Dibeybe ve İstikrar Hükümeti Başkanı Fethi Başağa arasındaki Türk arabuluculuğunun sonuçlarını bekliyor. Başağa tarafından Türkiye’de üst düzey yetkililerle yaptığı görüşmelerin içeriğine ilişkin açıklama yapılmazken, Dibeybe hükümetinin medya ofisi ise geçen perşembe akşamı İstanbul’da gerçekleşen görüşme sırasında Türk yetkililerle Libya’daki seçimleri desteklemek için uluslararası ve yerel çabaların birleştirilmesi meselesinin gündeme geldiğini belirtti.
Dibeybe, Savunma Bakanı Hulusi Akar, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ve Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı Hakan Fidan ile İstanbul’da bir araya geldi.
Diğer taraftan Türkiye, Ankara’nın Dibeybe ve Başağa arasında düzenlemeye çalıştığı iddia edilen görüşmeye dair açıklama yapmadı. Yerel medya organlarına göre Dibeybe, Merkez Bankası Başkanı Sıddık el-Kebir eşliğinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşecek.
Yapılan değerlendirmeler Dibeybe ve Başağa’nın, askeri gerilimi durdurmak ve başkent Trablus’ta yeni bir çatışma yaşanmamasını sağlamak için aralarında arabuluculuk yapma girişiminde bulunan resmi bir davete cevaben Türkiye’ye geldikleri yönünde. Trablus geçen hafta, Başağa’ya bağlı milislerin geçen mart ayında Temsilciler Meclisi’nin güvenini kazanmasından bu yana üçüncü kez şehre girmekte başarısız olması sonrasında kanlı çatışmalara tanık oldu.
Daha önce Başağa’nın Malta ziyaretinin ardından Erdoğan’ın davetlisi olarak Ankara’ya geldiğine dair haberler yayınlanmıştı. Ayrıca Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Başağa ve Dibeybe ile görüşeceği ve Libya’daki krizi sona erdirmek için aralarında bir toplantıya sponsor olacağı da belirtilmişti.
Haberlerde ayrıca Libya’daki Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri’nin Ankara’da Türkiye savunma ve dışişleri bakanlarıyla ve MİT Başkanı’yla yaptığı görüşmelerin ardından Kahire’ye döndüğü de aktarıldı. Bunun yanı sıra Meclis Başkanı Akile Salih’in de söz konusu Türk yetkililerle görüşme yapma olasılığı mevcut. Salih’in, geçen ay Türkiye’ye ziyareti sırasında görüşme yapma çabaları boşa çıkmıştı. Çavuşoğlu, Libya’daki son gelişmeleri ve seçim sürecini destekleme yollarını görüşmek üzere geçen çarşamba günü Ankara’da geçici Birlik Hükümeti Başbakan Yardımcısı ve Sağlık Bakanı Ramazan Ebu Cennah ile bir araya geldi. Çavuşoğlu, Twitter üzerinden yaptığı açıklamada Libya’daki son gelişmeleri ve seçim sürecini ele almak ve değerlendirmek için Ebu Libya’daki ile bir araya geldiğini duyurdu.
Dibeybe, Trablus’ta Ulusal Birlik Hükümeti’ne bağlı güçler ile Tobruk’ta Temsilciler Meclisi’nin görevlendirdiği Fethi Başağa hükümetine bağlı güçler arasında günlerce süren kanlı çatışmaların ardından geçen cumartesi günü İstanbul’u ziyaret etti. Patlak veren çatışmalarda yarısından fazlası sivil 32 kişi öldü, onlarca kişi de yaralandı. Başağa’ya bağlı oluşumlar, yakın bölgelerden Trablus’a doğru hareket etmelerinin ardından geri dönmüşlerdi.
Türkiye’ye bağlı savaş uçakları, Libya Ulusal Ordusu Yüksek Komutanı Halife Hafter’in 2019’da Trablus’a yönelik girişimine verdiği yanıt gibi Trablus’a yönelik son saldırının engellenmesi hususunda belirleyici bir rol oynadı.
Türkiye’nin Libya’nın batısında kara, deniz ve hava üsleri ile binlerce askeri ve paralı askeri bulunuyor. Türkiye, Erdoğan’ın 27 Kasım 2019’da İstanbul’da Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) eski Başbakanı Fayiz es-Serrac ile imzaladığı askeri ve güvenlik iş birliği mutabakat muhtırasına göre, Trablus hükümetine bağlı Libya güçlerini de eğitiyor.
Dibeybe son çatışmaların ardından “Darbelerin modası geçti ve onlar aracılığıyla yönetimi kontrol etmek için bir yol yok” diyerek, Libyalıların seçimlere gitmekten başka çareleri olmadığını vurguladı. Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Konseyi’ne kargaşayı durdurma ve seçimler için anayasal bir temel sağlama çağrısı yapan Dibeybe, Trablus’a yönelik ‘saldırganlığın’ içeriden ve dışarıdan planlandığına dikkat çekti. Abdulhamid Dibeybe ayrıca iktidarı yalnızca seçilmiş bir hükümete devredeceğini söylerken, yeni bir geçiş aşamasına girmeyi veya mevcut yasama organlarını (Temsilciler Meclisi ve Devlet Yüksek Konseyi) genişletmeyi de reddettiğini vurguladı.
Gözlemciler, Türkiye’nin bu aşamada müttefiki olan Dibeybe ve Başağa’yı barıştırmak, askeri gerilimi ve medya kışkırtmalarını durdurmak için harekete geçmek ve doğu ile batı arasında iletişim kanalları kurmak istediği görüşünde.
Erdoğan geçen Ağustos ayında Libya’daki siyasi gelişmeleri ve Türkiye ile ilişkileri görüşmek üzere Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Başkanlık Konseyi Başkan Yardımcısı Abdullah el-Lafi’yi Ankara’da ağırladı. Tüm tarafları Libya topraklarının birliğini korumak için çalışmaya, tek bir güçlü hükümet aracılığıyla gerekli ve üzerinde anlaşmaya varılan yasalar aracılığıyla seçim sürecinin yürütülmesini hızlandırmaya çağırdı.
Lafi’ye göre ülkede askeri bir çözüm uzak görünürken sivil ve demokratik bir devletin inşasını engelleyen her türlü gerilimin de durdurulması gerek.