SCAI, yapay zeka laboratuvarını finanse etmek için Suudi Arabistan’da yeni bir şirket kurulduğunu açıkladı

Suudi Veliaht Prensi'nin himayesinde dün Riyad'da düzenlenen 2. Uluslararası Yapay Zeka Zirvesi (SPA)
Suudi Veliaht Prensi'nin himayesinde dün Riyad'da düzenlenen 2. Uluslararası Yapay Zeka Zirvesi (SPA)
TT

SCAI, yapay zeka laboratuvarını finanse etmek için Suudi Arabistan’da yeni bir şirket kurulduğunu açıkladı

Suudi Veliaht Prensi'nin himayesinde dün Riyad'da düzenlenen 2. Uluslararası Yapay Zeka Zirvesi (SPA)
Suudi Veliaht Prensi'nin himayesinde dün Riyad'da düzenlenen 2. Uluslararası Yapay Zeka Zirvesi (SPA)

Başkent Riyad, Suudi Arabistan Veri ve Yapay Zeka Kurumu (SDAIA) Yönetim Kurulu Başkanı Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın himayesinde 2. Uluslararası Yapay Zeka Zirvesi’ne ev sahipliği yapıyor. Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu’na (PIF) ait Suudi Arabistan Yapay Zeka Şirketi (SCAI), geliştirilmiş yapay zeka laboratuvarını finanse etmek ve yetenekli Suudiler için iş imkanları sağlamak amacıyla ülkede yeni bir şirketin kurulduğunu açıkladı.
Suudi Arabistan’ın milli petrol şirketi Saudi Aramco, yapay zeka sektöründe çözümler geliştirmek amacıyla ‘Aramco Global AI Corridor’ (Aramco Küresel Yapay Zeka Koridoru) adlı yeni bir proje başlattı.

Hayati alanlar
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre, İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Mühendis Abdullah Sevaha, Suudi yönetiminin fırsatları değerlendirerek bu yönde dijital toplumlar, akıllı şehirler ve dijital ekonomiler inşa etmek için yapay zekaya ve yapay zekanın insanlığa hizmet etmedeki rolüne odaklandığını vurguladı.
Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın desteğinin ülkedeki girişimciler ve şirketler üzerindeki etkilerine değinen Sevaha, sağlık, enerji ve dijital ekonomi sektörlerinde yapay zeka çözümlerinin benimsendiğini söyledi. Ülkede yürütülen bazı öncü deneyimlere de değinen Sevaha, Aramco’nun sondaj ve keşif alanında yapay zeka çalışmaları geliştirerek çevresel sürdürülebilirliği sağlayan çözümlerde enerji şirketleri listesinde lider konuma geldiğini vurguladı.
Konuşmasında ‘The Line’ projesinin önemine de değinen bakan, “Bu, gelecek 150 yılda akıllı şehirlerin nasıl planlanacağı ve Suudi Arabistan’ın yapay zekaya uyum sağlamayı nasıl başardığı konusunda, Veliaht Prens’ten insanlığa bir hediyedir” dedi.

Dijital uçurum
SDAIA Başkanı Dr. Abdullah bin Şerif el-Gamdi ise başta yapay zeka ile ilgili olanlar olmak üzere, teknolojinin dikkat çekici bir şekilde geliştiğine ve hayatımızın her yönünün ayrılmaz bir parçası haline geldiğine dikkati çekerek şunları söyledi;
“Hastalık kontrol altına alınmadan önce çiçek hastalığının ilk aşısını bulmak için 200 yıl harcandı. Yapay zeka teknolojileri sayesinde yeni tip koronavirüsün ilk varyantının yayılmasından bu yana bu süre birkaç aya indirildi.”
Yapay zekaya yönelik ilk atılımların umut verici olduğuna değinen Gamdi, “Günümüzün yapay zeka araçlarıyla desteklenen dikey tarım, geleneksel tarımın en az 400 katı fazla üretim kapasitesine sahip. Emisyonların yüzde 40 oranında azaltılmasına yardımcı olunacağı, bazı kanser türlerinin insanlardan daha iyi tahmin edilebileceği kanıtlandı” ifadelerini kullandı.
Teknolojik gelişmeler ışığında ülkeler arasındaki dijital uçuruma karşı uyarıda bulunan Gamdi, yapay zeka araştırmacılarının yalnızca yüzde 12’sinin kadın olduğuna işaret eden yakın zamanlı bir çalışmaya değindi. Aynı zamanda “Yapay zeka etiğine ilişkin tavsiyeleri içeren ve 193 ülke tarafından onaylanan UNESCO anlaşmasını memnuniyetle karşılıyoruz. Tüm ulusların yapay zekanın güvenilirliğini artırmak için bu tavsiyeleri yerleştirme sorumluluğunu taşıdığına inanıyoruz” vurgusunda bulundu.
Gamdi, yapay zekanın birlikte geliştirilmesine dahil olma ve bazı ülkelerin geride kalmamalarını sağlamak için en iyi uygulamaların, deneyimlerin, kaynakların ve zorlukların paylaşılması çağrısında bulundu. Ayrıca söz konusu zirvede küresel ortaklarla çığır açacak birçok girişimin duyurulmasını dört gözle beklediklerini söyledi.

Küresel koridor
Saudi Aramco CEO’su Amin Nasser, Aramco Global AI Corridor adlı stratejik projede şuanda ilk adımları attıklarını bildirdi. Bu iddialı projenin dört ana rol oynayacak unsurlar içerdiğini söyleyen Nasser, karmaşık yapay zeka çözümlerini geliştirmek ve ticarileştirmek, yapay zeka ile ilgili fikri mülkiyet sisteminin geliştirilmesine yönelik çabaların pekiştirilmesi, bu alandaki Suudi yeteneklerinin tespiti ve eğitilmesi, bazı Suudi girişimlere destek verilmesi gibi hedeflere değindi.

İnsanlığa hizmet
Kral Abdullah Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (KAUST) Yapay Zeka Girişimi Direktörü Jürgen Schmidhuber, sektörün son 30 yıldır insanlığa hizmet ettiğini, başta medikal ve ekonomik alanlar olmak üzere birçok alanda niteliksel bir atılım gerçekleştirdiğini vurguladı.
Yapay zeka ve getirilerinin insan yaşamını iyileştirmeye, hayatı daha kolay hale getirmeye yardımcı olduğuna değinen Schmidhuber, bilhassa tıp alanındaki yeniliklere, tedavilerde ve ameliyatlarda harcanan zaman ve emeğin azaltıldığına dikkati çekti.
Yapay zekanın otomobil endüstrisinde de geniş çapta kullanıldığını hatırlatan Schmidhuber, şerit ve hız belirleme mekanizması, trafik kontrol mekanizması ve araç sürüşünün iyileştirilmesi projelerinin 2030 Vizyonu doğrultusunda NEOM ve diğer akıllı şehirlerde uygulanacağını bildirdi.
Son 10 yılda kaydedilen aşamaların ardından robotların artık kendi kendine öğrenme yetenekleri geliştirdiğine dikkati çeken Schmidhuber, günümüzde satranç gibi zihinsel efor ve yüksek konsantrasyon gerektiren zorlu oyunlarda yapay zeka teknolojisi kullanan şirketlere tanıklık ettiklerini belirtti. Aynı zamanda Facebook’taki çeviri özelliğinin haftada 30 milyar kez kullanıldığına değindi.

Kuantum hesap
Zirvede düzenlenen oturuma katılan IBM Başkan Yardımcısı Scott Crowder, “Kuantum bilişimi, bellek ve alan açısından geleneksel cihazlardan farklılıklarına rağmen modern teknolojilere öncülük edecek” dedi. Crowder, dünyanın karşı karşıya olduğu zorluklardan birinin, kuantum bilişimin işgücüne nasıl sağlanacağı konusu olduğunu söyleyerek, şu ifadelerle devam etti; 
“Kuantum bilişimi kullanmanın en uygun yöntemine ulaşmak, algoritma geliştiricilerin yapay zeka için yeni algoritmalar yazabilecekleri yazılımların sağlanmasına katkıda bulunacaktır.”
George Washington Üniversitesi Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği Bölümü’nde Profesör olan Tarık el-Gazavi ise, “Bugün kullandığımız mühendislik, bizi geleneksel yöntemlerin daha fazla zaman ve emek harcadığı daha yeni teknolojilere ulaşmaya çağırıyor” diye konuştu. 

Araştırma geliştirme
Diğer yandan SDAIA ve yapay zeka alanında dünyada lider şirket SenseTime Group, 776 milyon riyal (206.54 milyon dolar) değerinde yatırım anlaşması imzalandığını duyurdu. Anlaşma Suudi Arabistan’ı bölgede yapay zeka teknolojisi alanında lider konuma yerleştirmek için gelişmiş bir yapay zeka laboratuvarını finanse etmek ve yetenekli Suudiler için iş imkanları sunmak amacı taşıyor. Aynı zamanda Suudi Arabistan’a ait fikri mülkiyet oluşturmak için gelişmiş bilgisayar vizyonunu yerelleştirmenin yanı sıra akıllı şehir, sağlık ve eğitim alanlarında çözümler geliştirmek isteniyor.
Yapay zeka laboratuvarı, yeni nesil veri bilimcilerinin teknoloji transferinden ve SenseTime’ın bu alandaki kapsamlı uzmanlığından faydalanmasına olanak tanıyan özel bir araştırma ve geliştirme merkezi olarak hizmet verecek.
SDAIA CEO’su Eymen Raşid, “Mevcut anlaşma, şirketin ulusal yetenekleri geliştirme ve inovasyona dayalı güçlü bir yapay zeka ekosistemi oluşturma yolculuğunda önemli bir stratejik adımı temsil ediyor” dedi.
Bu yeni ortak girişimin, şirketin Krallık'taki kapsamını artırma amacı için sağlam bir temel teşkil edeceğini belirten SenseTime Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Xu Li ise yapay zeka alanındaki uzmanlığı ortaklaşa ilerletmek için uzun vadeli bir ittifakı dört gözle beklediklerini dile getirdi.
Veliaht Prens’in 90 ülkeden 200’den fazla konuşmacının bir araya geldiği 2. Uluslararası Yapay Zeka Zirvesi’ne sponsorluk yapması, bu hayati sektörün Suudi Arabistan'da gelişme sağlaması konusunda Riyad yönetiminin arzusunu yansıtıyor. Aynı zamanda 2030 Vizyonu hedeflerine ulaşma yönünde şimdiki ve gelecek nesillere hizmet edecek bilgi ekonomileri inşa etmede önde gelen küresel model olma hevesini yansıtıyor.



Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, bölgesel güvenliğin pekiştirilmesi ve enerji piyasalarının istikrarının sağlanmasına yönelik çabaları ele aldı

Veliaht Prens Muhammed bin Selman, dün Riyad’da gerçekleştirilen Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, dün Riyad’da gerçekleştirilen Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)
TT

Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, bölgesel güvenliğin pekiştirilmesi ve enerji piyasalarının istikrarının sağlanmasına yönelik çabaları ele aldı

Veliaht Prens Muhammed bin Selman, dün Riyad’da gerçekleştirilen Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, dün Riyad’da gerçekleştirilen Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık ederken (SPA)

Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, son günlerde çeşitli ülkelerle gerçekleştirilen görüşmelerin içeriğini ele alarak ikili ve çok taraflı iş birliğinin farklı alanlarda geliştirilmesi, bölgede güvenlik ve barışın temellerinin pekiştirilmesine katkı sağlayacak adımların desteklenmesi, enerji piyasalarının istikrarının korunması, deniz geçiş yollarının güvenliğinin ve seyrüsefer serbestisinin güvence altına alınması konularını görüştü. Bu çabaların, küresel ticaretin ve tedarik zincirlerinin kesintisiz işleyişini sağlamayı amaçladığı belirtildi.

Veliaht Prens ve Başbakan Muhammed bin Selman başkanlığında dün Riyad’da gerçekleştirilen Bakanlar Kurulu toplantısında, dünyanın, özellikle de bölgenin tanık olduğu ardı ardına gelen gelişmelere ve değişimlere rağmen devletin çeşitli alanlardaki faaliyetleri ile elde ettiği ilerleme ve başarılar değerlendirildi. Suudi Arabistan’ın, kalkınma alanındaki kazanımlarını ve ulusal başarılarını korumak, ülkenin uluslararası konumunu ve bölgesel ve küresel düzeydeki etkin rolünü sürdürmek amacıyla kapasitesini ve imkânlarını geliştirmeye, yeni gelişmeler ve zorluklarla mücadele etmeye devam ettiği vurgulandı.

Toplantıda, ulusal ekonomideki son gelişmeler ve ekonominin farklı koşullara uyum sağlama konusundaki esnekliği de ele alındı. Suudi Arabistan 2030 Vizyonu çerçevesinde büyüme kaynaklarının çeşitlendirilmesi, petrol dışı faaliyetlerin gelişimini destekleyen reformların sürdürülmesi, enflasyonun düşük seviyelerde tutulması, yatırımların teşvik edilmesi ve özel sektörün faaliyet alanlarının genişletilmesi yönündeki ilerlemelere dikkat çekildi. Ayrıca kamu maliyesinin değişen koşullara uyum sağlama kapasitesi ile temel hizmetler ve kalkınma projelerine yönelik harcamaların sürdürülebilirliği değerlendirildi.

fbgh
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, dün Riyad’da düzenlenen Bakanlar Kurulu toplantısına başkanlık etti (SPA)

Bakanlar Kurulu, Suudi Arabistan’ın uluslararası göstergelerde elde ettiği başarıların devam etmesine dikkat çekti. Uluslararası Yönetim Geliştirme Enstitüsü (IMD) tarafından yayımlanan Küresel Dijital Rekabetçilik ve Yapay Zekâ sıralamasında, yapay zekâ ile bağlantılı çeşitli başlık ve kriterlerde ülkenin üst sıralarda yer alması memnuniyetle karşılandı. Bu sonuçların, ulusal veri ekosisteminin kapasite geliştirme, yatırımları teşvik etme ve düzenleyici çerçeveleri iyileştirme yönündeki çalışmalarını yansıttığı ifade edildi.

Suudi Arabistan’ın Uluslararası Telekomünikasyon Birliği Konseyi üyeliğine seçilmesi de ülkenin telekomünikasyon, uzay ve teknoloji sektörlerinin geliştirilmesindeki rolünün devamı olarak değerlendirildi. Bu üyeliğin, küresel ölçekte dijital dönüşüm süreçlerine öncülük edilmesine, insanlığa hizmet, kalkınma kaynakları, inovasyon ve yapay zekâ alanlarında yeni fırsatlar oluşturulmasına katkı sağlayacağı ifade edildi.

Bakanlar Kurulu'ndan iş birliği kararları

Bakanlar Kurulu, çeşitli alanlarda uluslararası iş birliğinin geliştirilmesine yönelik bir dizi karar aldı.

Bu kapsamda Enerji Bakanı, yenilenebilir enerji alanında iş birliğine ilişkin bir mutabakat zaptı taslağı konusunda Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı ile görüşmeler yürütmekle yetkilendirildi. Kral Abdülaziz Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı'na Azerbaycan ile bilimsel alanda iş birliği, İslam İşleri Bakanı'na Kongo ile İslami işler alanında iş birliği ve Çevre, Su ve Tarım Bakanı'na Singapur ile entegre su kaynakları yönetimi alanında iş birliği konularında mutabakat zaptı taslakları üzerinde görüşme yetkisi verildi.

Bakanlar Kurulu ayrıca Kanada ile enerji alanında, Mauritius ile yolsuzluk ve bağlantılı suçların önlenmesi ve bunlarla mücadele konusunda, Suriye ve Kırgızistan ile radyo ve televizyon yayıncılığı alanında iş birliğine yönelik mutabakat zabıtlarını onayladı.

Bunun yanı sıra, 41. Körfez İşbirliği Konseyi Yüksek Konseyi toplantısında alınan iki kararın uygulanması da kabul edildi. El-Ula’da gerçekleştirilen toplantıda kabul edilen kararlar, Acil Durumlara Hazırlık ve Müdahale için Körfez Halk Sağlığı Planı Genel Çerçevesi ile Erken Sağlık Uyarı Sistemi Kılavuzunu kapsıyor.

Yabancı hukuk bürolarına şirket kurma izni

Bakanlar Kurulu, Avukatlık Kanunu'nda değişiklik yapılmasını onayladı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre düzenlemeyle, yabancı hukuk bürolarının belirlenen şartlar ve kurallar çerçevesinde Suudi Arabistan’da mesleki şirket kurmasına izin verildi.

Ayrıca Ulusal Sağlık Araştırmaları Enstitüsü ile Kral Faysal ve Kral Halid üniversitelerinin önceki iki mali yıla ait kesin hesapları onaylandı.

desvgr
Veliaht Prens Muhammed bin Selman, salı günü Riyad’da Bakanlar Kurulu toplantısında (SPA).

Bakanlar Kurulu, gündeminde yer alan diğer konularla ilgili gerekli işlemlerin yapılması yönünde talimat verdi. Bu kapsamda Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığının yıllık raporları; Yerel İçerik ve Kamu Alımları, Devlet Gayrimenkulleri, Dijital Yönetim, Medya Düzenleme, Sivil Havacılık ve Sigorta kurumlarının raporları; Darin ve Tarut Adaları Kalkınma Kurumu ile Ulusal Riskler Konseyi'nin çalışmaları ele alındı.

Toplantıda ayrıca 15. ve 14. derece kadrolar ile büyükelçi ve yetkili bakan unvanlı görevlere yönelik terfi ve atamalar onaylandı.


Özel ürünler, Suudi petrokimya sektörünün büyümesine yeni bir yön çiziyor

SABIC fabrikalarından birinde çalışan bir mühendis (Şirketin internet sitesi)
SABIC fabrikalarından birinde çalışan bir mühendis (Şirketin internet sitesi)
TT

Özel ürünler, Suudi petrokimya sektörünün büyümesine yeni bir yön çiziyor

SABIC fabrikalarından birinde çalışan bir mühendis (Şirketin internet sitesi)
SABIC fabrikalarından birinde çalışan bir mühendis (Şirketin internet sitesi)

Suudi Arabistan petrokimya sektörü, küresel arz fazlasının devam ettiği ve temel ürünlerdeki kâr marjlarının gerilediği bir dönemde büyüme rotasını yeniden belirlemeyi gerektiren bir süreçten geçiyor. Buna karşılık, özel kimyasallar ve ileri sanayilerle bağlantılı malzemelerde fırsatlar genişliyor. Enerji altyapısı, elektrik şebekeleri ve veri merkezlerine yönelik ekipman ve malzemelere artan talep, Suudi üreticiler için yeni alanlar ortaya çıkarıyor. Üreticiler, ülkenin hammadde temini, sanayi altyapısı ve operasyonel tecrübe alanlarındaki avantajlarından yararlanırken daha çeşitlendirilmiş değer zincirleri geliştirme ve üretimin katma değerini artırma fırsatlarına da sahip bulunuyor.

Alvarez & Marsal şirketinin Ortadoğu Altyapı ve Sermaye Projeleri Bölümü Başkanı ve Yönetici Ortağı Helder Santos, petrokimya sektörünün alışılmış sanayi döngüsüyle eş zamanlı olarak bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirtti. Santos, Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerindeki üreticilerin sahip olduğu avantajların getirileri artırmak için sağlam bir temel oluşturduğunu, ancak hammadde maliyetleri ve küresel arzdaki değişimlerin operasyonel performansı ve ürün seçimini daha önemli hale getirdiğini ifade etti.

gbhn
Yansab fabrikalarından birinde çalışan mühendisler (Şirketin internet sitesi)

Santos, Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda, hammadde maliyetlerindeki artışın ve üretim kapasitelerine yapılan büyük ölçekli ilavelerin şirketleri operasyonel verimliliğe ve yatırım kararlarına daha fazla odaklanmaya zorladığını söyledi.

Alvarez & Marsal’ın analizleri, dünya genelindeki etilen tesislerinin kapasite kullanım oranlarının hâlâ 2019 öncesi seviyelerin altında olduğunu ve üretim kapasitesindeki genişlemeler nedeniyle bu seviyelerin mevcut on yılın sonuna kadar korunmasının beklendiğini ortaya koyuyor. Özellikle Çin’deki kapasite artışlarının etkisiyle ülkenin, 2028 yılına kadar küresel etilen üretim kapasitesine yapılacak ilavelerin yaklaşık yarısını gerçekleştireceği öngörülüyor.

Santos, kapasite kullanım oranlarının düşük seyretmesinin, talep artışı, yeni üretim kapasitesi ilaveleri ve işletme oranlarına bağlı olarak ürünler ve pazarlar arasında toparlanma fırsatlarının farklılık gösterdiğini ortaya koyduğunu belirtti. Bu durumun, toparlanmanın tüm ürünleri aynı hızda kapsamaması anlamına geldiğini ifade etti.

Ancak üreticilerin kârlılıklarını artırmak için piyasanın tamamının toparlanmasını beklemelerine gerek bulunmuyor. Şirketler; operasyonel süreçlerin güvenilirliğini artırarak, sermaye kullanımında verimliliği yükselterek, yatırım portföylerini dikkatli biçimde geliştirerek, bakım faaliyetlerini ve işletme sermayesi yönetimini iyileştirerek, ayrıca daha yüksek katma değer sağlayan uygulama ve ürünlerin geliştirilmesine yönelerek getirilerini artırabilir.

Etan fiyatları yüzde 71 arttı

Hammadde maliyetlerine ilişkin olarak Alvarez & Marsal’ın analiz verileri, Suudi Arabistan’da etan fiyatlarının 2023 yılında milyon İngiliz ısı birimi (BTU) başına 1,75 dolardan, Ocak 2025’te 3 dolara yükseldiğini ve yaklaşık yüzde 71 oranında artış kaydettiğini gösterdi.

Bu artışa rağmen Santos, Suudi üreticilerin hammadde maliyetleri açısından rekabet avantajlarını koruduğunu vurguladı. Şirketin analizinde yer alan karşılaştırmaların, Körfez etanının ABD etanıyla rekabet edebildiğini, Asya ve Avrupa’daki kraking ünitelerinde kullanılan naftaya kıyasla ise önemli ölçüde daha düşük maliyetli olduğunu gösterdiğini belirtti.

Santos, operasyonel verimliliğin ve sermaye verimliliğinin artırılması, üretim güvenilirliğinin geliştirilmesi, bakım programlarının iyileştirilmesi, planlı duruş ve periyodik bakım faaliyetlerinin etkin biçimde planlanması ve üretim takvimlerinin müşteri ihtiyaçlarıyla uyumlu hâle getirilmesi yoluyla bu avantajın daha da güçlendirilebileceğine işaret etti.

dsfvyh
Petro Rabigh’de görev yapan bir mühendis (Şirketin internet sitesi)

Santos ayrıca yatırımların, mevcut hammadde kaynaklarından en yüksek ticari getiriyi sağlayan ürünlere yönlendirilmesinin ve teknik açıdan uygulanabilir olduğu durumlarda varlıkların operasyonel ömrünün uzatılmasından yararlanılmasının önemine dikkat çekti. Bunun yanı sıra teknoloji ortaklıklarının kurulması ve aşağı yönlü sanayilere yönelik yatırımların genişletilmesinin, daha yüksek katma değerli uygulama ve ürünlerin geliştirilmesine imkân sağlayacağını ifade etti.

Yeni pazarlar, 2027 yılına kadar genişleme fırsatlarını destekliyor

Uluslararası rekabet açısından Santos, Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerindeki üreticilerin, üretim maliyetleri, sanayi altyapısı ve operasyonel tecrübeleri alanındaki avantajlarından yararlanarak önümüzdeki dönemde küresel pazarlardaki varlıklarını güçlendirmek için önemli imkânlara sahip olduğunu düşünüyor. Ancak başta etilen olmak üzere bazı temel ürünlerin 2027 yılına kadar arz fazlası ve fiyat baskısıyla karşı karşıya kalmayı sürdüreceğine dikkat çekti.

Santos, ihracat pazarlarındaki varlığın korunması ve güçlendirilmesinin; üretim maliyetlerinde rekabet gücünün, teslimat güvenilirliğinin ve müşterilerle sürdürülebilir ticari ilişkiler kurulmasının bir arada yürütülmesini gerektirdiğini belirtti.

Öte yandan küresel talep haritasındaki değişimler, özellikle Asya pazarlarında Körfez ülkelerindeki üreticiler için yeni fırsatlar sunuyor. Santos, şirketin 2025 yılında yayımlanan tahminlere ilişkin analizine atıfta bulunarak, Hindistan’ın poliolefin talebinin önümüzdeki 10 yılda yıllık yüzde 7,5 ila 8,5 arasında büyümesinin beklendiğini aktardı. Ayrıca Avrupa’da bazı kraking ünitelerinin kapatılacağına ilişkin açıklamaların, Körfez ülkelerindeki tedarikçilerin bu pazarlardaki paylarını artırmalarına imkân sağlayabileceğini ifade etti.

xcdfvg
Yansab bünyesindeki fabrikalardan biri (Şirketin internet sitesi)

Santos, bu fırsatlardan yararlanılabilmesi için her ürünün ve pazarın özelliklerine uygun ihracat stratejilerinin benimsenmesi, müşterilerin belirlediği standartlara bağlı kalınması, lojistik hizmetlerin verimli yürütülmesi ve ticari koşulların uygun hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Veri merkezleri ve elektrik şebekeleri yeni pazarlar açıyor

Uzmanlaşmış ürünlere geçiş süreci kapsamında Santos, enerji altyapısı, elektronik ve ileri teknolojilerle bağlantılı kimyasalları, önümüzdeki beş yılda büyüme potansiyeli en yüksek alanlar arasında gösterdi. Bu beklentide enerji projelerinin genişlemesi, elektrik şebekelerinin geliştirilmesi ve veri merkezlerine yönelik yatırımların artması etkili oluyor.

Santos, yüksek gerilim kablolarının üretiminde kullanılan bileşiklerin, yalıtım malzemelerinin, transformatör sıvılarının ve bazı kompozit malzemelerin enerji altyapısındaki genişlemeyle doğrudan bağlantılı fırsatlar sunduğunu belirtti. Ayrıca özel soğutma sıvıları, ultra yüksek saflıktaki kimyasallar ve özel gazlar aracılığıyla elektronik uygulamaları ve veri merkezleri alanında da yeni fırsatların öne çıktığını ifade etti.

Şirketin analizine göre, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) veri merkezi projeleri kapsamında bu özel kimyasallara yönelik talep binlerce tona ulaşıyor. Elektrik şebekelerinin genişletilmesinin ise şebeke bileşenleri ve ekipmanlarında kullanılan kimyasallara yönelik talebi artırması bekleniyor.

Operasyonel verimlilik, yatırım maliyetlerinde 20 ila 50 milyon dolar arasında tasarruf sağlıyor

Petrokimya sektörünün gelişimine yönelik fırsatlar, yeni ürünlere ve potansiyel vadeden pazarlara açılmanın yanı sıra mevcut varlıkların verimliliğinin artırılmasını ve bu varlıklarda bulunan mali kaynaklardan yararlanılmasını da kapsıyor. Bu sayede gelecekteki yatırımlar için ilave finansman sağlanabiliyor.

Santos, mevcut operasyonların performansının iyileştirilmesinin şirketlerin likiditesini ve yatırım kapasitesini güçlendirmek için önemli fırsatlar sunabileceğini söyledi. Tahminlere göre, şirketin başlangıçtaki performans düzeyine bağlı olarak net işletme sermayesinin yüzde 10 ila 20 oranında azaltılabileceğini belirten Santos, bunun tek seferlik bir likidite kaynağı sağlayabileceğini, ayrıca genel giderler ve kontrol edilebilir harcama kalemlerinde düzenli tasarruf elde edilmesine imkân tanıyacağını ifade etti.

Yatırım cazibesi

Kârlılık sorunları ve proje maliyetlerindeki artışla bağlantılı zorluklara rağmen Suudi Arabistan petrokimya sektörünün yatırım açısından cazibesini koruduğunu belirten Santos, ülkenin rekabetçi üretim ekonomisi, gelişmiş sanayi altyapısı ve aşağı yönlü sanayilerde değer zincirlerini genişletme fırsatları sayesinde yatırımları çekmek için güçlü avantajlara sahip olduğunu vurguladı.

Rafineri ve petrokimya sektörleri arasındaki entegrasyonun, daha geniş hammadde kaynaklarına erişim ve çeşitli ürünlerin geliştirilmesi yoluyla bu avantajları güçlendirdiğini belirten Santos, etan krakinginin genellikle yüzde 75 ila 80 oranında etilen ürettiğini, nafta krakinginin ise propilen, bütadien ve aromatik bileşikler de dahil olmak üzere daha geniş bir ürün karışımı ortaya çıkardığını açıkladı. Bu durumun türev ürünlerin geliştirilmesi ve dönüşüm sanayilerinin kapsamının genişletilmesi için daha fazla fırsat sunduğunu ifade etti.

Santos, şirketlerin türev ürünlere ve kompozit malzemelere yönelmesinin, özel uygulamaların geliştirilmesine ve müşterilerle ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik eğilimin artmasını beklediğini belirtti. Bununla birlikte, maliyet açısından rekabet gücünü ve yeterli talep bulunduğunu kanıtlayan projelerde temel ürünlerin üretim kapasitesinin önemini koruyacağını kaydetti.

Sanayi entegrasyonunun yatırımcılara daha geniş seçenekler sunduğuna işaret eden Santos, ancak tatmin edici getiriler elde edilmesinin doğru ürünlerin seçilmesine, gerekli teknik ve üretim kapasitesinin bulunmasına ve hedef pazarlara erişim imkânına bağlı olduğunu vurguladı.

Santos, yatırım projelerinin değerlendirilmesinde tek bir ürünün üretim ekonomisine odaklanmak yerine tüm değer zinciri boyunca elde edilecek getirinin esas alınmasının önemini vurguladı. Ayrıca yüksek tutarlı sermaye harcamalarına ilişkin kararlar alınırken ürünlerin onaylanmasına yönelik süreçlerden ve ön alım anlaşmalarından yararlanılması gerektiğini belirtti.

2030... Daha çeşitlendirilmiş ve uzmanlaşmış bir endüstri

2030 yılına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Santos, Körfez ülkelerinin petrokimya sektörünün temel ürünlerin yüksek rekabet gücüyle üretilmesi, türev ürünlere, kompozit malzemelere ve ileri kimyasal uygulamalara yönelik üretimin genişletilmesi yoluyla daha fazla çeşitlenmeye ve uzmanlaşmaya yöneleceğini öngördü.

Suudi Arabistan’ın mevcut petrokimya altyapısının, ülkenin ileri kimya sanayilerindeki varlığını güçlendirmek için sağlam bir temel oluşturduğunu belirten Santos, bu rolün genişletilmesinin üretim kapasitesinin uygulamalı uzmanlık ve özel teknolojilerle birleştirilmesini, ayrıca müşterilerle uzun vadeli ilişkiler kurulmasını ve onların onaylarının alınmasını gerektirdiğini ifade etti.

xdrft
Petro Rabigh fabrikalarından birinde çalışan mühendisler (Şirketin internet sitesi)

Laboratuvarlara, özel malzeme formülasyonu ve deneme tesislerine, teknoloji lisanslarına ve nitelikli iş gücünün geliştirilmesine erken aşamada yatırım yapılmasının ürün yelpazesini genişletmek ve şirketleri yeni pazarlara girişe hazırlamak açısından temel dayanakları oluşturduğunu kaydetti.

Santos, 2026 yılında geliştirilmeye başlanacak yeni ürün hatlarının, yeterlilik süreçlerinin tamamlanması ve ticari hazırlıkların gerçekleştirilmesi için gereken süreye bağlı olarak en erken 2028 yılından itibaren gelir sağlamaya başlayabileceğini belirtti.

Bu dönüşümün başarısının, üretim yatırımlarıyla eş zamanlı olarak teknolojilerin, uzmanlık gerektiren becerilerin ve altyapının geliştirilmesine bağlı olduğunu vurgulayan Santos, ortaklıkların ve seçici şirket satın almalarının bu kapasitelerin oluşturulmasını hızlandırabileceğini ifade etti. Bu adımların Suudi üreticilerin 2030 yılına kadar rekabetçi konumlarını sağlamlaştırmalarına ve sonraki on yılda ilave büyüme fırsatlarına yönelmelerine yardımcı olacağını kaydetti.


Suudi Arabistan'da kraliyet kararnamesi: Ruveyli Müşterek Kuvvetler Komutanlığına, Selman Savunma Bakanı Danışmanlığına getirildi

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz (Şarku’l Avsat)
TT

Suudi Arabistan'da kraliyet kararnamesi: Ruveyli Müşterek Kuvvetler Komutanlığına, Selman Savunma Bakanı Danışmanlığına getirildi

Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz (Şarku’l Avsat)
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz (Şarku’l Avsat)

Suudi Arabistan Kralı ve tüm askeri kuvvetlerin Başkomutanı Selman bin Abdülaziz, pazartesi günü yayımladığı kraliyet kararnamesiyle Korgeneral Fehd es-Selman'ı Savunma Bakanı'nın askeri işlerden sorumlu danışmanı olarak atadı.

Kraliyet kararnamesinde ayrıca, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Feyyad er-Ruveyli'nin mevcut görevine ek olarak Müşterek Kuvvetler Komutanlığı görevini yürütmekle görevlendirilmesine karar verildi.

Kararnamenin, Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman'ın teklifi üzerine, Subaylık Hizmet Kanunu ve ilgili kraliyet kararnameleri incelendikten sonra çıkarıldığı belirtildi.