Sadr, muhaliflerinin ve müttefiklerinin farklı tutumları karşısında sessiz kalmaya devam ediyor

Erbain ateşkesi sona ermek üzere

Neredeyse sona ermek üzere olan ‘Erbain ateşkesi’ rakipler arasındaki tutumları değiştirmedi. Fotoğraf: Erbain törenlerine katılanların güvenliğini sağlamaları için konuşlandırılan güvenlik güçleri (AFP)

Irak'taki çeşitli siyasi gruplar arasında tutum farklılıkları ve görüş ayrılıkları devam ederken yarın Kerbela'daki Erbain (Kırkıncı Gün) törenlerinin sona erecek. Şii rakipler (Sadr Hareketi ve Koordinasyon Çerçevesi) Kerbela’daki Erbain törenlerinden kaynaklanan ilan edilmemiş ateşkese bağlı kalmaya devam ederken hicri takvime göre Aşura Günü'nden 40 gün sonra düzenlenen Erbain törenleri sona yaklaştığı bir dönemde Şii rakipleri şaşırtan yeni olgu, Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr'ın eski müttefikleri Siyade (Egemenlik) İttifakı’nın ve Kürdistan Demokratik Partisi’nin tutumu oldu. Egemenlik İttifakı ve KDP, Sadr'ın aylar önce yaptığı gibi Meclisten çekilmelerini istemesinin ardından, tam yetkiye sahip bir hükümetin kurulması şartıyla erken seçim yapılmasından yana olduklarını açıkladılar.
Koordinasyon Çerçevesi grupları, Egemenlik İttifakı lideri Muhammed el-Halbusi ve KDP lideri Mesud Barzani’nin bu kararını, Meclis yeter sayısı oluşturularak seçimlerin düzenlenmesi ve yeni hükümetin kurulması konusundaki tutumlarına üstü kapalı bir destek olarak değerlendirdiler. Eski müttefiklerinin açıkladıkları yeni tutuma herhangi bir yorumda bulunmayan Sadr, aynı zamanda Koordinasyon Çerçevesi gruplarının yeni bir hükümetin kurulması için kendisiyle temasa geçilmesinin önemine ilişkin çağrılarını da görmezden geliyor. Öte yandan Koordinasyon Çerçevesi güçleri arasında, gerek başbakanlık adayı olan Muhammed Şiya es-Sudani'nin nihai konumu, gerek Kürtlerin kendi aralarında tartışmalı bir konu olan cumhurbaşkanlığı adayı meselesi olsun çeşitli konularda yaşadıkları anlaşmazlıklar ortaya çıkmaya başladı.
Çeşitli siyasi güçler arasında yapılan, ancak resmi olmayan müzakereleri yakından takip eden siyasi kaynaklara göre sona ermek üzere olan Erbain ateşkesi, çatışan tarafları birbirlerine karşı mevcut tutumlarından uzaklaştıramadığı gibi, içlerinde görüş ayrılıklarına yol açtı. Yaklaşık iki hafta önce Sadr'ın destekçileriyle Yeşil Bölge’de çatışan Koordinasyon Çerçevesi güçleri, Meclis’in feshedilmesi ya da mevcut Başbakan Mustafa el-Kazımi’nin görevine devam ederek mevcut Cumhurbaşkanı Berham Salih ile birlikte erken seçimleri denetlemesi gibi konularda Sadr’a herhangi bir taviz vermek istemiyorlar. Ancak Erbain törenlerinin sona ermesinden sonra yaşanabilecek olan ve özellikle protesto gösterilerinin ve oturma eylemlerinin yeniden başlayıp Yeşil Bölge’deki kanlı çatışmalara dönüşmesi gibi olası senaryolara ilişkin korkular nedeniyle Koordinasyon Çerçevesi güçleri içinde görüş ayrılıkları belirlemeye başladı. Koordinasyon Çerçevesi güçlerinden Hikmet Hareketi lideri Ammar el-Hekim, Zafer Koalisyonu lideri Haydar el-İbadi ve Fetih Koalisyonu lideri Hadi el-Amiri, Koordinasyon Çerçevesi’nin başbakanlık adayı ile ilgili tutumların gözden geçirilmesine yol açsa bile Sadr ile uzlaşma eğilimindeler.
Koordinasyon Çerçevesi güçleri arasında Cumhurbaşkanı Berham Salih'in görevine devam edip etmeyeceğiyle ilgili de görüş ayrılığı söz konusu.
Koordinasyon Çerçevesi ile Bafıl Talabani liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ittifakı devam ederken, Koordinasyon Çerçevesi grupları, KYB'nin cumhurbaşkanlığı adayı Berham Salih'e oy vermek zorunda kalabilirler. Ancak Nuri el-Maliki'nin Salih konusundaki sert tutumunun yanı sıra Koordinasyon Güçleri’nin Kürtlerin (KDP) ve Sünnilerin (Egemenlik İttifakı) milletvekillerinin üçte ikisinin oylarını gerektiren cumhurbaşkanının seçilmesine yönelik yeter sayının tamamlanmasına karşı üçte bir engeli ile müdahale edebileceğine dair korkuları, meselelerin yeniden alevlenmesine neden olabilir.
Koordinasyon Çerçevesi, cumhurbaşkanını seçmeden başbakan atama olasılığını engelleyen bu engeli aşmak için iki Kürt partisini (KDP ve KYB) cumhurbaşkanlığı krizine çözüm bulmaya ikna etmeye çalışıyor. KDP lideri Mesud Barzani, Sadr'ın Cumhurbaşkanı Salih'in görevinde kalması çağrısını Koordinasyon Çerçevesi ile yakınlaşmak için bir fırsat olarak gördü. Egemenlik İttifakı ile anlaşarak onu Sadr’dan uzaklaştırmayı da başardı. Koordinasyon Çerçevesi güçleri ise Sadr’a yönelik tutumlarında iki bölünmüş haldeler. Aynı bölünme Cumhurbaşkanı Berhem Salih ile Başbakan Mustafa el-Kazımi’nin görevlerini sürdürmeleri meselesinde de söz konusu. Bu da çözüm şansının giderek zayıflamasıyla Salih ve Kazımi’nin görevde kalmaları meselesini daha karmaşık hale getiriyor ve herkes her an karşı karşıya gelebilir.