Irak’ta Halbusi’nin istifası dikkatleri yeni siyasi ittifaktan uzaklaştırdı

Hekim, istifadan geri adım atma çağrısı yaptı.

Ammar el-Hekim. (Arşiv)

Irak’ta Hikmet Akımı Başkanı ve Koordinasyon Çerçevesi liderlerinden Ammar el-Hekim, Meclis Başkanı Muhammed el-Halbusi’ye istifasını geri çekme çağrısı yaparken Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr ise yeni ‘Devlet Yönetimi’ ittifakına katılma çağrılarını görmezden geldi. Söz konusu ittifak, henüz resmi olarak ilan edilmedi.
27 Eylül’de El-Rafidain Diyalog Forumu’na katılan Hekim, şu açıklamayı yaptı:
“Halbusi’nin oturumdan önce istifasını geri çekmesini umuyoruz. Bu tür bir konunun gündeme gelmemesini umut ediyoruz. Temsilciler Meclisi Başkanı herkes için bir saygı ve takdir kaynağıdır.”
Halbusi ise istifasını aylarca erteledikten sonra geçen pazar günü bu yönde açıklama yaptı. İstifası, 29 Eylül’deki ilk oturumunda Temsilciler Meclisi gündeminin ilk sıralarında yer alıyor. Gündemin ikinci önemli konusu ise meclis başkanının birinci yardımcısının seçilmesi. Halbusi, Bağdat’ta siyasi foruma katılımı sırasında yaptığı açıklamada istifasının sebebinin ‘ulusal çoğunluk hükümeti kurulması çağrısında bulunan bir siyasi ittifakın parçası olması’ olduğunu dile getirdi. Yetkili, Sadr ve Mesud Barzani ile oluşturulan ‘Vatanı Kurtarma’ ittifakına atıfta bulundu. Söz konusu ittifak, rızaya dayalı bir hükümet çağrısında bulunan bir oluşum. Koordinasyon Çerçevesi bünyesindeki birçok siyasi parti, Halbusi’nin istifasının ‘büyük çoğunlukla yeniden seçilerek Koordinasyon Çerçevesi güçlerini utandırma amaçlı siyasi bir manevra’ olduğunu dile getirdi.
Hekim, Sadr Hareketi’nin Koordinasyon Çerçevesi’nin adayı Muhammed Şiya es-Sudani’nin yeni hükümetin başbakanlığı görevine gelmesini reddetmesinin, yalnızca medya açıklamalarıyla sınırlı olduğunu söylerken bu konuda resmi bir duruşun olmadığını vurguladı. Ammar el-Hekim, Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr’ı da ‘kardeş ve dost’ olarak nitelendirdi. Ayrıca Sadr ile bir anlaşmaya varmaya ve onu bu yeni ittifaka katılmaya davet etmeye hazır olduğunu ifade etti.
Koordinasyon Çerçevesi güçleri, mevcut Başbakan Mustafa el-Kazımi’yi yenileme olasılığına ilişkin sert bir tutum sergiliyor. Ancak Ammar el-Hekim, “Kazımi’nin önemli bölgesel ve uluslararası ilişkiler kurduğuna ve Irak’ı bu sistemin inşasında hayati bir role geri döndürdüğüne şüphe yok. Bu durum, iyi bilinen bir şey ve Irak sokaklarını sakinleştirmeyi başardı” ifadeleriyle Mustafa el-Kazımi’ye de övgüde bulundu.
Halbusi’nin istifasına ilişkin Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan, isminin açıklanmamasını isteyen Sünni bir siyasetçi şunları söyledi:
“Halbusi’nin meclis başkanlığından istifasını sunması, son derece akıllıca bir adımdır. Koordinasyon Çerçevesi güçleri, Sadr ile ittifakı ve Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Mesud Barzani ile Şii evini parçalama katkısı nedeniyle parlamento oturumlarının yeniden başlamasının ardından onu görevden almaya hazırlanıyorlardı. Şiiler, söz konusu hareketliliği ‘meclis çoğunluğunu kaybetmek’ olarak görüyordu ve buna izin veremezlerdi. Koordinasyon Çerçevesi güçleri, Halbusi’nin batı vilayetlerindeki muhaliflerini kendisine karşı ayaklanmaya teşvik etmek ve belki de parlamento başkanlığına bir alternatif belirlemek için çalıştı. Ancak Halbusi’nin bu ittifakı kurduktan sonra yaptığı şey, yalnızca görevden çekilme planı değil, dün kendisini görevden almak isteyenleri bugün yenilenmeye mecbur bırakmış olmasıdır. Çünkü istifayı kabul etmek, resmi olarak ilan edilmeden önce ittifakın çökmesi anlamına gelir.”
Koordinasyon Çerçevesi içerisinden bir lider de yeni ittifakı duyurma planlarının, meclis başkanının ani adımından sonra tökezlediğini söyledi. Müzakerelerin hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen lider, Şarku’l Avsat’a şu yaptığı açıklamada “Halbusi’nin adımından sonra Koordinasyon Çerçevesi, tekrar başa döndü. Çerçevedeki liderlerin hükümeti kurmadan önce Sadr ile anlaşmaya varma arzusu vardı” dedi. Koordinasyon Çerçevesi’nin Halbusi’nin adımını görüşmek üzere düzenlediği toplantıya katılan bir diğer lider de “Şii partilerin liderleri, manevraların karmaşıklığı ve yeni bir tıkanıklık aşamasının gelmesi karşısında hüsrana uğradılar” ifadelerini kullandı.
Irak Üniversitesi’nde Medya Profesörü Dr. Fadıl el-Badrani, Şarku’l Avsat’a şu değerlendirmeyi yaptı:
“Halbusi’nin istifa etme adımının akıllıca ve cesurca olduğu açık. Kritik adım, defalarca Halbusi’yi güven oyunu geri çekmekle tehdit eden Koordinasyon Çerçevesi’ne karşı atıldı. Parlamentodaki siyasi güçlerin çoğuyla ittifak ilan etmede ileri bir adıma ulaşan Koordinasyon Çerçevesi, aynı zamanda hem şaşkınlığa hem de şoka neden olan şekilde parlamento başkanının varlığına şiddetle ihtiyaç duyuyor. Dolayısıyla Koordinasyon Çerçevesi, istifanın reddini destekleyecektir. Bunu yenilemekten başka çare yok. Koordinasyon Çerçevesi, anlaşmazlığının sınırlamalarından ve engellerinden kaçınmak için esnek bir siyasi oyuncu olmaya çalışacak.”