Taliban, neden DEAŞ’ın Afganistan’daki varlığını küçümsüyor?

Taliban’ın Ağustos 2021’de Kabil’i ele geçirmesinden bu yana DEAŞ unsurlarının sayısı giderek arttı

Terör saldırısının ardından Kabil Üniversitesi dışında Taliban tarafından güvenlik uyarısı yapılıyor (AFP)
Terör saldırısının ardından Kabil Üniversitesi dışında Taliban tarafından güvenlik uyarısı yapılıyor (AFP)
TT

Taliban, neden DEAŞ’ın Afganistan’daki varlığını küçümsüyor?

Terör saldırısının ardından Kabil Üniversitesi dışında Taliban tarafından güvenlik uyarısı yapılıyor (AFP)
Terör saldırısının ardından Kabil Üniversitesi dışında Taliban tarafından güvenlik uyarısı yapılıyor (AFP)

Rusya hükümeti, bu yılın Temmuz ayında Kabil’deki Taliban rejimine şu anda Afganistan’da 6 binden fazla DEAŞ-Horasan militanının faaliyet gösterdiğini bildirdi. Taliban ise derin bir gönül rahatlığı hissini yansıtır şekilde Moskova’ya “bu istihbaratı abartılı bulduğu” cevabını verdi.
Şarku’l Avsat’ın Moskova kaynaklarından edindiği bilgilere göre Rusya hükümeti, Taliban rejimine Ağustos 2021’de Kabil’de iktidarı ele geçirmelerinden bu yana DEAŞ-Horasan militanı sayısının giderek arttığını bildirdi. Söz konusu tarihte, çok sayıda Taliban mensubu bağlı oldukları hareketten ayrılarak DEAŞ’a katılmıştı.
Taliban ise, Rusya’nın bu açıklamasını yanlış olduğunu ileri sürerek yalanladı. Ayrıca Rusya hükümetine, DEAŞ’ın Afganistan’da çok daha az savaşçısı olduğunu ve faaliyetlerinin sadece Afganistan’ın doğusunda küçük bir bölgeyle sınırlı olduğunu söyledi.
DEAŞ-Horasan örgütünün Afganistan’daki artan faaliyetlerinden endişe duyan tek bölgesel hükümet Rusya değil. Aynı şekilde Pakistan ve İran hükümetleri de DEAŞ’ın Afganistan’daki artan varlığına ilişkin rahatsızlıklarını Taliban yönetimine iletti. Özellikle Pakistan hükümeti, Afganistan sınırındaki Pakistan şehirlerinde terör saldırılarının meydana gelmesinin ardından Taliban rejimine duyduğu endişeyi dile getirdi. Pakistan hükümeti Taliban ile diplomasisinde ihtiyatlı davransa da Rus hükümeti endişesinin yoğun olduğunu açıkladı.
Rusya’nın Afganistan Özel Temsilcisi Zamir Kabulov, birkaç gün önce Afganistan’daki DEAŞ- Horasan örgütü üyelerinin sayısının 6 bine ulaştığını söyledi. Kabulov, “Hatırlarsanız, Taliban’ın iktidara gelmesinden ve DEAŞ savaşçılarına yönelik sert hareketlerinden sonra sayıları 2 bini geçmişti. Yani, basit bir tahminle, bu 3 katlık bir artış” dedi. Aynı şekilde Kabil’deki Taliban hükümetinin sözcüsü Kari Yusuf Ahmedi ise, “DEAŞ örgütünün Afganistan’daki faaliyetleri bastırıldı” açıklamasında bulundu.
Pakistanlı bir yetkili de Pakistan ve Rusya hükümetlerinin, Taliban rejiminin DEAŞ’ın şiddetini Afganistan sınırları içinde kontrol altına alamayacağı ve bu şiddetin komşu ülkelere yayılacağı nedeniyle endişe duyduklarını belirtti.
İslamabad’daki uzmanlar, Afganistan’daki DEAŞ-Horasan örgütünün hedeflenen bölgeleri genişletmek ve Afganistan’da daha geniş alanlara ulaşmak için cesaretlendiğini, bu durumun ise sadece bir zaman meselesi olduğunu vurguladı.
Öte yandan DEAŞ, Taliban’a komşu ülkelerdeki bir dizi saldırıyı üstlendi.
DEAŞ, geçtiğimiz günlerde Özbek askeri üssüne sınır ötesi saldırı düzenlediğini iddia etti. Örgüt ayrıca, Peşaver’deki bir camiye yönelik bombalı saldırı da dahil olmak üzere Pakistan’a yönelik saldırılardan sorumlu.
Bu yılın Temmuz ayında Meşhed şehrindeki İmam Rıza Türbesi’nde din görevlilerinin bir Özbek vatandaşı tarafından bıçaklı saldırıya uğraması, Tahran’ın korkularını daha da artırdı.
Pakistan, özellikle sınır kasabalarında ve şehirlerde mezhepsel şiddetin yeniden canlanmasından endişe duyuyor. Öyle ki DEAŞ, Pakistan’daki Şii ve gayrimüslim kesimleri hedef alıyor. Pakistan’ın Afganistan sınırındaki şehir ve kasabalarında çok sayıda Şii saldırıya uğradı. DEAŞ, daha sonra bir açıklama yaparak, bu saldırıların sorumluluğunu üstlendi.
Uzmanlar, Taliban’ın mevcut durumdan büyük ölçüde fayda sağlayacağını söylüyor. Çin, Rusya, İran ve Pakistan da dahil olmak üzere bölgedeki çoğu ülke, DEAŞ’ın bölgesel güvenliğe ciddi bir tehdit oluşturduğuna dair artan algıları göz önüne alındığında, şu an Taliban rejimiyle iş birliği yapmaya daha fazla istekli olduklarını ifade ediyor.
Ruslar, Taliban’ın gün geçtikçe tırmanan şiddeti kontrol edemediği konusundaki endişelerine rağmen, Taliban rejimiyle iş birliği yapmaya daha fazla istekli.
Uzmanlara göre İran, DEAŞ-Horasan örgütünü Taliban’ın bölgedeki İran çıkarlarına yönelik tehdidinden daha ölümcül olarak görmeye başladı. Taliban, oluşan bu yeni bölgesel algılardan yarar sağlarken, giderek daha fazla mensubunun DEAŞ saflarına katılmasıyla birlikte yerel açıdan hızla güç kaybediyor.
Taliban hükümeti temsilcileri, geçtiğimiz günlerde Doha’da ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın üst düzey yetkilileriyle görüştü. Söz konusu toplantı, yerel basında da geniş bir yer buldu. Bu çerçevede Pakistanlı bir uzman, “Taliban’ın ABD, Avrupa Birliği ve diğer bölge ülkeleriyle iş birliği yapma olasılığı artıyor. Ancak sorun şu ki Taliban, bu iş birliğini ‘dördüncü nesli yabancı kafirlerle savaşarak’ büyüyen savaşçılarına açıklamakta çok zorlanacak” dedi.
Rusların Taliban rejimine, DEAŞ karşısında kayıp yaşadıklarını anlatmaya çalıştığı sorun da tam olarak bu. Fakat görünen o ki Taliban dinlemeyecek.



Kuzey Kore liderine geniş yetkiler tanıyan yeni düzenleme: Milletvekillerini görevden alma ve nükleer gücü artırma

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)
TT

Kuzey Kore liderine geniş yetkiler tanıyan yeni düzenleme: Milletvekillerini görevden alma ve nükleer gücü artırma

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un (ortada), ülkenin 10. Tarım İşçileri Sendikası Kongresi katılımcılarıyla gerçekleştirilen fotoğraf çekimi sırasında el sallıyor (DPA)

Kuzey Kore, anayasasında dört temel değişiklik yaptı. Değişikliklerin en önemlileri arasında Güney Kore'ye yönelik sert tutumun anayasal güvence altına alınması ve lider Kim Jong-un'un ülkenin nükleer kuvvetleri üzerindeki yetkisinin genişletilmesi yer alıyor.

İki buçuk yıllık aranın ardından yeniden erişime açılan anayasa metninden, Güney Kore ile yeniden birleşmeyi hedefleyen tüm taahhütler çıkarıldı.

“Yeni Bir Kargaşa Ekseni: Kuzey Kore, Rusya, Çin ve İran” kitabının yazarı Edward Howell dün Newsweek dergisine yaptığı açıklamada, anayasa değişikliğinin son üç yıldır bilinen bir gerçeği yansıttığını belirterek, Kuzey Kore'nin artık Güney Kore ile herhangi bir ilişki kurmak istemediğini söyledi.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, ülkenin Kangwon eyaletinde yeni tamamlanan ve halka tahsis edilen konutları denetliyor (Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, ülkenin Kangwon eyaletinde yeni tamamlanan ve halka tahsis edilen konutları denetliyor (Reuters)

Kuzey Kore anayasasında neler değişti?

Kim Jong-un'un 2023 yılı sonlarında düzenlenen bir parti toplantısında iki Kore'nin birbirine düşman, ayrı devletler olduğunu ilan etmesinin ardından Kuzey Kore anayasası Mart 2024'ten bu yana internette erişime kapalıydı.

Güney Kore'nin Korea JoongAng Daily gazetesine göre anayasa, 23 Mart'ta düzenlenen 15. Yüksek Halk Meclisi'nin ilk oturumunda değiştirildi.

Gazete, yeni anayasanın Güney Kore Birleşme Bakanlığının bu yılın başlarında elde ettiği değiştirilmiş metinle örtüştüğünü bildirdi.

Değiştirilen anayasa çarşamba günü Kuzey Kore'nin propaganda sitesi Naenara'da yayımlandı. Metinde dört temel değişiklik bulunuyor:

1. Kuzey Kore topraklarının yeniden tanımlanması

Anayasanın ikinci maddesi değiştirilerek Kuzey Kore toprakları; kuzeyde Çin ve Rusya, güneyde ise Güney Kore ile sınır oluşturan topraklar ve bunlara ait hava sahası ile kara suları olarak tanımlandı.

Anayasa ayrıca Güney Kore'yi bağımsız bir devlet olarak tanımlarken, iki ülke arasındaki kara ve deniz sınırlarını açık biçimde belirtmiyor.

Güney Kore merkezli Asiae.kr haber sitesine göre bu ifade, açık düşmanlık belirten veya deniz sınırlarını tanımlayan ifadelerden kaçınırken “iki devlet” yaklaşımını koruma girişimi olabilir.

Oxford Üniversitesinde öğretim görevlisi ve araştırmacı olan Howell, Pyongyang'ın artık Seul'ü bölünmüş tek bir Kore yarımadasının parçası olarak görmediğini belirterek, Kim Jong-un yönetiminin Güney Kore'yi başlıca ve kalıcı bir düşman olarak konumlandırdığını söyledi.

2. Yeniden birleşme hedefinin kaldırılması

Güney Kore'nin ilerici ve sol eğilimli Devlet Başkanı Lee Jae-myung, geçen yıl göreve gelmesinden bu yana gerilimi azaltmaya yönelik bir politika izledi. Lee, zorla veya bir tarafın diğerini kendi bünyesine katması yoluyla birleşmeye karşı olduğunu vurguladı.

Lee, Ağustos 2026'da da 1953 yılında Kore Savaşı'nı sona erdiren ancak resmen barış sağlamayan ateşkes anlaşmasının yerini alacak bir “barış düzeni” oluşturulması için müzakereler yapılmasını önerdi.

Ancak Kuzey Kore lideri bu söyleme karşılık vermedi. Kim, şubat ayında düzenlenen parti kongresinde Kuzey Kore'nin Güney Kore ile hiçbir ilişki kurma niyetinin bulunmadığını açıkladı.

Kim, Ocak 2024'te Yüksek Halk Meclisi toplantısında, Kuzey Kore'yi Kore'nin “kuzey yarısı” olarak tanımlayan anayasal ifadelerin kaldırılması talimatını vermişti.

Yeni anayasa da bu yaklaşımı yansıtıyor. Metinden “barışçıl yeniden birleşme” ve “ulusal birlik” gibi ifadeler çıkarıldı.

Howell, Lee'nin 2025 yılında iktidara gelmesinden kısa süre sonra Kim Jong-un'un kız kardeşi Kim Yo-jong'un Seul'ün uzlaşma girişimlerini “yatıştırma saldırıları” olarak nitelendirerek sert biçimde eleştirdiğini hatırlattı.

Howell'e göre anayasa değişikliği, Pyongyang'ın Güney Kore'ye mevcut hükümetin ilişkileri düzeltme isteğini önemsemediği yönünde açık bir mesaj verme çabasını ortaya koyuyor.

3. Kim Jong-un'un yetkilerinin genişletilmesi

Şarku’l Avsat’ın İngilizce yayın yapan NK News sitesinden aktardığına göre yeni anayasa, Kim Jong-un'a parlamento kararlarını veto etme ve “halkın güvenini kaybeden” milletvekillerini görevden alma yetkisi tanıyor.

Anayasanın başlangıç bölümünde, eski liderler Kim İl-sung ve Kim Jong-il'e yapılan vurgunun azaltılması da Kim Jong-un etrafındaki kişilik kültünün güçlendirilmesiyle uyumlu bir adım olarak değerlendiriliyor.

4. Nükleer kuvvetler üzerindeki yetkinin artırılması

Yeni düzenleme, Kim'in siyasi hayattaki rolünü güçlendirmenin yanı sıra Devlet İşleri Komisyonu Başkanı sıfatıyla ülkenin nükleer kuvvetleri üzerinde daha geniş yetkilere sahip olmasını sağlıyor.

Bu adım, Pyongyang'ın nükleer programına ilişkin endişelerin arttığı bir zamanda atıldı. Kuzey Kore, 2026 yılı içerisinde balistik füze sistemleri ve nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip silahlarla ilgili çeşitli denemeler gerçekleştirdi.

Bu denemeler arasında, hipersonik silah programıyla bağlantılı orta menzilli stratejik bir füzenin 3 Ekim'de test edilmesi de bulunuyor.


Pakistan’ın kuzeybatısında silahlı saldırganlar 10 polis memurunu öldürdü

Pakistan polisinden yaralılar, Kohat’taki sağlık merkezlerinden birinde tedavi görüyor (Reuters)
Pakistan polisinden yaralılar, Kohat’taki sağlık merkezlerinden birinde tedavi görüyor (Reuters)
TT

Pakistan’ın kuzeybatısında silahlı saldırganlar 10 polis memurunu öldürdü

Pakistan polisinden yaralılar, Kohat’taki sağlık merkezlerinden birinde tedavi görüyor (Reuters)
Pakistan polisinden yaralılar, Kohat’taki sağlık merkezlerinden birinde tedavi görüyor (Reuters)

Silahlı kişiler, bugün Pakistan’ın kuzeybatısında yasa dışı altın çıkarılan bir bölgeye gitmekte olan polis konvoyuna saldırdı. Yetkililere göre saldırıda 10 polis hayatını kaybederken, ardından çıkan çatışmalarda 18 militan öldürüldü.

Pakistan’ın Hayber Pahtunhva eyalet emniyet müdürlüğünden yapılan açıklamada, polis ekiplerinin Kohat bölgesine bağlı Gumbat ilçesindeki bir madenden döndükleri sırada silahlı kişilerin ateşine maruz kaldığı belirtildi. Açıklamada, saldırıda 10 polis memuru ile 18 militanın öldüğü, 12 polisin de yaralandığı kaydedildi.

Çatışmaların ardından Pakistan Talibanı, ülkenin çeşitli bölgelerinde düzenlenen bir dizi saldırının sorumluluğunu üstlendi. Bu saldırılar arasında Gumbat bölgesinde polis konvoyunu hedef alan saldırının da bulunduğu bildirildi. Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre daha önce ajansa konuşan yerel bir yetkili, saldırganların iki polis aracını ateşe verdiğini, iki polis aracı ile bir sivil otomobilin ise kaybolduğunu ifade etti.

Kohat’a bağlı Orakzai bölgesinden bir başka yetkili, ayrı bir operasyon sırasında Pakistan Talibanı mensubu 10 militanın öldürüldüğünü, militanların üzerinde çok sayıda silah ele geçirildiğini açıkladı.

Pakistan’ın sınır bölgelerinde güvenlik güçleri, artan silahlı saldırılarla karşı karşıya. İslamabad yönetimi, saldırıların Afganistan topraklarından düzenlendiğini öne sürerken, Afganistan’daki Taliban hükümeti bu iddiaları reddediyor.

Yerel bir acil durum kurumunun sözcüsü, bugün erken saatlerde Kohat bölgesinde polis ekiplerinin silahlı saldırıya uğradığını bildirmiş, kurtarma ekiplerinin yaralanan yaklaşık 12 polis memuruna müdahale ettiğini belirtmişti.

Pakistan ile Afganistan arasındaki ilişkiler, Taliban’ın 2021 yılında Afganistan’da iktidara gelmesinden bu yana gergin seyrediyor. Geçen yıl ekim ayında yaşanan ve can kayıplarına yol açan sınır çatışmalarının ardından kriz daha da derinleşmiş, iki ülke arasındaki sınır kapıları büyük ölçüde kapatılmıştı.

Arabuluculuk girişimleri sonucunda çatışmaların şiddeti azalsa da Pakistan’ın şubat ayında komşu ülkeye karşı “açık savaş” ilan etmesiyle gerilim yeniden arttı. Birleşmiş Milletler Afganistan Yardım Misyonu (UNAMA) verilerine göre geçen yıl ekim ayından bu yana iki ülke arasındaki çatışmalarda yüzlerce sivil hayatını kaybetti.

Bu ayın başlarında da Hayber Pahtunhva eyaletinde silahlı kişiler, Afganistan sınırı yakınlarında çocuk felci aşılama ekibine koruma sağlamakla görevli iki polis memurunu öldürdü.

Geçen ay Hayber Pahtunhva eyaletinde olağanüstü hâl ilan edildi. Yetkililer, bu kararı eyalet hükümetinin isyan hareketine karşı gerekli adımları atmamasıyla gerekçelendirdi.

Olağanüstü hâl tedbirleri, tutuklu eski Başbakan İmran Han’ın liderliğindeki Pakistan Adalet Hareketi Partisi’nin (PTI) ülkedeki son güçlü olduğu bölgelerden birinde siyasi etkisinin zayıflatılmasına yol açtı.

İstisnai anayasal tedbirlerin ardından eyalet genelinde İmran Han destekçilerine yönelik geniş çaplı operasyonlar düzenlendi ve yüzlerce kişi gözaltına alındı.


Çin’de bir apartmanda çıkan yangında 14 kişi hayatını kaybetti

Çin’de bambu malzemeden bir iskele inşa eden inşaat işçileri. (AFP)
Çin’de bambu malzemeden bir iskele inşa eden inşaat işçileri. (AFP)
TT

Çin’de bir apartmanda çıkan yangında 14 kişi hayatını kaybetti

Çin’de bambu malzemeden bir iskele inşa eden inşaat işçileri. (AFP)
Çin’de bambu malzemeden bir iskele inşa eden inşaat işçileri. (AFP)

Çin’in kuzeyinde bir konut binasında dün çıkan yangında en az 14 kişi hayatını kaybetti.

Çin’de inşaat mevzuatının yeterince sıkı uygulanmaması ve iş yerlerinde güvenlik standartlarının ihmal edilmesi nedeniyle ölümcül yangınlar sık yaşanıyor.

Şarku’l Avsat’ın Resmî Xinhua Ajansı’ndan aktardığına göre, Şansi eyaletine bağlı Taiyuan kentindeki bir binada dün saat 17.00 sıralarında (TSİ 11.00) yangın çıktı. Yangında yaralanan 38 kişi tedavi edilmek üzere hastanelere kaldırıldı. Yaralılardan beşinin hayatını kaybetmesiyle ölü sayısı bu sabah itibarıyla 14’e yükseldi.

Yangının dün söndürüldüğü ve arama kurtarma çalışmalarının tamamlandığı bildirildi. Yangının çıkış nedeni ise soruşturuluyor.

Çin, geçen kasım ayında Hong Kong’da çok sayıda yüksek katlı binayı etkisi altına alan ve 168 kişinin hayatını kaybetmesine yol açan büyük yangının ardından, yüksek binalardaki yangın risklerine karşı ülke çapında bir kampanya başlattı.

Bu olaydan bir ay sonra, Çin’in güneyindeki Guangdong eyaletinde bir konut binasında çıkan yangında 12 kişi hayatını kaybetmişti.

Temmuz ayında ise ülkenin doğusunda bir ayakkabı fabrikasında çıkan yangında en az 28 kişi yaşamını yitirdi.