ABD merkezli CNN televizyonu, yedi Amerikalı yetkiliye dayandırdığı haberinde, yeni istihbarat bilgilerinin İran’ın ABD Başkanı Donald Trump yönetimindeki üst düzey yetkilileri Washington’da kirli bomba ya da kimyasal silahla hedef almaya yönelik planlar hazırladığına işaret ettiğini bildirdi.
Yetkililer, İran’ın böyle bir planı hayata geçirme kapasitesine sahip olup olmadığı ve saldırıyı gerçekleştirmeye kalkışıp kalkışmayacağı konusunda henüz kesin bir değerlendirmeye varmış değil.
Son istihbarat bilgilerine vakıf kaynaklara göre, İran’ın yürüttüğü faaliyetler yakın zamanda bir saldırı düzenleneceği anlamına gelmiyor. Bu faaliyetler daha çok Tahran’ın gerilimi tırmandırmak için farklı seçenekler geliştirmeye çalıştığını gösteriyor.
Ancak ABD tarafından tespit edilen planlamanın son derece ayrıntılı olduğu, ülke içindeki muhtemel hedefleri ve saldırı noktalarını içerdiği belirtildi. Konuya yakın iki kaynağa göre söz konusu bilgiler, ABD makamlarını bir dizi acil durum planı hazırlamaya sevk etti.
Beyaz Saray Sözcüsü Lauren Biss ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, ABD'nin «olası tüm tehditleri takip ettiğini ancak şu aşamada ülke için güvenilir bir tehdit bulunmadığını» belirtti.
ABD'li yetkililer ise yeni istihbarat bilgilerinin, devam eden Amerikan askeri saldırıları ve üst düzey yönetim yetkililerinin ülkeyi «yıkıma uğrattığını» söylediği ağır ekonomik abluka karşısında İran'ın tırmanmaya yönelik hazırlıklarını artırdığını gösterdiği görüşünde. Bununla birlikte Tahran'ın bu tür bir saldırıyı gerçekten gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip olup olmadığı konusundaki görüş ayrılıkları sürüyor.
Yetkililerden biri, “Saldırıyı gerçekleştirmek için gerekli insan kaynağına gerçekten sahip olup olmadıkları hâlâ tartışma konusu” dedi.
İki kaynak, Amerikalı yetkililerin söz konusu tehdide karşı alınabilecek önlemleri görüşmek üzere geçen hafta birden fazla toplantı yaptığını aktardı. İran kaynaklı tehditler nedeniyle ABD Gizli Servisi'nin, Hazine Bakanı Scott Bessent'i geçen hafta askeri bir tesiste konaklamaya yönlendirdiği de belirtildi.
Yetkililer, ABD'nin konvansiyonel olmayan silahlarla gerçekleştirilecek bir saldırıya karşı ciddi ölçüde savunmasız olduğuna dikkat çekti. Geleneksel bir bombanın içine radyoaktif maddeler yerleştirilerek hazırlanan kirli bombaların yapımının görece kolay olduğu belirtiliyor. İran'ın saldırıyı gerçekleştirmek için ülkeye eğitimli unsurlar sokmasına da gerek bulunmuyor. ABD'de yaşayan bir kişiyi saldırıyı gerçekleştirmeye ikna etmesi yeterli olabilir.
Kaynaklardan birine göre ABD istihbaratı, İranlı yetkililer arasında ABD topraklarında bomba yapımında kullanılabilecek malzemelerin depolandığına ilişkin konuşmaları tespit etti.
İstihbarat bilgilerinin güvenilirliği konusunda Amerikalı yetkililer arasında görüş ayrılıkları bulunsa da İran'ın konvansiyonel silahlara entegre edilebilecek nükleer ya da kimyasal maddeleri hâlihazırda ülkeye sokmuş olabileceği yönünde yaygın bir kanaat bulunuyor. Bu tür bir saldırının hazırlanmasının son derece kolay ve gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğu değerlendiriliyor.
İstihbarat çevrelerine yakın bir kaynak, “Yaklaşık son 10 yılda sınırlarımızda yaşanan denetimsizlik göz önüne alındığında, bomba bileşenlerini temin edebilecek kişilerin ülkeye sokulması ve bunların belirli noktalara yerleştirilmesi son derece kolaydı ifadelerini kullandı.
Bir başka kaynak ise durumu, “Başka bir ifadeyle, İran'ın bu tür saldırıları gerçekleştirme kapasitesi gelişmedi. Değişen şey, İran'ın bunu yapma motivasyonu” sözleriyle değerlendirdi.
ABD Savunma Bakanlığı konuyu Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi'ne havale etti. Ofis ise açıklama yapmaktan kaçındı.
İran'ın New York'taki Birleşmiş Milletler Daimi Temsilciliği Sözcüsü ise yaptığı açıklamada, ülkesinin kimyasal silahların her koşulda kullanılmasını kesinlikle gayrimeşru kabul ettiğini belirterek, bu konudaki asılsız ve uydurma iddiaları kesin bir dille reddettiğini bildirdi. Sözcü, olası bir kirli bomba saldırısına ilişkin istihbarat bilgilerine ise doğrudan değinmedi.
Kirli bomba ne kadar tehlikeli?
Kirli bomba, nükleer fisyon tepkimesine dayanan ve çok daha büyük yıkıma yol açan atom bombasından önemli ölçüde farklılık gösteriyor. Bununla birlikte kirli bombalar, tehlikeli radyoaktif maddelerin havaya karışarak geniş alanlara yayılmasına neden olabiliyor. Uzmanlar, böyle bir saldırıda yaşanabilecek yaralanma ve can kayıplarının büyük bölümünün radyasyondan ziyade bombanın patlamasından kaynaklanacağını belirtiyor.
Radyoaktif maddelerin çevreye yayılması geniş bölgelerin kirlenmesine, toplumda paniğe yol açmasına ve bazı alanların uzun süre kullanılamaz hâle gelmesine neden olabilir.
İstihbarat bilgilerine vakıf kaynaklardan biri, bu tür silahları hassas hedeflere yönelik bir silahtan ziyade korku yayma aracı olarak nitelendirdi. Kaynak, kirli bombaların ciddi hastalıklara yol açabileceğini ve bazı bölgeleri yaşanamaz hâle getirebileceğini ifade etti.
Kirli bombanın hazırlanmasının geleneksel bir bomba yapımından daha zor olmadığı, asıl güçlüğün radyoaktif maddelerin temin edilmesinde yattığı belirtiliyor.
Ortadoğu'daki ABD güçleri de tehdit altında
Endişeler yalnızca Washington ile sınırlı değil. İki Amerikalı yetkiliye göre ABD yönetimi, İran'ın Orta Doğu'da konuşlu Amerikan askerlerine karşı kimyasal silah kullanabileceğine işaret eden istihbarat bilgilerini de yakından takip ediyor.
Yetkililer, söz konusu bilgilerin Amerikan askerlerinin bu tür saldırılara karşı yeterli koruyucu donanıma ve eğitime sahip olup olmadığı konusunda endişelere yol açtığını belirtti.
Tehditler ayrıca bölgedeki ABD diplomatik misyonlarında ve istihbarat birimlerinde görev yapan personelin korunmasına yönelik eş zamanlı önlemlerin devreye alınmasına neden oldu. Bu kapsamda, İran kaynaklı olası bir kimyasal silah saldırısına karşı personelin ihtiyaç duyacağı koruyucu ekipman ve eğitimlerin sağlanması için hazırlıklar başlatıldı.