2022 teknoloji sektörü açısından zor bir yıl oldu. Aralarında Meta, Tesla ve Xiaomi'nin de yer aldığı bir dizi şirket binlerce çalışanını işten çıkararak küçülmeye giderken, şirket CEO'ları da milyarlarca dolar kaybetti.
Birleşik Krallık'ın önde gelen gazetelerinden The Guardian, 2022'nin hangi teknoloji patronu için daha kötü geçtiğini araştırdı.
Her bir milyardere "En korkunç yıl puanı" verilen listede Mark Zuckerberg, Elon Musk ve Jeff Bezos gibi ünlü isimler göze çarpıyor.
Listenin zirvesini ise iki isim paylaşıyor: Elizabeth Holmes ve Sam Bankman-Fried.
Mark Zuckerberg
En korkunç yıl puanı: 6/10
Facebook'un kurucusu ve onun çatı firması Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg, yılın en çok zarar gören isimlerinden biriydi.
2021'de şirketinin adını Meta olarak değiştiren ve sanal gerçeklik projelerine öncelik veren Zuckerberg, Eylül 2021'den bu yana servetinin yarısından fazlasını kaybetti. Böylelikle 2015'ten beri yer aldığı ABD'deki en zengin 10 kişi listesinden de düştü.
Şubat ayında Meta'nın kullanıcı sayısı ilk kez düşerken, Zuckerberg de çalışanlarına iş dünyasının değişken rüzgarlarını yanlış değerlendirdiğini itiraf ediyordu. "Bunun sorumluluğunu alıyorum" dese de 11 bin kişiyi işten çıkararak büyük eleştiri topladı.
Jeff Bezos
En korkunç yıl puanı: 4/10
Çalışanlarının işine son vererek küçülmeye giden firmalar arasında Jeff Bezos'un online satış şirketi Amazon da vardı. New York Times'a göre şirketteki işten çıkarmalar 10 bin kişiyi bulabilir.
Bezos'un kaybı büyük ölçüde Amazon'dan kaynaklanıyor. Zira şirket sadece 27 Ekim'de bir gecede 23 milyar dolar zarar etmişti. Ancak hisse senedi fiyatları ertesi gün toparlanmış ve zararı 7,5 milyar dolara geriletmişti.
Şirket çalışanlarına göre, Bezos, Amazon'un sesli asistanı Alexa'dan beklediği popülerliği elde edemedi. Kısa süre önce Insider'a konuşan ve adı açıklanmayan şirket çalışanları Alexa'yı "muazzam bir hayal kırıklığı" diye nitelerken, "Bezos'un evcil hayvan projesi yıkılıyor" ifadelerini kullandı.
Öte yandan Bezos, 124 milyar dolarlık servetinin çoğunu bağışlayacağını söyleyerek hayırsever imajı çizmeye de girişti. Cömert bağışlarından biri Dolly Parton'a verdiği 100 milyon dolardı. İş insanının servetinin yüzde 0,08'ine gelen bu miktar, Parton'ın gerekli yerlere bağışlaması için ayrıldı.
Bezos, "Bunu imajımı değil, dünyayı iyileştirmek için yapıyorum" diyor. Teknoloji patronu buna rağmenBloomberg Milyarderler Endeksi'nde halen 4. sırada.
Elon Musk
En korkunç yıl puanı: 7/10
Tesla ve SpaceX CEO'su Elon Musk, bu yıl ekim ayında Twitter'ın yeni sahibi olarak çok konuşuldu. Sosyal medya platformunu satın almak için üst üste Tesla hissesi satan Musk, elektrikli otomobil firmasının ciddi biçimde değer kaybetmesine neden oldu.
Tesla hisseleri 22 Aralık'ta borsada yüzde 8,9 değer kaybedince şirketin Musk'tan "Yaklaşık 2 yıl boyunca daha fazla Tesla hissesi satmayacağım" açıklaması geldi. Ancak analistler Musk'ın defalarca karar değiştirmesi nedeniyle sektörde güvensizlik yarattığı görüşünde.
Musk ayrıca bu yıl 100 milyar dolar kaybeden ilk insan unvanını aldı. Bu arada dünyanın en zengin insanı unvanını da Fransız iş insanı Bernard Arnault'a kaptırdı.
Musk'ın servet kaybı an itibarıyla 132 milyar dolara çıkmış durumda. Teknoloji patronu dünyanın en zengin insanları listesinde ikinci sırada yer alıyor.
Parag Agrawal
En korkunç yıl puanı: 7/10
Yılın başında Parag Agrawal'ın geleceği parlak görünüyordu. Zira Jack Dorsey'nin istifasının ardından yönetim kurulunun "oybirliğiyle" desteğini almış ve Twitter'ın yeni CEO'su olmuştu.
Ardından Musk geldi. Ekimde Twitter'ın yeni patronu olduktan hemen sonra Agrawal'ı işten kovdu. Sonuç olarak Agrawal işini kaybetti.
Ancak 39 yaşındaki iş insanının yaklaşık 50 milyon dolarlık "mütevazı" bir serveti var. Bu nedenle Twitter'daki işinden olması ona maddi açıdan büyük bir kayıp getirmedi.
Elizabeth Holmes
En korkunç yıl puanı: 10/10
2022 aynı zamanda Theranos felaketinin zirveye ulaştığı yıl oldu.
Her şey 2003'te Standford Üniversitesi'nden ayrılan genç kadının kendisine biyoteknoloji girişimi kurmasıyla başladı.
Bir noktada 9 milyar dolar değer biçilen Theranos, parmağa batırılacak iğneyle alınan birkaç damla kanla kan testi yapan, tıpta devrim yaratacak bir yöntem vaat ediyordu.
Şirketin yatırımcıları arasında ABD Hazine Bakanı George Schultz, daha sonra Trump yönetimine giren madalyalı Deniz Piyadesi Generali James Mattis ve Amerika'nın en zengin ailesi Waltonlar da vardı.
Ancak 2015'te şirket çalışanlarından biri, Theranos'un başlıca test cihazı Edison'la ilgili kaygılarını basına sızdırdı. Wall Street Journal, test sonuçlarının güvenilmez olduğuna ve çoğu testin başka üreticilerin imal ettiği makinelerle yapıldığına dair bir dizi haber yayımladı.
Theranos 2018'de kapanırken, Holmes hakkında dolandırıcılık soruşturması başladı.
Yıllar süren soruşturma nihayet 2022'de sonuçlandı ve Holmes 11 yıl hapis cezasına mahkum edildi.
Sam Bankman-Fried
En korkunç yıl puanı: 10/10
Kripto para borsası FTX, daha birkaç ay önce sektörün en büyükleri arasındaydı. Kasımda likidite krizi nedeniyle çöken ve iflas bildiren şirket, kripto piyasalarını derinden sarstı.
2022'nin başlarında 32 milyar dolar değere ulaşan şirketin çöküşünün ardından, 7 gün içinde kripto piyasasından kabaca 200 milyar dolar silindi. Kripto para birimlerinin değeri hızla düşerken, FTX'in 1 milyondan fazla alacaklısının olduğu öne sürülüyor.
Piyasa değerinin kabaca 4'te bir oranında küçülerek 400 milyar dolardan yaklaşık 300 milyar dolara gerileyen Bitcoin ise toplam değer bazında en ağır kayıpları yaşayan kripto para birimi oldu.
Bu sarsıntıdan birkaç hafta sonra Bankman-Fried, şirketinin merkezi olan Bahamalar'da tutuklandı ve ABD'ye iade edildi.
Bugünlerde müşterilerini ve yatırımcılarını dolandırma suçlamasıyla yargılanmayı bekleyen Sam Bankman-Fried’ın, ev hapsinde kalmasına karar verildi. ABD'de hakim karşısına çıkan 30 yaşındaki eski milyarder, 250 milyon dolarlık kefaletle kısa süre önce ailesine teslim edildi.
Hakkındaki suçlamaya göre iş insanı, bir diğer kripto şirketi Alameda Research'ü finanse etmek, değerli gayrimenkuller satın almak ve milyonlarca dolarlık siyasi bağış yapmak için FTX'teki müşteri mevduatlarını yasadışı şekilde kullanmıştı.
Savcılar, geçen hafta düzenledikleri basın toplantısında, bunu "ABD tarihindeki en büyük mali dolandırıcılıklardan biri" diye nitelemişti.
İş insanına para transferi dolandırıcılığı, kara para aklama ve kampanya finansmanı ihlalleri de dahil olmak üzere 8 ayrı suçlama yöneltildi.
Aralık ayında Bahamalar'da tutuklanmadan kısa bir süre önce BBC'ye konuşan Bankman-Fried ise, "Bilerek dolandırıcılık yapmadım. Dolandırıcılık yaptığımı düşünmüyorum. Bunların hiçbirinin olmasını istemedim. Kesinlikle sandığım kadar yetkin değildim" demişti.
Bankman-Fried'in en yakın çalışma arkadaşlarından ikisi, geçen hafta dolandırıcılık suçunu kabul etmiş ve soruşturmada işbirliği yapmıştı.
Independent Türkçe, The Guardian, Bloomberg
