Netanyahu hükümeti, Yüksek Mahkeme ve yargı ile savaş yürütüyor

Sol görüşlü aktivistler, Deri'nin atanmasına karşı alınan tedbirlere destek için Yargıtay önünde gösteri düzenliyor. (AFP)

İsrail Yüksek Mahkemesi, yolsuzluk suçlaması sebebiyle hüküm giymiş Binyamin Netanyahu’ua yakın bir üst düzey bakanın atanmasını iptal etmek için görüşmelere başlarken İsrail Adalet Bakanı Yariv Levin, Yüksek Mahkeme'nin yetkilerini azaltmak, yargıçların atamalarını kontrol etmek ve siyasetçilerin sisteme müdahalesini artırmak ile karakterize edilen adalet sisteminde radikal değişiklikler getirmeyi amaçlayan bir hükümet planını duyurdu. Muhalefet lideri Yair Lapid, yeni planın bütün hükümet sistemine karşı bir darbe olduğunu ifade ederek bunun hüküm giymiş veya yolsuzlukla suçlanan kişiler tarafından yönetilen bir suç örgütüne karşı hüküm verilememesi adına gözdağı girişimi olduğunu savundu.
Eski hakimler, yasal örgüt ve hareketler, yargıda yapılacak yeni değişikliğin demokratik temeller ve kuvvetler ayrılığı ilkesi üzerindeki tehlikesi konusunda uyarıda bulundu. Bağımsız gazeteler ise bu gelişmeyi ‘yargıya yönelik bir saldırı, kaos tohumları ekmenin ve yolsuzluğu meşrulaştırmanın başlangıcı’ olarak nitelendirerek karşı bir kampanya başlattı.
Planın yankıları, Uluslararası Muhafazakar Yahudi Hahamlar Grubu'nun güçlü bir şekilde ifade edilen bir bildiri yayınladıkları ABD’ye ulaştı. Hahamlar Grubu, Levin'in adalet alanında planladığı reformların, İsrail Yüksek Mahkemesi'nin otoritesini baltalamak anlamına geldiğini ve ‘derin endişe duyduklarını’ vurguladı. Ayrıca yeni hükümetinin, oldukça değer verdikleri demokrasi ve din özgürlüğü gibi temel değerleri baltalamasının acı verici olduğu kaydedildi.
Hahamlar Grubu şu açıklamada bulundu:
“İsrail, gelişmesini garanti eden bağımsız bir Yüksek Mahkeme içeren bir demokrasi olarak ilerliyor. Ancak Adalet Bakanı'nın adli incelemeye müdahalesi ve özellikle önerilenleri geçersiz kılma maddesi, her yerdeki geleneksel ve muhafazakar Yahudilerin temel haklarını tehdit etmekle kalmıyor aynı zamanda herhangi bir dini hareket, ulusal veya etkin kökenine bakılmaksızın tüm İsrail vatandaşları ve sakinlerinin haklarını tehdit ediyor.”
Levin, İsrail Parlamentosu (Knesset) üyelerinin Yüksek Mahkeme kararlarını oylama yoluyla geçersiz kılacak bir yeni reform önerdi. Yeni plana göre, Knesset'te yapılacak oylamada çoğunluk sağlanması halinde, Yüksek Mahkeme kararları geçersiz sayılabilecek. Adalet Bakanı açıklamasında, “Sandığa gidiyoruz, oy veriyoruz, seçiyoruz ama tekrar tekrar bizim seçmediğimiz insanlar bizim için karar veriyor” ifadelerini kullandı.
Levin’e göre yapılacak değişikliklerin ilk aşamasında Yüksek Mahkeme Komitesi’nin üç yetkilisinin Hakem Seçim Komitesi tarafından seçilmesi ve Adalet Bakanı tarafından atanan daha gazla siyasetçinin komiteye üyeliği söz konusu.
İsrail hükümetinin adli müsteşarı Gali Baharav-Miara daha önce  Şas Partisi lideri Aryeh Deri’nin bakan olarak atama kararına karşı çıkmıştı. Levin, hükümetin Yüksek Mahkeme'nin Knesset tarafından onaylanan yasaları iptal etmesini engelleyen kararı ‘anayasaya aykırılığı gerekçesiyle’ yasalaştırmak için çalışacağını vurguladı.
Levin, Koalisyonun 61 Knesset üyesinin çoğunluğuyla bu yasayı çıkarmak için çalışacağını söyledi.
Baharav-Miara’nın açıklaması şöyle oldu:
“Yargının gücünü ve temel kanunun etkisini azaltacak önlemler, insan onuru ve özgürlüğü’ projesi sistemi temelden değiştirmek, derinlemesine düşünmeyi ve üzerinde düşünülmüş bir görüşü gerektirir. Taviz ermeden edinilen çoğunluk kuralı özünde demokratik değil. Bu girişimler yargını gücünü azaltmaya ve temel bir yasanı yani insan onuru ve özgürlüğünün etkisini sınırlamaya çalışıyor.”
Benny Gantz, iktidar koalisyonunun uygulamaya çalıştığı yargı değişikliklerini onaylamak için Başbakanı koalisyon ve muhalefet partilerinin temsilcilerinden oluşan bir ekip oluşturmaya çağırdı.
Gantz, Herzliya'daki Reichman Üniversitesi'nde yapığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Levin'in planı onaylanırsa İsrail'deki hükümet sistemini değişecek. Kırmızı çizgi aşılacak ve İsrail içi boş bir demokrasiye dönüşecek. Gerçek bir olağanüstü durumda olduğumuzdan dolayı yasama alanında temel bir yasanın çıkarılmasını tartışmak ve altı ay içinde anlaşmaya varmak için Netanyahu'nun bir grup siyasi parti ve kamp oluşturmasını öneriyoruz. Geçersiz kılma maddesi üzerinde anlaşmak e 61 Knesset üyesinin çoğunluğunun değil parlamentoda geniş bir fikir birliğinin olduğu olağanüstü durumlarda kullanmak mümkün. Yargıçların atanma şekli de değiştiilebilir. Ancak her halükarda bu çok önemli konuda siyasetçilere çoğunluk verilmesi tehlikeli.”
İsrail medyası sadece hükümeti değil muhalefeti de eleştirdi. Lapid, planı eleştirmesine ve “Netanyahu liderliğindeki koalisyon bir çılgınlık hükümetidir" demesine rağmen tatil için Fransa'ya gitti. Medya, Gantz'ın Netanyahu’ya yönelik ‘ikiyüzlülük’ açıklamalarını değerlendirerek bunun aralarında gelecekteki iş birliğinin önünü açtığını iddia etti.