Irak Merkez Bankası önünde bugün protestolar düzenlenmesi bekleniyor

Dolar krizi nedeniyle fiyatların yükseldiği Irak’ta başkent Bağdat'taki bir fırından ekmek alan Iraklılar (AFP)

Irak’ta Mukteda es-Sadr liderliğindeki Sadr Hareketi’ne yakın isimler ve platformlar ile Tişrin Hareketi ile bağlantılı diğerleri, günlerdir halkı başkent Bağdat'ta bulunan Merkez Bankası binası önünde gösteriler düzenlemeye çağırıyorlar.
Bugün, yerel piyasalarda ciddi bir rahatsızlık oluşturan ve çoğu emtia ve gıda ürününün fiyatlarında artışa yol açan ABD dolarının Irak dinarı karşısındaki büyük yükselişi protesto edilecek. Bağdat'ta bulunan eş-Şurce çarşısındaki toptancıların çoğunun ve diğer tüccarların piyasaları olumsuz etkileyen ve haftalardır alışveriş işlemlerinde büyük bir düşüşe neden olan durgunluktan duydukları rahatsızlığı dile getirmesi protesto gösterilerine katılımı teşvik edebilir.
Başbakan Muhammed es-Sudani hükümetinin gösterilere karşı ne tür tedbirler alacağı ise henüz belli değil. Ancak önümüzdeki günlerde halkın hoşnutsuzluğunu artıracak ve şiddeti körükleyecek olaylarının yaşanmasının önüne geçmek için gösterilerin büyük bir dikkatle ele alması bekleniyor. Hükümet yetkililerinin göstericilerin toplanmasını engellemek için Merkez Bankası binasına giden yolların çoğunu kapatma yönünde bir tedbir alabileceği düşünülüyor. Bazı çevreler, göstericilerin ülkenin çeşitli illerinde toplanacağını, bir kısmının da ücret ödenerek otobüslerle getirileceğini söylüyorlar.
Döviz kurlarındaki ve gıda ürünlerindeki artışa öfkeli olan tarafların çoğu, Başbakan Sudani’yi Kanun Devleti Koalisyonu lideri Nuri el-Maliki'ye yakınlığıyla bilinen ve 2014-2020 yılları arasında uzun yıllar Merkez Bankası Başkanlığı görevini yürüttükten Ali Muhsin el-Alak’ı vekaleten Merkez Bankası’nın başına atanmasından ötürü suçluyorlar.  Alak’ın atanması, gösterilere zemin hazırlayan faktörlerden biri olarak görüldü.
Sudani, 2020 yılında milletvekiliyken, eski Başbakan Mustafa el-Kazımi hükümetinin bir doların bin 460 dinardan işlem gördüğü dövizin değerini düşürmekten geri adım atmaması halinde ‘bir açlık devriminin’ patlak verebileceği uyarısında bulunmuştu. Planlama Bakanlığı verilerine göre Sudani’nin başbakanlığı döneminde ise bir dolar bin 650 dinar sınırını aşmış durumda.  Bu da Sudani hükümetini, vatandaşların dörtte birinin yoksulluk sınırının altında yaşadığı bir ülkede halk karşısında utanç verici bir duruma düşürdü.
(Şii) Koordinasyon Çerçevesi güçleri, Alak’ın Merkez Bankası Başkanlığı’na vekaleten atanmasını, hükümetin piyasadaki son dalgalanmaların ardından Merkez Bankası’nın yönetiminin değiştirilmesi, ticaretle uğraşanlara çeşitli ticari sektörlerdeki işlemler için resmi kurdan dolar sağlanması ve yeni Merkez Bankası Başkanı’nın döviz kurunu eski haline getirmek gibi taahhütleri dahil olmak üzere döviz kurunun kontrolünü yeniden kazanmak ve denge sağlamak amacıyla aldığı cesur kararlardan biri olarak değerlendirdi.
Ancak Merkez Bankası Müsteşarı İhsan eş- Şammari pazar günü yaptığı açıklamada, Irak resmi haber ajansına yaptığı açıklamada Merkez Bankası’nın para politikası ile ilgili tüm adımlarını atıp tükettiğini belirterek “Şu an mesele, ithalat ve ihracat işlemleriyle ilgili olarak tüccarlarla ilgilenen devlet kurumlarıyla alakalı” dedi.
Öte yandan Tişrin Hareketi’nden doğan ve Mecliste 10 sandalyesi bulunan İmtidad Hareketi, hükümetin ekonomik krizle mücadele ve doların yerel para birimi karşısındaki yükselişini önleme konusunda aldığı önlemlerini eleştirdi.
İmtidad Hareketi tarafından yapılan açıklamada, şu ifadeler yer aldı:
“Halk, çıkarlarının hafife alınmasının yanı sıra hükümetin ekonomiyi koruma ve gıda güvenliğini sağlamada anayasal görevini yerine getirmemesi, gerçek bir ekonomik vizyondan yoksun olması ve ülkeyi, milli para biriminin dolar karşısında değer kaybetmesiyle kendini gösteren ekonomik krizden kurtarmada gerekli ciddiyeti göstermemesi karşısında iktidar partilerinin ülkeyi yönetememesinin bedelini ödemeye daha fazla devam edemez. Hükümetin, sınır kapılarında kontrolün sağlanamamasıyla ve yolsuzluğun usta isimlerinin serbest bırakılmasıyla başlayan, yozlaşmış taraflar ve onların Irak piyasasındaki ticari cepheleri tarafından komşu ülkelere para kaçırılmasıyla sonuçlanan krizle ilgili aldığı tedbirler, gerçek nedenlere yönelmek yerine pervasızlığı ve halkın çıkarlarını hafife aldığını gösteren sıra dışı önlemler olmaya devam ediyor.”