BRICS’te genişlemeye ilişkin fikir ayrılıkları ortaya çıktı

Uzmanlar Şarku'l Avsat'a Suudi Arabistan'ın bloğa katılması için ‘kârlı bir fırsat’ olduğunu söyledi.

Güney Afrika ve Çin liderleri, BRICS Zirvesi öncesinde Pretoria'daki Birlik Binası’nda düzenlenen törene katıldılar. (AP)
Güney Afrika ve Çin liderleri, BRICS Zirvesi öncesinde Pretoria'daki Birlik Binası’nda düzenlenen törene katıldılar. (AP)
TT

BRICS’te genişlemeye ilişkin fikir ayrılıkları ortaya çıktı

Güney Afrika ve Çin liderleri, BRICS Zirvesi öncesinde Pretoria'daki Birlik Binası’nda düzenlenen törene katıldılar. (AP)
Güney Afrika ve Çin liderleri, BRICS Zirvesi öncesinde Pretoria'daki Birlik Binası’nda düzenlenen törene katıldılar. (AP)

BRICS Zirvesi dün Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde başladı. Gündemde, küresel ekonominin dörtte birini temsil eden bu blokun genişletilmesine ilişkin bir bölünme var. Çin ve Rusya genişlemeyi desteklerken, Hindistan, bölgesel rakibi Çin'in niyetlerinden endişe duyuyor.

BRICS İş Zirvesi'nde konuşma yapan liderler, küresel ekonominin itici güçleri olarak ortaya çıkan BRICS ekonomilerinin, işsizlik, eşitsizlik ve yoksulluğun gruba üye ve diğer ülkelerde devam ettiğini vurguladılar. BRICS liderleri, söz konusu sorunları çözmek için uluslararası finansal kurumların kökten reform edilmesi çağrısında bulundular.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, BRICS Zirvesi'nde yaptığı konuşmada başta ABD olmak üzere Batı yönetimlerine tepki gösterdi:

“Dünya ekonomisi tek taraflı Batı yaptırımları nedeniyle çok zarar gördü. Dünyanın para birimi olarak doları terk etmesi kaçınılmaz bir süreçtir. Dolar, BRICS ülkeleri arasındaki işlemlerde payını kaybediyor ve geçen yıl yaklaşık yüzde 28'ini oluşturdu. BRICS, satın alma gücüne göre G7'yi aşıyor.”

Putin konuşmasında grubun genişlemesine ise değinmedi.

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, BRICS'in öneminin, yeni üyeler katıldıkça artacağını savundu. Lula da Silva, BRICS ülkeleri arasında euro bölgesinde olduğu gibi, yerel para birimlerinin yerini almayan ortak bir para biriminin oluşturulmasını desteklediğini vurguladı.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi de BRICS'in ‘dünya ekonomisi için umut devleri olarak ortaya çıktığını ve dünyanın en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olduğunu’ söyledi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping adına yapılan konuşmada ise Çin'in küresel ekonomideki önemli rolüne vurgu yapıldı.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre Suudi Arabistan, Veliaht Prens Muhammed bin Selman bin Abdulaziz adına, Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan bin Abdullah'ın Güney Afrika'ya giderek Krallığın ‘BRICS Plus Diyaloğu’ ve ‘BRICS Afrika’ görüşmelerine başkanlık edeceğini duyurdu.

Gözlemciler, Suudi Arabistan'ın gruba katılması durumunda grup için ‘kârlı bir fırsat’ olacağını vurguladılar. Dünya enerji piyasalarında önemli bir aktör olarak Riyad'ın, BRICS'in G20'nin en büyük ekonomilerinden biri ve en hızlı büyüyen ve en etkili siyasi güçlerinden biri olduğuna dikkat çekildi. Riyad'ın gruba katılımının memnuniyetle karşılanmasını teşvik eden faktörler bulundupunu kaydettiler.



Netanyahu, İran ile müzakereleri görüşmek üzere çarşamba günü Washington'da Trump ile bir araya gelecek

Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
TT

Netanyahu, İran ile müzakereleri görüşmek üzere çarşamba günü Washington'da Trump ile bir araya gelecek

Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden dün yapılan açıklamada, Netanyahu'nun çarşamba günü Washington'da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelerek İran ile müzakereleri görüşeceği bildirildi.

Reuters'ın aktardığı açıklamada, Netanyahu'nun ‘(İran ile) yapılacak herhangi bir müzakerede balistik füzelerin sınırlandırılması ve İran'ın bölgedeki vekillerine verilen desteğin durdurulmasının yer alması gerektiğine inandığı’ belirtildi.

Reuters'a göre çarşamba gün  yapılacak görüşme, ABD Başkanı Trump’ın geçtiğimiz yıl ocak ayında göreve dönmesinden bu yana Netanyahu ile Trump arasında yapılacak yedinci görüşme olacak. Öt yandan İsrail basınına göre Netanyahu, Trump'a İsrail'in İran'ın nükleer programını tamamen yok etme kararlılığını vurgulayacak.

İran ile ABD arasında geçtiğimiz cuma günü Umman'da nükleer dosyasına ilişkin görüşmeler gerçekleştirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu önemli müzakerelerin başarısızlığının Ortadoğu'da yeni bir savaşı tetikleyebileceği yönündeki endişelerin artması üzerine, görüşmelerin iyi bir başlangıç olduğunu ve devam edeceğini söyledi. Ancak Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan görüşmelerin ardından, ‘tehditlerin ve baskının kaldırılması herhangi bir diyalogun başlaması için şart’ olduğunu vurgulayan Arakçi, “(Tahran) sadece nükleer meselesini görüşecek... ABD ile başka hiçbir konuyu görüşmeyeceğiz” dedi.

Öte yandan her iki taraf da Tahran ile Batı arasında uzun süredir devam eden nükleer anlaşmazlığı çözmek için diplomasiye yeni bir şans vermeyi kabul ettiklerini belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçtiğimiz çarşamba günü yaptığı açıklamada, Washington'ın müzakerelerin İran'ın nükleer programı, balistik füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin yanı sıra ‘kendi halkına davranış biçimini’ de kapsaması istediğini söyledi.

İranlı yetkililer, bölgedeki en büyük füze programlarından biri olan İran'ın füze programını tartışmayacaklarını defalarca kez belirtmiş ve Tahran'ın uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını istediğini söylemişlerdi.

Diğer taraftan Washington’a göre nükleer bombaya giden potansiyel bir yol olan İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri kırmızı çizgiyi oluşturuyor. Tahran ise uzun süredir nükleer yakıtı silah amaçlı kullanma niyetinde olmadığını vurguluyor.


Netanyahu, Trump'a İran nükleer projesinin tamamen ortadan kaldırılmasının gerekliliğini vurgulayacak

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
TT

Netanyahu, Trump'a İran nükleer projesinin tamamen ortadan kaldırılmasının gerekliliğini vurgulayacak

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)

İsrail haber sitesi Ynet dün, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump'a İsrail'in İran nükleer projesini tamamen ortadan kaldırma kararlılığını teyit edeceğini bildirdi.

İnternet sitesi, iyi bilgilendirilmiş bir kaynağa atıfta bulunarak, "İsrail'in tutumu, İran nükleer programının tamamen ortadan kaldırılması, uranyum zenginleştirmenin durdurulması, zenginleştirme kapasitesinin durdurulması ve zenginleştirilmiş uranyumun İran topraklarından çıkarılması konusunda ısrar etmek olacaktır" dedi.

Şarku’l Avsat’ın Ynet’ten aktardığına göre kaynak, "İsrail, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinin İran'a geri dönmesini ve şüpheli bölgelere sürpriz ziyaretler yapılmasını talep ediyor" ifadelerini kullandı.

Ynet haber sitesi, kaynağın şu sözlerini aktardı: "İran ile yapılacak herhangi bir anlaşma, İsrail'i tehdit edemeyeceklerinden emin olmak için füze menziline 300 kilometrelik bir sınır getirmelidir."

Ofisi dün yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun önümüzdeki çarşamba günü Washington'da Trump ile görüşeceğini duyurdu.


Maskat’taki müzakereler uranyum zenginleştirme meselesi nedeniyle belirsizliğini koruyor

Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
TT

Maskat’taki müzakereler uranyum zenginleştirme meselesi nedeniyle belirsizliğini koruyor

Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)

Maskat'ta Washington ve Tahran arasında yapılan ilk dolaylı müzakerelerin ertesi günü, ikinci turun kaderi uranyum zenginleştirme meselesinin çözülmesine bağlı gibi görünüyordu. ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, yeni bir müzakere turunun ‘önümüzdeki hafta’ yeniden başlayacağını duyurdu.

ABD yönetimi ‘sıfır zenginleştirme’ talep ederken, Tahran uranyum zenginleştirmeyi ‘egemenlik hakkı’ olarak nitelendirerek buna karşı çıkarak bunun yerine ‘güven verici’ bir zenginleştirme seviyesi önerdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakerelerde ele alınan konuların genişletilmesine karşı çıktı. Füze programının ‘şimdi ve gelecekte müzakere edilemez’ olduğunu vurgulayan Arakçi, programı ‘tamamen savunma amaçlı’ olarak nitelendirdi.

İran’ın saldırıya uğraması halinde bölgedeki ABD üslerine saldıracağı yönünde yeni bir uyarıda bulunan İranlı bakan, ülkesinin ‘savaşı önlemeye olduğu kadar savaşa da hazır’ olduğunu vurguladı.

Öte yandan ABD'nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Arap (Umman) Denizi'ndeki Abraham Lincoln uçak gemisini ziyaret etti.

Diğer taraftan İsrail'de müzakerelerin sonuçlarına şüpheyle yaklaşılıyor. İsrailli yetkililer ‘anlaşmaya varılamayacağını’ söylerken Tel Aviv dün akşam, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun çarşamba günü Washington'da Trump ile İran meselesini görüşmek üzere bir araya geleceğini duyurdu.