Doğal afetlerden ders almayan ülke: Libya

Libya'da kasırganın yol açtığı yıkımın boyutu kentteki iki barajın yıkılmasının ardından daha da arttı (Libya Meteoroloji sayfası)
Libya'da kasırganın yol açtığı yıkımın boyutu kentteki iki barajın yıkılmasının ardından daha da arttı (Libya Meteoroloji sayfası)
TT

Doğal afetlerden ders almayan ülke: Libya

Libya'da kasırganın yol açtığı yıkımın boyutu kentteki iki barajın yıkılmasının ardından daha da arttı (Libya Meteoroloji sayfası)
Libya'da kasırganın yol açtığı yıkımın boyutu kentteki iki barajın yıkılmasının ardından daha da arttı (Libya Meteoroloji sayfası)

Geçtiğimiz kırk yıl boyunca, birçok Libya şehri fırtına ve sel gibi yıkıcı doğal afetlere maruz kaldı ancak Akdeniz'deki Daniel Kasırgası'nın Libya’nın doğu şehirlerinde, özellikle de Derne'de neden olduğu büyük yıkım en şiddetlisi olmaya devam ediyor. Akademisyenlere göre sel ve kasırganın çok şiddetli ve acı sonuçları oldu.

Libya'yı vuran ve doğu bölgesindeki şehirlerde yoğunlaşan Daniel Kasırgası'nın türünün ilk örneği olmadığı belirtiliyor. Ülke, yaklaşık 40 yıl öncede bu subtropikal fırtınaların benzerine tanık oldu. Libya Meteoroloji web sitesinde yer alan açıklamaya göre Daniel Kasırgası'nın Derne kentinde yol açtığı kayıplar "tarihi bir felaket" olarak tanımlanıyor. Daniel Kasırgası, Derne tarihinin en şiddetli, yıkıcı ve acı kayıpların yaşanmasına sebep oldu. Şehir, Derne Nehri’nin kıyısında yer alıyor, Uzunluğu 60 kilometreyi aşan Derne’nin havza alanı ise 575 kilometre. Sel ayrıca şehri su baskınlarından korumak amacıyla 1970'li yıllarda vadi yatağına inşa edilen iki moloz barajı da yok etti. Bu da büyük can ve mal kayıplarına neden oldu.

FOTO: Daniel Kasırgası'nın neden olduğu büyük yıkım Bingazi sokaklarına da sıçradı ( AFP)
Daniel Kasırgası'nın neden olduğu büyük yıkım Bingazi sokaklarına da sıçradı ( AFP)

Libya Meteoroloji web sitesinde yer alan bilgilere göre vadinin havzasında 24 saatten kısa sürede düşen yağmur miktarının 200 milimetreyi aştığını söyledi. Bu, havzanın 115 milyon metreküpten fazla su aldığı anlamına geliyor yani bu miktar barajların toplam taşıma kapasitesinden daha fazla.  Suyun dere boyunca serbestçe aktığı önceki taşkınlardan farklı olarak, mevcut taşkınların büyük miktarlardan barajlarda biriken maddelerden kaynaklandığına dikkat çekilirken, bu kasırgayı tarihi ve eşi görülmemiş kılan nehrin getirdiği büyük miktarlardaki su.

Mısır'da iklim değişikliği ve sürdürülebilir kalkınma uzmanı Dr. Seyyid Sabri, bu sel ve taşkınların etkisinin çok büyük olduğunu ve bunun birçok nedeni olduğuna dikkati çekerek, bunlardan en belirgin olanının su baskınlarının iki barajın patlamasından kaynaklandığını söyledi.

Şarku’l Avsat’a konuşan Sabri, afet ve su baskınlarının yaşandığı alanlara iki barajın inşasından sonra kent sakinleri binalar inşa etmeye başladı. Barajların patlamasından sonra can kayıplarının çok yüksek olmasının ana nedeni olarak görülüyor. Vadi kıyılarındaki binaların, yolların, tesisler ile yapılaşmaya uygun olmayan alanların selle birlikte sürüklenmesi büyük ve beklenmedik neden oldu.

Libya'da kasırganın yol açtığı yıkım kentteki iki barajın çökmesiyle daha da arttı (Libya Hava Durumu)
Libya'da kasırganın yol açtığı yıkım kentteki iki barajın çökmesiyle daha da arttı (Libya Hava Durumu)

Şubat 1963'te ülkenin doğusunda yer alan Merc şehrinde  Richter ölçeğine göre yaklaşık 5,3 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi . Deprem 243 kişinin ölümüne neden oldu. Merc Belediye Başkanı Velid Salhoub'a göre, deprem Libya'nın çağdaş tarihinde tanık olduğu en büyük doğal felaketlerden biri olarak kabul ediliyordu ancak Daniel Kasırgası en tehlikelisi oldu.

Meteorolog ve Mısır Meteoroloji Kurumu'nun hava tahmin birimi eski müdürü Dr. Vahid Saudi, Daniel Kasırgası’nın Libya'daki bazı şehirleri işgal etmesinden kaynaklanan insan kayıplarına ve altyapı tahribatına  uzun süredir tanık olunmadığını söyledi. Şarku’l Avsat’a konuşan Saudi, bu doğal afetin yol açabileceği yıkımın boyutuna ilişkin Libya meteoroloji tahminleri pek doğru çıkmadığını, büyük miktardaki suyun Derne'deki barajların çökmesine yol açabileceğinin beklenmediğini aktardı.

FOTO: Şiddetli yağışlar nedeniyle bir şehir tamamen sular altında kaldı (Reuters)
Şiddetli yağışlar nedeniyle bir şehir tamamen sular altında kaldı (Reuters)

Saudi, kasırganın şiddetli gök gürültülü fırtınalara neden olduğunu, sel ve sağanak yağış noktasına ulaştığını, büyük can ve altyapı kayıplarına yol açtığını, belki de son on yılda ülkede görülen en büyük kayıp olduğunu söyledi.

Libya’nın 1982’de ülkenin batı kıyısını vuran Maximo Fırtınası da dahil olmak üzere, son on yılda birçok fırtına ve kasırgaya tanık olduğunu ifade eden Saudi, bunu Ocak 1995'te Sirte yakınlarında Selino fırtınasının izlediğini bildirdi.

AA

Arap İklim Merkezi’ne göre, Aralık 2005'te Libya kıyılarında  Zeo Fırtınasını ve  Kasım 2014'te Rolf Fırtınası meydana geldi.



Gazze'nin iç kesimlerindeki baskınlar "demirci atölyelerini" hedef aldı

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)
TT

Gazze'nin iç kesimlerindeki baskınlar "demirci atölyelerini" hedef aldı

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta, İsrail hava saldırısıyla yıkılan beş katlı bir binanın enkazının üzerinde yürüyen bir Filistinli adam, (AFP)

İsrail ordusu, Gazze Şeridi'nin derinliklerindeki metal atölyelerine (tornalama tezgahlarına) yönelik baskınlarını yoğunlaştırdı; bu gelişmeyi, Hamas ve diğer Filistinli grupların Gazze Şeridi'nde silahlanmasını durdurma çabalarıyla ilişkilendiriyor. Bir haftadan kısa bir süre içinde, İsrail uçakları üç metal atölyesini hedef aldı. Atölyelerden ikisi Gazze Şehrinde, biri ise Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta bulunuyordu.

İsrail ordusu, saldırılarının silah üretim tesislerini ve Hamas altyapısını hedef aldığını belirtti.

İsrail ordusunun sadece demirci atölyesini bombalamakla kalmayıp, bulunduğu binanın tamamını yıktığı ve sakinlerine tahliye emri verdiği, bu durumun Lübnan'da verilen tahliye emirlerini hatırlattığı kaydedildi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre İsrail'in bu yeni hamleleri, Gazze Şeridi'nde yeni bir operasyonel planı işaret ediyor ve gelecekteki saldırıların sadece suikastları değil, Filistinli grupları silahsızlandırma bahanesiyle yapılacak operasyonları da içerebileceğini gösteriyor.

Altı gün önce onlarca Filistinlinin ölümüne yol açan İsrail'in tırmanışında, roket üretimi gibi askeri sanayilerde çalışan aktivistler hedef alınmıştı.


Vefik Safa yetkilerinin azaltılmasının ardından Hizbullah'tan istifa etti

Vefik Safa (AP)
Vefik Safa (AP)
TT

Vefik Safa yetkilerinin azaltılmasının ardından Hizbullah'tan istifa etti

Vefik Safa (AP)
Vefik Safa (AP)

Hizbullah'ın "Koordinasyon ve İrtibat Birimi" başkanı Vefik Safa istifasını sundu. Bu, partinin iki genel sekreterinin ve üst düzey askeri liderlerinin öldürüldüğü İsrail'in sert saldırılarının ardından yapısını yeniden kurmaya çalışan parti liderliği için bir ilk oldu.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre konuyla ilgili bilgili kaynaklar, Hizbullah liderliğinin bugün üst düzey güvenlik yetkilisi Vefik Safa'nın istifasını kabul ettiğini bildirdi.

Lübnan güvenlik kurumlarıyla irtibattan sorumlu olan Safa, Ekim 2014'te İsrail'in düzenlediği bir suikast girişiminden sağ kurtulmuştu.

Vefik Safa, Hizbullah'ın siyasi danışmanı Hüseyin Halil ile birlikte (Reuters)Vefik Safa, Hizbullah'ın siyasi danışmanı Hüseyin Halil ile birlikte (Reuters)

İstifa, partinin Safa'nın yetkilerini azaltmasının ardından geldi. Bu durum, geçen yılın sonlarında başlayan ve bazı isimlerin görevden alınması ve yerlerine yeni isimlerin atanmasıyla sonuçlanan yapısal değişiklikle eş zamanlı olarak gerçekleşti.

Safa'nın halefinin kimliği konusunda çelişkili haberler ortaya çıktı, ancak kaynaklar partinin bazı gruplar için daha az kışkırtıcı ve devlet ve yabancı güçlerle ilişkilerinde farklı bir üslup benimseyecek bir isim aradığı konusunda hemfikirdi. Potansiyel halefler olarak adı geçen en öne çıkan isimler arasında Hüseyin Barada, Hüseyin Abdullah ve Muhammed Muhanna yer alıyordu.

Geçtiğimiz eylül ayında Beyrut sahil şeridindeki Raouche bölgesinde Hizbullah destekçileri, Nasrallah ve Safiyuddin'in suikastlarını anmak için bir araya geldi (AP)Geçtiğimiz eylül ayında Beyrut sahil şeridindeki Raouche bölgesinde Hizbullah destekçileri, Nasrallah ve Safiyuddin'in suikastlarını anmak için bir araya geldi (AP)

Safa'nın son görünümü, Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah'ın suikastının yıldönümü olan 25 Eylül'de Raouche Kayası'nda, Başbakan Nevvaf Selam'a hakaretler yağdıran parti destekçilerinden bazılarıyla birlikte gerçekleşti.


Gazze anlaşması: Arabulucuların Hamas’ın silah sorununu çözmek için sınırlı seçenekleri

Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)
Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)
TT

Gazze anlaşması: Arabulucuların Hamas’ın silah sorununu çözmek için sınırlı seçenekleri

Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)
Gazze şehrindeki Hamas üyeleri (AFP)

Gazze anlaşmasının ikinci aşamasının 10 gün önce başlamasının ardından İsrail’in taleplerinin başında ‘Hamas’ın silahsızlandırılması’ yer alıyor. Ancak bu talebin nasıl hayata geçirileceğine dair belirsizlik sürerken, Hamas’ın Filistin devleti kurulmadan silahlarını teslim etmeye sıcak bakmaması süreci çıkmaza sokuyor.

Şarku’l Avsat’a konuşan uzmanlar, bu düğümün arabulucuları son derece sınırlı seçeneklerle karşı karşıya bıraktığını belirtiyor. Buna göre, ya silahların tamamen tasfiyesi ya da dondurulması yönünde bir formül bulunması ve Hamas’ın buna ikna edilmesi ya da harekete baskı uygulanması gerekiyor. Uzmanlar, bu başlığın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu başta olmak üzere İsrail iç siyasetinde seçim amaçlı bir baskı aracı olarak giderek daha fazla kullanılacağına dikkat çekiyor.

İsrailli muhalif lider Benny Gantz dün X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, ‘Hamas’ın silahsızlandırılması’ çağrısında bulundu.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz ise çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Hamas silah bırakmayı kabul etmezse İsrail bu yapıyı tasfiye edecek” dedi. Netanyahu da salı günü ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile yaptığı görüşmenin ardından, ‘Gazze Şeridi’nin yeniden imarına yönelik herhangi bir adımdan önce Hamas’ın silahsızlandırılmasının vazgeçilmez bir şart olduğu’ konusunda ısrarcı olduğunu vurguladı.

Strateji uzmanı Tuğgeneral Semir Ragıb, arabulucuların seçeneklerinin sınırlı olduğunu ve önlerinde ya uzlaşı sağlamak ya da baskı uygulamak dışında bir yol kalmadığını ifade etti. Ragıb, silahsızlandırma talebinin İsrail, Washington, Avrupa Birliği (AB) ve bağışçı ülkeler tarafından defalarca dile getirildiğini ve artık savaşın durdurulması ile yeniden imarın önüne konulan temel engellerden biri haline geldiğini söyledi.

Ragıb’a göre Netanyahu ve benzer siyasi aktörler silahsızlandırma dosyasını seçimlerde kullanacak ve anlaşmayı her an sabote edebilecekler. Özellikle ikinci aşama çok sayıda mayın barındırıyor ve Netanyahu, özellikle çekilmeyle ilgili başlıklara yaklaşmak istemiyor.

 Gazze şehrinin Şeyh Rıdvan mahallesinde yıkılmış binaların enkazı arasında ilerleyen Filistinliler (AFP)Gazze şehrinin Şeyh Rıdvan mahallesinde yıkılmış binaların enkazı arasında ilerleyen Filistinliler (AFP)

Askeri strateji uzmanı Tümgeneral Semir Ferec, mevcut seçeneklerin giderek daraldığını belirterek, silahların tamamen tasfiye edilmesinden ziyade dondurulması yönündeki bir seçeneğin daha olası olduğunu ifade etti. Ferec, Hamas’ın elindeki silahların füze ya da insansız hava aracı (İHA) niteliğinde olmadığını ve bu nedenle teslim edilebileceğini söyledi. ABD ve İsrail’in silah maddesinin uygulanmasında ısrarcı olduğunu kaydeden Ferec, bunun İsrail’in geri çekilmesiyle eş zamanlı gerçekleşmesi ve yeni bir savaşın önüne geçecek garantilerin sunulması gerektiğini vurguladı.

Öte yandan Reuters’a konuşan Hamas kaynakları, çarşamba günü yaptıkları açıklamada, hareketin silahsızlanma konusunu diğer Filistinli gruplarla görüşmeyi kabul ettiğini, ancak Washington ya da bölgesel arabulucuların kendilerine silahsızlandırmaya dair ayrıntılı ve somut bir teklif sunmadığını belirtti.

İsrail’in Kanal 13 televizyonu, geçtiğimiz ocak ayının sonunda, ABD’nin Hamas’a silahlarını çok uluslu bir güce teslim etmesi için birkaç haftalık süre tanıyan bir belge hazırladığını bildirmişti. Habere göre, bu sürede uyum sağlanmaması halinde İsrail’e ‘dilediği gibi hareket etme’ konusunda yeşil ışık yakılacak.

Ferec, Hamas’ın manevra alanının son derece sınırlı olduğuna dikkat çekerek, özellikle Mısır, Katar ve Türkiye başta olmak üzere arabulucularla hızlı bir uzlaşıya varması gerektiğini, zira İsrail’in şu aşamada en büyük engeli bu dosya üzerinden yarattığını ifade etti.

Ragıb ise Hamas’ın önünde, Trump planı ve silahsızlanma maddesini uygulamaktan başka bir seçenek bulunmadığını savundu. Ragıb, bu sürecin uzatılmaması ya da dolaylı yollardan aşılmaya çalışılmaması gerektiğini, ‘çünkü kaybedilen her günün ateşkes anlaşması için bir tehdit anlamına geldiğini’ dile getirdi.

Ragıb, Gazze’de polis güçlerinin önümüzdeki günler ya da haftalar içinde konuşlandırılacağını, istikrar gücünün de devreye girebileceğini belirterek, bu aşamadan sonra manevra alanının daha da daralacağına dikkat çekti.