Kazakistan: Rusya'nın yaptırımları aşmasına yardımcı olmuyoruz

Almanya Başbakanı Olaf Scholz (sağda), Almanya'nın Berlin kentinde düzenlenen basın toplantısının ardından Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile konuşurken 28 Eylül 2023 (AP)
Almanya Başbakanı Olaf Scholz (sağda), Almanya'nın Berlin kentinde düzenlenen basın toplantısının ardından Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile konuşurken 28 Eylül 2023 (AP)
TT

Kazakistan: Rusya'nın yaptırımları aşmasına yardımcı olmuyoruz

Almanya Başbakanı Olaf Scholz (sağda), Almanya'nın Berlin kentinde düzenlenen basın toplantısının ardından Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile konuşurken 28 Eylül 2023 (AP)
Almanya Başbakanı Olaf Scholz (sağda), Almanya'nın Berlin kentinde düzenlenen basın toplantısının ardından Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile konuşurken 28 Eylül 2023 (AP)

Orta Asya'nın en büyük ekonomisine sahip Kazakistan’ın Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, dün Berlin'de yaptığı açıklamada, ülkesinin Ukrayna işgali nedeniyle Moskova'ya uygulanan Batı yaptırımlarına bağlı olduğunu söyledi. Bu açıklama, Kazakistan'ın müttefiki Rusya’nın yaptırımları aşmasına yardım ettiği iddialarının ardından geldi.

AFP’ye göre, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Berlin'de Almanya Başbakanı Olaf Scholz ile yaptığı görüşmenin ardından, "Kazakistan, yaptırım sistemini açıkça uygulayacağını teyit etti" şeklinde konuştu.

Tokayev, “Yaptırım sistemine uymak için ilgili kurumlarla temaslarımız var. Yaptırım sistemini atlatmaya yönelik olası tedbirler konusunda Alman tarafının herhangi bir endişesi olmamalıdır” dedi.

AFP’ye göre Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, Moskova ile farklı ittifaklar içinde olan Asya'nın merkezindeki beş eski Sovyet cumhuriyetini (Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan) dengeli bir pozisyon almaya zorladı.

Bu ülkeler, Moskova ile yakın siyasi, ekonomik ve askeri ilişkilere sahip olmalarına rağmen, diplomatik tarafsızlıklarını gösteriyor ve aynı zamanda Rusya ve Batı ile iyi ilişkiler kurmaya çalışıyor.

Ancak, Rusya ile dünyanın en uzun kesintisiz kara sınırını (7 bin 500 kilometreden fazla) paylaşan ve Rusya'nın yakın ekonomik ve askeri müttefiki olan Kazakistan, komşusunun belirli malları yaptırımları ihlal ederek ithalatına yardım etmekle suçlanıyor.

Rusya’nın olası toprak talebi hakkında ise Cumhurbaşkanı Tokayev, "Kazakistan ve Rusya arasındaki sınırlar, iki ülkenin parlamentoları tarafından onaylanan şekilde belirlendi, tespit edildi ve sabitlendi. Bu nedenle, Rusya'nın toprak talepleri konusunda herhangi bir endişemiz yok" dedi.

Geçtiğimiz aylarda Rusya’nın müdahalesiyle bastırılan olaylarda çok sayıda Kazak ayrılıkçılıkla suçlanırken, bazı Rus temsilciler ise Kremlin'in yayılmacı emellerinin bir sonraki hedefinin Kazakistan olacağı yönünde tehditte bulundu.

11. yaptırım paketi kapsamında Avrupa Birliği (AB), Rusya'ya hassas malların üçüncü ülkeler tarafından ihracını önlemek için sert önlemler almaya çalışıyor. Ayrıca, işbirliği yapmayan ülkelere bazı malların ihracatına kısıtlamalar getirildi.

Rus ekonomisi her ne kadar zayıflamış olsa da henüz bu yaptırımların yükü altında çökmedi. Bazı uzmanlar bunun tüm ülkelerin yaptırımlara tam anlamıyla uymamasından kaynaklı olduğunu iddia ediyor.

Almanya Başbakanı Scholz, Rusya'dan enerji ithalatını durdurduktan sonra yeni enerji kaynakları bulmaya çalışan ülkesi için Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in yanı sıra Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan liderlerini de bugün Berlin'de ağırlayacak.

İlk kez bir AB ülkesi Orta Asya'nın beş liderini bir araya getirecek.



Netanyahu, İran ile müzakereleri görüşmek üzere çarşamba günü Washington'da Trump ile bir araya gelecek

Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
TT

Netanyahu, İran ile müzakereleri görüşmek üzere çarşamba günü Washington'da Trump ile bir araya gelecek

Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)
Trump ve Netanyahu'nun Washington'da gerçekleşen daha önceki bir görüşmeden (Reuters)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden dün yapılan açıklamada, Netanyahu'nun çarşamba günü Washington'da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelerek İran ile müzakereleri görüşeceği bildirildi.

Reuters'ın aktardığı açıklamada, Netanyahu'nun ‘(İran ile) yapılacak herhangi bir müzakerede balistik füzelerin sınırlandırılması ve İran'ın bölgedeki vekillerine verilen desteğin durdurulmasının yer alması gerektiğine inandığı’ belirtildi.

Reuters'a göre çarşamba gün  yapılacak görüşme, ABD Başkanı Trump’ın geçtiğimiz yıl ocak ayında göreve dönmesinden bu yana Netanyahu ile Trump arasında yapılacak yedinci görüşme olacak. Öt yandan İsrail basınına göre Netanyahu, Trump'a İsrail'in İran'ın nükleer programını tamamen yok etme kararlılığını vurgulayacak.

İran ile ABD arasında geçtiğimiz cuma günü Umman'da nükleer dosyasına ilişkin görüşmeler gerçekleştirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, bu önemli müzakerelerin başarısızlığının Ortadoğu'da yeni bir savaşı tetikleyebileceği yönündeki endişelerin artması üzerine, görüşmelerin iyi bir başlangıç olduğunu ve devam edeceğini söyledi. Ancak Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan görüşmelerin ardından, ‘tehditlerin ve baskının kaldırılması herhangi bir diyalogun başlaması için şart’ olduğunu vurgulayan Arakçi, “(Tahran) sadece nükleer meselesini görüşecek... ABD ile başka hiçbir konuyu görüşmeyeceğiz” dedi.

Öte yandan her iki taraf da Tahran ile Batı arasında uzun süredir devam eden nükleer anlaşmazlığı çözmek için diplomasiye yeni bir şans vermeyi kabul ettiklerini belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçtiğimiz çarşamba günü yaptığı açıklamada, Washington'ın müzakerelerin İran'ın nükleer programı, balistik füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin yanı sıra ‘kendi halkına davranış biçimini’ de kapsaması istediğini söyledi.

İranlı yetkililer, bölgedeki en büyük füze programlarından biri olan İran'ın füze programını tartışmayacaklarını defalarca kez belirtmiş ve Tahran'ın uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını istediğini söylemişlerdi.

Diğer taraftan Washington’a göre nükleer bombaya giden potansiyel bir yol olan İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetleri kırmızı çizgiyi oluşturuyor. Tahran ise uzun süredir nükleer yakıtı silah amaçlı kullanma niyetinde olmadığını vurguluyor.


Netanyahu, Trump'a İran nükleer projesinin tamamen ortadan kaldırılmasının gerekliliğini vurgulayacak

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
TT

Netanyahu, Trump'a İran nükleer projesinin tamamen ortadan kaldırılmasının gerekliliğini vurgulayacak

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 29 Aralık 2025'te Florida'da düzenledikleri basın toplantısında (Reuters)

İsrail haber sitesi Ynet dün, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump'a İsrail'in İran nükleer projesini tamamen ortadan kaldırma kararlılığını teyit edeceğini bildirdi.

İnternet sitesi, iyi bilgilendirilmiş bir kaynağa atıfta bulunarak, "İsrail'in tutumu, İran nükleer programının tamamen ortadan kaldırılması, uranyum zenginleştirmenin durdurulması, zenginleştirme kapasitesinin durdurulması ve zenginleştirilmiş uranyumun İran topraklarından çıkarılması konusunda ısrar etmek olacaktır" dedi.

Şarku’l Avsat’ın Ynet’ten aktardığına göre kaynak, "İsrail, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı müfettişlerinin İran'a geri dönmesini ve şüpheli bölgelere sürpriz ziyaretler yapılmasını talep ediyor" ifadelerini kullandı.

Ynet haber sitesi, kaynağın şu sözlerini aktardı: "İran ile yapılacak herhangi bir anlaşma, İsrail'i tehdit edemeyeceklerinden emin olmak için füze menziline 300 kilometrelik bir sınır getirmelidir."

Ofisi dün yaptığı açıklamada, Netanyahu'nun önümüzdeki çarşamba günü Washington'da Trump ile görüşeceğini duyurdu.


Maskat’taki müzakereler uranyum zenginleştirme meselesi nedeniyle belirsizliğini koruyor

Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
TT

Maskat’taki müzakereler uranyum zenginleştirme meselesi nedeniyle belirsizliğini koruyor

Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)
Arap Denizi'nde Nimitz sınıfı bir uçak gemisinin güvertesinde bulunan bir ABD askeri uçağı (AFP)

Maskat'ta Washington ve Tahran arasında yapılan ilk dolaylı müzakerelerin ertesi günü, ikinci turun kaderi uranyum zenginleştirme meselesinin çözülmesine bağlı gibi görünüyordu. ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, yeni bir müzakere turunun ‘önümüzdeki hafta’ yeniden başlayacağını duyurdu.

ABD yönetimi ‘sıfır zenginleştirme’ talep ederken, Tahran uranyum zenginleştirmeyi ‘egemenlik hakkı’ olarak nitelendirerek buna karşı çıkarak bunun yerine ‘güven verici’ bir zenginleştirme seviyesi önerdi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakerelerde ele alınan konuların genişletilmesine karşı çıktı. Füze programının ‘şimdi ve gelecekte müzakere edilemez’ olduğunu vurgulayan Arakçi, programı ‘tamamen savunma amaçlı’ olarak nitelendirdi.

İran’ın saldırıya uğraması halinde bölgedeki ABD üslerine saldıracağı yönünde yeni bir uyarıda bulunan İranlı bakan, ülkesinin ‘savaşı önlemeye olduğu kadar savaşa da hazır’ olduğunu vurguladı.

Öte yandan ABD'nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Arap (Umman) Denizi'ndeki Abraham Lincoln uçak gemisini ziyaret etti.

Diğer taraftan İsrail'de müzakerelerin sonuçlarına şüpheyle yaklaşılıyor. İsrailli yetkililer ‘anlaşmaya varılamayacağını’ söylerken Tel Aviv dün akşam, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun çarşamba günü Washington'da Trump ile İran meselesini görüşmek üzere bir araya geleceğini duyurdu.