Sudan ordusu tarafından dün (Çarşamba) yapılan açıklamada, bugün (Perşembe) Suudi Arabistan’ın Cidde kentinde Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) ile müzakerelerin yeniden başlamasının savaşın durması anlamına gelmediği belirtildi. Açıklamada, halkın isteğinin isyancıların ortadan kaldırılması olduğu ve ordunun da ülkeyi doğru yola sokmak için bu amaca bağlı olarak çalıştığı kaydedildi. Diğer yandan Sudan Egemenlik Konseyi, dün, mevcut savaşı sona erdirmek için dört aşamalı bir yol haritası sundu.
Suudi Arabistan'ın Cidde şehrinde bugün, Sudan'daki çatışmanın iki tarafı olan ordu ve HDK arasında, başkent Hartum ve Güney Darfur'daki Nyala'da çatışmaların devam ettiği bir dönemde müzakereler yeniden başlayacak.
Sudan Ordusu Sözcüsü Nebil Abdullah tarafından yapılan açıklamada, “Cidde platformunda arabuluculuk yapan iki ülke olan Suudi Arabistan ve ABD'nin isyancı HDK milisleriyle müzakere sürecini yeniden başlatmak üzere yaptıkları cömert davete icabet ettik. Biz, insani yardım çalışmalarını kolaylaştırmak ve hayatı normale döndürmek için daha önce üzerinde anlaşmaya varılan Cidde Bildirgesi’nin tam olarak uygulanması için bu daveti kabul ettik” ifadeleri yer aldı.
Sudan ordusu, HDK’nin bu kez daha önce üzerinde mutabık kalınan hususlara bağlı kalacağını umduğunu ifade etti.
Buna karşılık HDK, Suudi Arabistan ve ABD'nin görüşmeleri yeniden başlatma davetine cevaben müzakere heyetinin Cidde'ye gideceğini duyurdu. HDK’nin yaptığı açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Karşı tarafın heyetinin Cidde'ye birlik oluşturmak üzere, Ulusal Kongre Partisi'nin (Ömer el-Beşir dönemindeki iktidar partisi) diktelerinden bağımsız olarak geldiğini ve ordu adına konuşmak için gerekli yetkiye sahip olduğunu umuyoruz.”
Bugün yeniden başlayacak olan müzakerelerde arabulucu iki ülke (Suudi Arabistan ve ABD) kalıcı bir ateşkes tesis etmeyi ve Sudan genelinde düşmanlıklara son vermeyi amaçlıyor.
Geçtiğimiz pazar günü Sudan Ordu Komutanı Yardımcısı Şemseddin el-Kebaşi, müzakerelerin yeniden başlaması için bir davet aldığını açıkladı. Kebaşi, ordu heyetinin Cidde'ye gideceğini doğruladı.
Geçtiğimiz haziran ayında gerçekleştirilen bir önceki müzakere turu, HDK’nin yerleşim yerlerinden ve kamu kurumlarından çekilmeyi reddetmesi üzerine ordunun müzakere masasından çekilmesiyle sonuçlandı. Buna karşılık da HDK, orduyu Cidde platformunu engellemeye çalışmak ve askeri çözüme sığınmakla suçladı.
Hükümetin yol haritası
Sudan Egemenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Malik Agar, hükümetin mevcut savaşı sona erdirmek için dört aşamalı bir yol haritası sunduğunu beyan etti. Agar, bu aşamaların; güçlerin ayrılması, insani yardım operasyonlarının gerçekleştirilmesi, tek bir ordu oluşturarak savaş meselesinin çözülmesi ve ülkenin nasıl yönetileceğini belirleyen bir anayasa üzerinde anlaşmaya varılarak siyasi bir süreçle sona erdirilmesinden ibaret olduğunu söyledi.
Sudan Egemenlik Konseyi medyası, Agar’ın dün yaptığı açıklamaların 2020 yılında imzalanan Cuba Barış Anlaşması’nı değerlendirme konferansının açılış oturumunda katılımcılara hitap ederken geldiğini bildirdi. Agar’ın konuşması, Güney Sudan eyaletinin başkenti Cuba şehrinde, anlaşmanın tarafları, Sudanlı silahlı gruplar, Afrika Birliği (AfB), Hükümetler Arası Kalkınma Otoritesi (IGAD) ve Birleşmiş Milletler’in Sudan’daki Entegre Geçiş Yardım Misyonu (UNITAMS) temsilcisinin huzurunda gerçekleşti.
Şu anda savaşı ele almak için önerilen girişimlerin çok platformlu ve çelişkili olduğunu söyleyen Agar, farklı gündemleri ve hedefleri olan rekabet halinde dört tutarsız girişim bulunduğuna işaret etti.
Agar, ülkedeki mevcut savaşı, Sudan dışından güçlerin katılımıyla gerçekleşen, sınır ötesi gündemleri uygulayan ve bazı ülkelerin arzularını hedefleyen bir uzlaşma savaşı olarak tanımladı.
Agar, halkın ve dünyanın tanık olduğu yağma, talan ve tecavüz ile vatandaşlara yönelik ihlal ve saldırıların başladığı ilk andan itibaren HDK’nin demokrasiyi geri getirme iddialarını yendiğini söyledi. Agar; Afrika Boynuzu bölgesinde, komşu ülkelerde ve Kızıldeniz'e kıyısı olan ülkelerde Sudan’dakine benzer bir savaş tehdidi konusunda uyarıda bulundu.
Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri’ni (ÖDBG) eleştiren Agar, Çerçeve Anlaşması’na dayanarak sundukları girişimle uluslararası toplumdan yardım istediklerini söyledi. Agar, ÖDBG için “siyasi ve sivil bloklar arasındaki iç çelişkilerin derinleşmesine ve mevcut silahlı çatışmaya yol açan çelişki ve hırsları barındırıyor” ifadelerini kullandı.
Sudan'daki çatışmanın tarafları olan ordu ve HDK, geçtiğimiz mayıs ayında sivillerin ve insani düzenlemelerin korunmasına ilişkin Cidde Bildirgesi'ni imzaladı. Ancak taraflar bu deklarasyona bağlı kalmayarak arabuluculuk görüşmelerinin askıya alınmasına neden oldu. Cidde Bildirgesi’nde iki taraf da Sudan'ın egemenliğine, birliğinin ve toprak bütünlüğünün korunmasına olan bağlılıklarını yinelediler. Ayrıca taraflar, Sudanlı sivillerin her zaman korunmasını sağlamayı, uluslararası insancıl hukuk ve uluslararası insan hakları hukukuna uygun olarak çatışma bölgelerini terk etmeleri için sivillerin güvenli geçişlerine izin vereceklerini taahhüt ettiler.
Cidde Bildirgesi’nde, sivillerin evleri de dâhil olmak üzere şehir merkezlerinin boşaltılması suretiyle sivillerin zarar görmesini önlemek ve azaltmak için mümkün olan tedbirlerin alınması ve sivillerin canlı kalkan olarak kullanılmaması öngörüldü.
Anlaşma çerçevesinde, kapsamlı veya aşırı sivil hasara yol açması beklenen herhangi bir saldırıdan kaçınılması istenildi. Ayrıca siviller ile savaşçılar, sivil nesneler ile askeri hedefler arasında her zaman ayrım yapılması gerektiği vurgulandı.
Birleşmiş Milletler'e (BM) göre geçtiğimiz Nisan ayında ordu ile HDK arasında çatışmaların başlamasından bu yana 9 bin kişi öldürüldü ve 6 milyondan fazla kişi yerinden edildi.
