Dünya Gıda Programı 4 milyon Yemenliyi yardım listesinden çıkardı

Yemen’de artan açlık sorununa ve askeri çatışma riskine rağmen Dünya Gıda Programı 4 milyon Yemenli sivili yardım listesinden çıkarttı

Yemen'de gıda güvenliği geçen yıl hafif bir iyileşme kaydetti (Birleşmiş Milletler)
Yemen'de gıda güvenliği geçen yıl hafif bir iyileşme kaydetti (Birleşmiş Milletler)
TT

Dünya Gıda Programı 4 milyon Yemenliyi yardım listesinden çıkardı

Yemen'de gıda güvenliği geçen yıl hafif bir iyileşme kaydetti (Birleşmiş Milletler)
Yemen'de gıda güvenliği geçen yıl hafif bir iyileşme kaydetti (Birleşmiş Milletler)

Yemen'de açlığın ve askeri çatışmaların yeniden başlayacağı endişesinin ortasında, BM, Husilerin aylık gıda yardımından yararlananlar listesinden 3 milyon kişiyi çıkarma kararını onayladıklarını duyurdu. Bu kişiler, insani müdahale planının karşı karşıya olduğu finansman eksikliğinden dolayı uluslararası alanda tanınan hükümetin kontrolü altındaki bölgelerden dışlanan bir milyon kişiye katıldılar.

BM İnsani İşler Ofisi, Dünya Gıda Programı'nın (WFP) Aralık ayında Husilerin kontrolündeki bölgelerdeki faaliyetlerini askıya almasının ardından, başkent Sana'da kontrolü elinde bulunduran grupla anlaşmaya vardığını belirtti. Anlaşma, insani yardımların dağıtımında daha hedef odaklı bir yaklaşım benimsemeyi ve yardımlardan yararlananların sayısını önceki 9,5 milyondan 6,5 milyona düşürmeyi içeriyor.

Yemen nüfusunun yüzde 70'i kırsalda yaşıyor (Dünya Bankası)
Yemen nüfusunun yüzde 70'i kırsalda yaşıyor (Dünya Bankası)

Husiler daha önce bu adımı reddetmiş ve kontrolleri altındaki bölgelerdeki tüm yararlanıcılara yardım dağıtmaya devam edilmesi gerektiğinde ısrar etmiş ve Dünya Gıda Programı’nı, yardımı kendilerine baskı yapmak için siyasi bir kart olarak kullanmakla suçlamıştı. Ancak geri dönmeleri, stokların mevcut olmaması nedeniyle, yardımların dağıtımının Nisan ayına kadar başlamasını sağlamaz. Çünkü programın bu bölgelerde faaliyetlerini askıya alma kararı gıda maddelerini ithal etme sözleşmelerini etkiledi.

Ateşkesin kazançları

Birleşmiş Milletler Ofisi, Yemen'deki askeri ateşkesin, 2023 yılının üçüncü çeyreğinde, 2022 yılının aynı dönemine kıyasla sivil kayıplar ve yerinden edilme sayısında, sırasıyla, yüzde 27 ve yüzde 44 oranında önemli bir azalmaya yol açtığını bildirdi. Ancak başta Marib, Taiz, Ed-Dali, El-Hudeyde, Şebve ve Sada vilayetleri olmak üzere çeşitli cephe hatlarında yerel çatışmaların hala devam ettiği konusunda uyardı.

FOTO: Husiler yardımın dağıtımını kontrol ediyor ve yardıma muhtaç kişilerin listesini belirliyor (Yemen Hükümeti)
Husiler yardımın dağıtımını kontrol ediyor ve yardıma muhtaç kişilerin listesini belirliyor (Yemen Hükümeti)

İnsani İşler Ofisi'nin verilerine göre, 2023 Çatışma Endeksi, Yemen'i siyasi şiddet açısından dünyada yedinci sıraya koydu. Ancak aynı yılın üçüncü çeyreğinde ülke, tüm illerde gıda güvensizliğinin ana faktörlerinde bir iyileşmeye tanık oldu.

İthalat seviyeleri ve gıda fiyatları olumlu bir eğilim gösterdi. Ancak kapsamlı araştırma, ailelerin yarısının yeterli gıda tüketimine sahip olmadığını gösterdi. Hükümet kontrolündeki bölgelerdeki ailelerin, Husi kontrolündeki bölgelere kıyasla daha yüksek düzeyde gıda güvensizliğinden mustarip olduğu görüldü.

Küresel Açlık Endeksi'ne (KAE) göre Yemen, geçtiğimiz yıl dünyadaki en kötü üçüncü açlık seviyesine tanık oldu. Mevcut gıda yardımı taahhütleri endişe verici derecede düşük seyrederken Dünya Gıda Programı, hayat kurtaran programlarından bazılarını küçültmek zorunda kaldı.

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Ofisi tarafından açıklanan verilere göre, geçen yıl gıda ithalatının toplam hacmi yıllık bazda Husi kontrolündeki Hudeyde ve Salif limanlarında yüzde 2 artarken, hükümet kontrolündeki Aden ve Mukalla limanlarından yüzde 21 arttı. Kara nakliyesi ve mevduat limanlarında ise yüzde 5 oranında düşüş yaşandı.

BM ofisi, genel olarak Yemen'deki tüm limanlardan ithal edilen net gıda hacminin 2022'nin aynı dönemine göre yüzde 6 daha yüksek olduğunu açıkladı.

Ateşkes, Yemen'deki yerinden edilme oranlarını yüzde 44 oranında azalttı (Yemen Hükümeti)
Ateşkes, Yemen'deki yerinden edilme oranlarını yüzde 44 oranında azalttı (Yemen Hükümeti)

Yerel para biriminin fiyatına ilişkin Birleşmiş Milletler, Suudi Arabistan'ın döviz kuru üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla Aden'deki Yemen Merkez Bankası'na 267 milyon dolar yatırdığını bildirdi. Ancak Yemen riyali, yılın üçüncü çeyreğinde dolar karşısında düşüşünü sürdürdü. Riyalin değeri bir önceki yıla göre yüzde 22 azalarak dolar başına bin 434 Yemen riyaline ulaştı. Bu düşüş büyük ölçüde döviz rezervlerindeki düşüş, ham petrol ihracatı ve işçi dövizi girişlerindeki düşüşle bağlantılı.

BM ofisi, Husi kontrolündeki bölgelerde döviz kurunun bir önceki yıla göre yüzde 7 artarak dolar başına 523 riyale ulaştığını bildirirken bunun nedenlerini de esas olarak Husi yetkililerinin, Ödemeler Komitesi'nin yanı sıra kendi kontrolleri dışındaki bölgelere yabancı para transferini kısıtlamak için uyguladığı denetleyici tedbirlere ve bu bölgelerdeki döviz arz ve talebini yakından yöneten döviz departmanına bağladı.



Yemen hükümeti, havalimanları ve sınır kapılarının güvenliğini sağlamak amacıyla acil durum planlarını devreye soktu

Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
TT

Yemen hükümeti, havalimanları ve sınır kapılarının güvenliğini sağlamak amacıyla acil durum planlarını devreye soktu

Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)
Aden kentinin dış kesimlerindeki yerinden edilmiş kişiler kampında Yemenli bir çocuk (AP)

Yemen'de hız kazanan askeri gelişmeler, hükümeti kritik tesislerde güvenlik önlemlerini artırmaya yöneltti. Hükümet, havalimanları ve kara sınır kapılarında acil durum planlarını devreye alırken, Husilerin artırdığı gerilim nedeniyle yerinden edilenlerin sayısı 347 bini aştı. Birleşmiş Milletler (BM) ise geçen ağustos ayından beri sivil kayıpların 300'ü geçtiği uyarısında bulundu.

Hükümetin aldığı önlemler, çatışmaların ulaşım, deniz taşımacılığı ve tedarik sektörlerine sıçramasına ilişkin endişeleri yansıtıyor. Bu kaygılar, uluslararası ticaretin en önemli deniz geçiş noktalarından biri olan Babülmendeb Boğazı'na yönelik tehditlerin artmasıyla daha da belirginleşiyor.

Bu kapsamda Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, havalimanları ve kara sınır kapılarında hazırlık ve teyakkuz seviyesinin yükseltilmesi, acil durum planlarının uygulanması, güvenlik ve denetim önlemlerinin sıkılaştırılması talimatını verdi. Ayrıca hizmetlerin kesintisiz sürdürülmesi ve kritik tesislerin güvenliğinin sağlanması amacıyla yerel yönetimler ve güvenlik birimleriyle koordinasyonun artırılmasını istedi.

Husiler, Aden Uluslararası Havalimanı'nı birçok kez füzelerle hedef aldı (Yemen hükümeti medyası).
Husiler, Aden Uluslararası Havalimanı'nı birçok kez füzelerle hedef aldı (Yemen hükümeti medyası).

Talimatlar, Bakan el-Ömeri'nin Sivil Havacılık ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Kara Ulaşımını Düzenleme Genel Müdürlüğü, havalimanları ve kara sınır kapılarının yöneticileriyle gerçekleştirdiği toplantıda alındı. Toplantıda acil durum planları, uygulamaya yönelik tedbirler ve bakanlığa bağlı kurumların hazırlık düzeyi ele alındı.

El-Ömeri, mevcut dönemin çabaların artırılmasını, koordinasyonun güçlendirilmesini ve hazırlık seviyesinin yükseltilmesini zorunlu kıldığını belirtti. Babülmendeb Boğazı'ndaki gelişmelere ve boğazın uluslararası deniz taşımacılığı ile ticaret açısından stratejik önemine dikkat çekti.

Deniz yollarına ve uluslararası deniz taşımacılığına yönelik herhangi bir tehdidin sonuçlarının yalnızca Yemen'le sınırlı kalmayacağını, küresel ticaret akışını da etkileyeceğini ifade eden el-Ömeri, deniz güvenliğinin korunmasının ortak sorumluluk olduğunu vurguladı. Bu kapsamda uluslararası toplumun, Yemen hükümeti ve Yemen'e farklı koşullarda desteğini sürdüren Suudi Arabistan ile ciddi ve etkili bir koordinasyon içinde hareket etmesi gerektiğini söyledi.

Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, acil durum planlarının devreye alınmasına ilişkin toplantıda (Yemen hükümeti medyası).
Yemen Ulaştırma Bakanı Muhsin el-Ömeri, acil durum planlarının devreye alınmasına ilişkin toplantıda (Yemen hükümeti medyası).

El-Ömeri, "Husi projesi altında Yemen'in geleceği yok" ifadesini kullanarak, aşırılıkçı olarak nitelendirdiği gruba karşı mücadele çağrısında bulundu. Husilerin Yemen toplumuna yabancı mezhepsel ve ideolojik bir projeyi temsil ettiğini, İran'ın da bu projeye destek verdiğini öne sürdü.

Ulaştırma Bakanı, Babülmendeb Boğazı ve kritik bölgelerdeki gelişmeler karşısında siyasi liderliğin talimatlarına uyulması, gelişmelerin yakından takip edilmesi ve tesislerin güvenliğiyle hizmetlerin sürekliliğinin sağlanması gerektiğini vurguladı.

Yerinden edilme dalgası büyüyor

Hükümetin güvenlik önlemlerine paralel olarak çatışmaların insani sonuçları da ağırlaşıyor. Uluslararası Göç Örgütü (IOM), Yemen'de yerinden edilenlerin sayısının 347 bini aştığını bildirdi. Bu kişilerin 14 bin 196'sının raporlama döneminin son üç gününde yerinden edildiği kaydedildi.

Örgüt, 8-14 Kasım tarihleri arasında 3 bin 130 aileden oluşan 18 bin 780 kişinin yerinden edildiğini tespit etti. Bu veriler, çatışma bölgelerinden ve güvenlik geriliminin yaşandığı alanlardan kaçışın sürdüğünü gösteriyor.

Yerinden edilenleri en fazla kabul eden vilayet 143 bin 130 kişiyle Taiz oldu. Bu sayı, kayıt altına alınan toplam yerinden edilme vakalarının yüzde 41'ini oluşturuyor. Taiz'i 91 bin 314 kişiyle Lahic (yüzde 26) ve 70 bin 404 kişiyle Aden (yüzde 20) izledi.

Husilerin artırdığı gerilim, 10 haftada 347 binden fazla Yemenlinin yerinden edilmesine yol açtı (Yerel medya).
Husilerin artırdığı gerilim, 10 haftada 347 binden fazla Yemenlinin yerinden edilmesine yol açtı (Yerel medya).

Diğer yerinden edilme vakalarının vilayetlere göre dağılımı ise şöyle gerçekleşti:

Ebyen: 16 bin 218 kişi

Hudeyde: 7 bin 782 kişi

Şebve: 5 bin 830 kişi

Marib: 3 bin 564 kişi

Hadramut: 3 bin 558 kişi

El-Mehra: 3 bin 96 kişi

Dali: 2 bin 425 kişi

Artan insani ihtiyaçlar karşısında BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), örgüt ve ortaklarının bütün zorluklara rağmen 270 binden fazla yerinden edilmiş kişiye acil yardım ulaştırdığını açıkladı. Bu rakam, toplam yerinden edilenlerin yaklaşık üçte ikisine karşılık geliyor. Ayrıca 202 binden fazla kişiye acil nakdi yardım sağlandı.

Sağlık alanındaki müdahaleler kapsamında 103 binden fazla yerinden edilmiş kişiye ulaşıldı. 7 Kasım'da başlatılan kızamık ve kızamıkçık aşılama kampanyasında ise 600 binden fazla çocuk aşılandı.

Sivil kayıplar artıyor

İnsan hakları alanında BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, geçen ağustos ayının başından bu yana 70'ten fazlası hayatını kaybeden 300'den fazla sivilin öldüğünü veya yaralandığını belgeledi.

Husiler tarafından kuşatma altında tutulan Taiz kentinde gaz tüplerini doldurmak için sıra bekleyen Yemenliler (AFP).
Husiler tarafından kuşatma altında tutulan Taiz kentinde gaz tüplerini doldurmak için sıra bekleyen Yemenliler (AFP).

Şarku’l Avsat'ın BM İnsan Hakları Ofisi’nden aktardığına göre, çocuklar toplam sivil kayıpların üçte birinden fazlasını, hayatını kaybedenlerin ise yaklaşık yarısını oluşturuyor. Açıklamada, duyurulan rakamların yalnızca BM tarafından doğrulanabilen vakaları kapsaması nedeniyle gerçek can kaybının çok daha yüksek olabileceği uyarısında bulunuldu.

Ortaya çıkan veriler, çatışmaların devam ettiği ve yerinden edilme dalgasının genişlediği bir dönemde insani sonuçları yeniden gündemin merkezine getiriyor. Yemen hükümeti ise kritik tesisleri korumak, ulaşım, deniz taşımacılığı ile ticaret akışına yönelik olası riskleri kontrol altına almak için önlemlerini artırmaya çalışıyor.


Irak'ta Hizbullah Tugayları ile askerî çatışma ihtimali

Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
TT

Irak'ta Hizbullah Tugayları ile askerî çatışma ihtimali

Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)
Başbakan Ali Zeydi, önceki gün Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile bir araya geldi. (Irak Haber Ajansı)

Irak hükümetinin Sözcüsü Haydar el- Abbudi dün yaptığı açıklamada, Silahlı Kuvvetler Başkomutanı ve Başbakan Ali Zeydi'nin silahlı kuvvetlere Curf es-Sahr bölgesine girme talimatı verdiğini bildirdi. Ubeydi, Hizbullah Tugayları'nın bölgeden çekilmesi için bir süre tanındığını belirtirken, üst düzey bir soruşturma komisyonunun petrol boru hatlarında usulsüzlükler tespit ettiğini, bölgede rafineriler, depolar ve tankerlerin bulunduğunu açıkladı.

Irak Haber Ajansı'na (INA) konuşan Ubeydi, “Silahlı grubun bölgeden ayrılması için bir süre belirlendi. Bu süre çok uzak değil” dedi. Fransız Haber Ajansı'na (AFP) konuşan bir güvenlik kaynağı ise tanınan sürenin cuma günü sona ereceğini bildirdi.

Şarku'l Avsat'a konuşan gelişmeleri takip eden kaynaklar, silahlı grubun kendisine itibarını koruyacak bir formül sunulmasına rağmen bölgeden çekilmeyi reddetmesi halinde güvenlik güçleri ile Curf es-Sahr'da konuşlu grup arasında silahlı çatışma yaşanabileceği ihtimalini dışlamadı.

Öte yandan, silahlı gruplara yakın bir kaynak Şarku'l Avsat'a yaptığı açıklamada, “Hükümet güçlerinin harekete geçmesi ve Curf es-Sahr'ın çevresinde yeniden konuşlanması nedeniyle olası bir çatışma son derece tehlikeli olacaktır. Ancak iki taraf arasında çatışma çıkmasını önlemek amacıyla Koordinasyon Çerçevesi güçleri içinde geniş çaplı girişimler yürütülüyor” ifadelerini kullandı.


Batı Şeria’da yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadın hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı

İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
TT

Batı Şeria’da yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadın hayatını kaybetti, 10 kişi yaralandı

İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)
İşgal altındaki Batı Şeria’da İsrailli yerleşimciler (Reuters)

Filistin resmî televizyonunda bugün yer alan haberde, işgal altındaki Batı Şeria’nın Eriha kentinin batısında bulunan ed-Deyuk et-Tahta beldesinde İsrailli yerleşimcilerin açtığı ateş sonucu bir Filistinli kadının hayatını kaybettiğini, 10 kişinin ise yaralandığını bildirdi.

Şarku’l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre Eriha Devlet Hastanesi Acil Servis Müdürü Yahya Mufreh yaptığı açıklamada, yaşlı kadının başından vurularak hayatını kaybettiğini söyledi.

İsrail ordusu ise daha önce Eriha bölgesinde bir saldırı girişiminde bulunulduğuna ilişkin ilk ihbarı soruşturduğunu açıklamıştı. Ordu, olay yerine asker sevk edildiğini ve bölgede kontrol noktaları oluşturulduğunu belirterek, bildirilen olayın ayrıntılarının incelendiğini kaydetti.

Son şiddet olayları, bölgede artan gerilimin ortasında yaşandı. Kasım ayının başında Eriha bölgesinde Filistinlilere ait evlere yerleşen bir grup İsrailli yerleşimci, bazı Filistinli sakinlerin mülklerine erişimini engellemiş ve yerleşimcilerin yeni saldırılar düzenleyebileceğine ilişkin endişelere yol açmıştı.