Gazze Şeridi'nin geniş alanlarına yayılan kamplarda kişisel bakım ürünlerinin ve mahremiyetin olmaması Filistinli yerinden edilmiş kadınlar için hayatı giderek zorlaştırıyor.
Çadırlar, birçoğu erkek olan geniş aile üyeleriyle ve birkaç adım ötedeki komşu çadırlarda yaşayan yabancılarla doluyken kadınlar giyinmekte zorlanıyor. Kadınların adet dönemlerinde kullandıkları hijyenik pedlere erişimleri sınırlı olduğundan, eski battaniyeleri ya da kıyafetleri yırtarak hijyenik ped yerine kullanıyorlar. Yerinden edilmiş kişilerin şu anda kullandıkları derme çatma tuvaletler genellikle kumda bir delikten ibaret, etrafı ipe asılı battaniyelerle çevrili ve onlarca başka insanla paylaşılmak zorunda.
Yerinden edilmiş kadınlardan biri olan Ala Hamami, tesettür sorununu her zaman namaz elbisesi giyerek çözüyor. AP'ye yaptığı açıklamada, ‘artık pazara giderken bile namaz elbisesi giydiğini’ söyleyen üç çocuk annesi Hamami, “Saygınlığımız kayboldu” dedi.
Hamami, eskiden sadece namaz kılarken namaz elbisesi giydiğini, ancak şimdi etrafında bu kadar çok erkek varken, yaşadığı yerin gece bir İsrail saldırısına uğrayacağı ve hızla kaçmak zorunda kalacağı korkusuyla artık uyurken bile çıkarmadığını söyledi.
İsrail'in 14 ay önce Gazze Şeridi'nde başlattığı savaş, 2,3 milyon Filistinlinin yüzde 90'ından fazlasını evlerinden etti ve yüz binlercesi şu anda birbirine çok yakın istiflenmiş çadırlarla dolu bakımsız kamplarda yaşıyor.
Kanalizasyon sokaklara akıyor, yiyecek ve su bulmak zor. Evlerinden kaçarken kıyafetlerini ve eşyalarının çoğunu geride bırakan yerinden edilmiş insanlar, genellikle haftalarca aynı kıyafetleri giyiyor.
Kamplardaki herkes her gün yiyecek, temiz su ve yakacak odun arıyor. Kadınlar ise kendilerini sürekli tehlikede hissediyor.
Yırtılmış ve yemek pişirilen ateşin külüyle lekelenmiş bir namaz elbisesi giyen Hamami şu ifadeleri kullandı: “Eskiden bir çatımız vardı. Ama burada öyle bir şey yok... Buradaki hayatlarımız tamamen kamuya açık ve kadınların mahremiyeti yok.”
Basit ihtiyaçlara bile ulaşmak zor
Yerinden edilmiş bir başka kadın olan Vefa Nasrallah, kamplardaki yaşamın, kadınlar için pedler gibi en temel ihtiyaçları bile karşılamayı çok zorlaştırdığını, çünkü bunların çok pahalı olduğunu belirtti. İki çocuk annesi Nasrallah, “Eski bez parçaları, hatta fiyatları çok artmış olan bebek bezleri kullanmayı denedim… Banyoma gelince, yerde bir çukur var ve etrafı sopalara asılı battaniyelerle çevrili” dedi.
Birleşmiş Milletler (BM), Gazze Şeridi'nde hijyen ürünlerinin yanı sıra temiz su ve tuvalete ihtiyaç duyan 690 binden fazla kadın ve kız çocuğu olduğunu bildirdi.
Yardım görevlileri tüm bu talepleri karşılayamıyor ve İsrail'den geçişlerde malzeme yığılması yaşanıyor. Hijyen kitlerinin stokları tükenmiş durumda ve fiyatlar çok yüksek. Pek çok kadın hijyenik ped ya da yiyecek ve su almak arasında seçim yapmak zorunda kalıyor.
Çadır kamplarından birinde yaşayan üç çocuk annesi Dua Halas, hijyenik ped olarak kullanmak için eski kıyafetlerini parçaladığını söyledi. Halas, “Nerede bez bulursak yırtıp kullanıyoruz. Bir paket hijyenik pedin fiyatı 45 şekel (12 dolar), ancak tüm çadırda beş şekel bile yok” ifadelerini kullandı.
Gazze Şeridi'nde faaliyet gösteren bir insan hakları kuruluşu olan Anera, bazı kadınların adet dönemlerini durdurmak için doğum kontrol hapları kullandığını açıkladı. Bazı kadınlar ise tekrarlanan yerinden edilmenin yarattığı stres ve travma nedeniyle adet döngülerinde kesintiler yaşıyor.
Gazze Şeridi'nde kadınlara kişisel bakım ürünü sağlayan ve deneyimleri hakkında anketler düzenleyen Kadın İşleri Merkezi'nin Müdürü Emel Sıyam, korkunç koşulların kadın sağlığı için gerçek riskler oluşturduğunu söyledi.
Bazı kadınların 40 gündür kıyafetlerini değiştirmediğine dikkat çeken Sıyam, bunun yanı sıra eski kıyafetlerden yırttıkları kumaş parçalarını ped olarak kullandıklarını belirtti. Sıyam, “Bu kesinlikle cilt hastalıklarına, üreme sağlığı sorunlarına ve psikolojik rahatsızlıklara yol açacaktır” dedi.
Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)
Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)
