İsrail ile Hamas arasında ateşkes yürürlüğe girdikten ve İsrail güçleri Gazze Şeridi'nin bazı bölgelerinden çekilmeye başladıktan sonra, binlerce yerinden edilmiş Filistinli bugün terk edilmiş ve yıkılmış evlerine dönmeye başladı.
Yerinden edilmiş kişilerin oluşturduğu büyük kalabalıklar, birkaç gün önce savaş sırasında İsrail ordusunun en şiddetli operasyonlarından birinin hedefi olan Gazze Şeridi'nin en büyük yerleşim birimi Gazze şehrine doğru hareket etti.
Gazze şehrinin Şeyh Rıdvan mahallesinde yaşayan 40 yaşındaki İsmail Zayide, “Allah’a şükür evimiz halen ayakta... ama her yer harap olmuş, mahallemizdeki evler yıkılmış, tüm binalar yerle bir olmuş” dedi.
İsrail ordusu, ateşkes anlaşmasının yerel saatle öğlen 12'de yürürlüğe gireceğini duyurdu.
İsrail hükümeti bu sabah erken saatlerde Hamas ile yapılan anlaşmayı onaylayarak, askerlerin 24 saat içinde Gazze Şeridi'nde belirtilen bölgelere çekileceğini bildirdi.
Hamas'ın 72 saat içinde hayatta olan 20 İsrailli rehineyi serbest bırakması bekleniyor. Bunun ardından İsrail, İsrail hapishanelerinde uzun süreli hapis cezasına çarptırılmış 250 Filistinliyi ve savaş sırasında Gazze'de gözaltına alınan bin 700 kişiyi serbest bırakacak.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze Şeridi'nde iki yıldır süren savaşı sona erdirme planının ilk aşaması, İsrail güçlerinin Gazze Şeridi'ndeki bazı önemli kentsel alanlardan çekilmesini, ancak topraklarının yaklaşık yarısı üzerindeki kontrolünü sürdürmesini öngörüyor.
Anlaşmanın hayata geçirilmesinin ardından, İsrail güçlerinin evleri yıkması ve tüm şehirleri enkaza çevirmesinin ardından çadırlarda yaşayan yüz binlerce insana yardım sağlamak için gıda ve tıbbi yardım yüklü tırlar Gazze Şeridi'ne akın edecek.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bir televizyon kanalına yaptığı açıklamada, İsrail güçlerinin Gazze Şeridi'nde kalarak, Gazze Şeridi'nin silahsızlandırılmasını ve Hamas'ın silahlarının imha edilmesini sağlayacağını ifade etti. Netanyahu, “Eğer bu kolay yoldan gerçekleşirse iyi olur. Eğer gerçekleşmezse, zor yoldan gerçekleşecek” şeklinde konuştu.
Netanyahu, X hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, “Hükümet, hayatta olan ve ölen tüm rehinelerin serbest bırakılmasına ilişkin çerçeveyi onayladı” dedi.
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta Reuters ile temas kuran sakinler, bazı İsrail güçlerinin sınırın yakınındaki doğu bölgesinden çekildiğini, ancak bölgede tank ateşi duyulduğunu söyledi.
Gazze Şeridi’nin orta kesimindeki Nuseyrat Mülteci Kampı’nda bulunan bazı İsrail askerleri mevzilerini boşaltarak doğuya, İsrail sınırına doğru ilerledi, ancak diğer güçler bölgede kaldı.
İsrail güçleri, Akdeniz kıyısından Gazze şehrine uzanan yoldan çekildi. Yüzlerce kişi, geçtiğimiz ay boyunca İsrail'in askerî harekâtına maruz kalan şehre dönmek umuduyla bu yolda toplandı.
Bölge sakinleri, bölgedeki silah seslerinin birçok kişinin ilerlemeye tereddüt etmesine neden olduğunu ve sadece birkaç kişinin yürüyerek geçmeye çalıştığını söyledi.
Gazze şehrindeki arama kurtarma ekipleri, daha önce ulaşamadıkları bölgelerde çalışmalarına başladı. Sağlık görevlileri, önceki hava saldırılarında hayatını kaybeden en az 10 kişinin cesedinin çıkarıldığını bildirdi.
40 yaşındaki Mehdi Sakla, “Ateşkes ve barış haberini ilk duyduğumuzda çok sevindik ve Gazze'deki evlerimize dönmeye hazırlandık. Yıkımın ortasında olsa da evlerimize dönmenin sevinci büyük. İki yıldır acı çekiyor ve bir yerden bir yere göç ediyoruz” ifadelerini kullandı.
Savaşın sona ereceğine dair garantiler
Savaş, İsrail'in uluslararası izolasyonunu derinleştirdi ve Ortadoğu'daki durumu altüst ederek İran, Yemen ve Lübnan'ı da içine alacak şekilde tüm bölgeye yayıldı. Ayrıca, Trump'ın Netanyahu'ya karşı sabrını yitirdiği ve bir anlaşmaya varmak için ona baskı yaptığı görülünce, ABD ile İsrail arasındaki ilişkiler de sınandı.
İsrailliler ve Filistinliler, 67 binden fazla Filistinlinin öldürüldüğü savaşı sona erdirmek ve savaşı başlatan 7 Ekim 2023'teki sürpriz saldırı sırasında Hamas tarafından kaçırılan rehineleri geri getirmek için atılan en büyük adım olan anlaşmanın açıklanmasının ardından sevinç yaşadı.
Hamas Siyasi Büro Üyesi ve Müzakere Heyeti Başkanı Halil el-Hayye, ABD ve arabuluculardan savaşın bittiğine dair güvence aldığını söyledi.
El-Hayye, Hamas’ın ‘kardeşlerinden, arabuluculardan ve ABD yönetiminden, savaşın tamamen bittiğini teyit eden güvenceler aldığını’ ifade etti.
İsrailli rehinelerin 20'sinin Gazze Şeridi'nde halen hayatta olduğu, 26'sının öldürüldüğü ve ikisinin akıbetinin bilinmediği düşünülüyor. Hamas, ölenlerin cenazelerinin çıkarılmasının, hayatta olanların serbest bırakılmasından daha uzun sürebileceğini belirtti.
Engeller
Anlaşma tam olarak uygulanırsa, iki tarafı savaşı sona erdirmeye önceki tüm girişimlerden daha fazla yaklaştıracak.
Ancak işler yine de ters gidebilir. İki taraf, İsrail'in rehineler karşılığında serbest bırakacağı Filistinli mahkûmların listesini henüz yayınlamadı.
Hamas, İsrail'de tutuklu bulunan bir dizi önde gelen Filistinli mahkûmun yanı sıra, İsrail'in askeri harekatı sırasında tutuklanan yüzlerce kişinin de serbest bırakılmasını istiyor.
Trump'ın 20 maddelik planındaki diğer adımlar (çatışmaların sona ermesinden sonra yıkıma uğrayan Gazze Şeridi'nin nasıl yönetileceği ve şu ana kadar İsrail'in silahlarını teslim etme talebini reddeden Hamas'ın nihai kaderi gibi konular) üzerinde henüz anlaşmaya varılamadı.
Hamas'ın yönettiği Gazze Şeridi İçişleri Bakanlığı bugün, İsrail ordusunun çekildiği bölgelere güvenlik güçleri konuşlandıracağını açıkladı.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, “Polis memurları, Gazze Şeridi'nin tüm vilayetlerinde işgal ordusunun çekildiği bölgelere konuşlandırılmaya başlayacak ve vatandaşlara hizmet etme, onları destekleme ve kamu ve özel mülkiyeti koruma görevlerini yerine getirecek” denildi.
Hamas mensuplarının, önceki iki ateşkes sırasında olduğu gibi Gazze sokaklarına büyük sayılarla geri dönüp dönmeyeceği henüz belli değil. Kuşkusuz İsrail, böyle bir hareketi provokatif olarak değerlendirecek.
Netanyahu, uzun süredir Hamas ile herhangi bir anlaşmaya karşı çıkan iktidar koalisyonunun şüpheci tavrıyla da karşı karşıya.
Trump, pazar günü bölgeye gideceğini ve bu ziyaret sırasında Mısır'da düzenlenecek imza törenine katılacağını duyurdu. Trump ayrıca, Knesset Başkanı Amir Ohana'dan İsrail parlamentosunda konuşma yapması için davet aldı.
Arap ve Batı ülkelerinin desteğini kazanan anlaşma, Trump için önemli bir diplomatik başarı olarak görülüyor.
Gazze Şeridi'ndeki sağlık yetkilileri, İsrail'in askerî harekâtında 67 binden fazla Filistinlinin hayatını kaybettiğini belirtiyor.
Han Yunus’ta İsrail yanlısı bir milis grubuna liderlik eden Husam el-Esdal (Filistin Basın Ağı sayfası)
Gazze’deki Cibaliye Mülteci Kampı’nda Hamas’a bağlı Kassam Tugayları mensuplarının önünde duran Filistinli bir çocuk (Arşiv – EPA)
