ABD vatandaşlarını Ortadoğu'daki 15 ülkeyi terk etmeye çağırdıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5246805-abd-vatanda%C5%9Flar%C4%B1n%C4%B1-ortado%C4%9Fudaki-15-%C3%BClkeyi-terk-etmeye-%C3%A7a%C4%9F%C4%B1rd%C4%B1
ABD vatandaşlarını Ortadoğu'daki 15 ülkeyi terk etmeye çağırdı
Irak güvenlik güçleri, Bağdat'taki ABD büyükelçiliği yakınlarında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını protesto eden göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı (AP)
ABD vatandaşlarını Ortadoğu'daki 15 ülkeyi terk etmeye çağırdı
Irak güvenlik güçleri, Bağdat'taki ABD büyükelçiliği yakınlarında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını protesto eden göstericileri dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı (AP)
ABD Dışişleri Bakanlığı dün, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ışığında, Amerikan vatandaşlarını Ortadoğu'daki 15 ülkeyi derhal terk etmeye çağırdı.
Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Maura Namdar, bakanlığın Amerikalıları Bahreyn, Mısır, İran, Irak, İsrail, Batı Şeria ve Gazze Şeridi, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen'den ticari yollarla "derhal" ayrılmaya çağırdığını belirtti.
İsrail ordusu: İran füzesi İsrail'in merkezine düştühttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5247042-i%CC%87srail-ordusu-i%CC%87ran-f%C3%BCzesi-i%CC%87srailin-merkezine-d%C3%BC%C5%9Ft%C3%BC
İsrail ordusu: İran füzesi İsrail'in merkezine düştü
Tel Aviv'de İran'ın füze saldırıları düzenleyeceği uyarısı veren hava saldırısı sirenleri çalarken insanlar yer altı otoparkına sığınıyor (AP)
İsrail ordusu bugün İran füze saldırılarının İsrail'in merkezini vurduğunu duyurdu. Reuters'ın haberinde göre ordu, "Arama kurtarma ekipleri ve çok sayıda acil müdahale ekibi şu anda İsrail'in merkezindeki füze isabet noktalarında çalışıyor. Olayın koşulları araştırılıyor" açıklamasını yaptı.
Tel Aviv'de bir merminin bölgeye isabet etmesinin ardından binaların arkasından duman yükseliyor (AFP)
İsrail ordusunun İran'dan fırlatılan yeni füzeleri tespit ettiğini açıklamasının ardından bugün Kudüs'te bir dizi patlama meydana geldi.
Ordu, "Kısa bir süre önce İran'dan İsrail topraklarına doğru füze fırlatıldığını tespit ettik. Savunma sistemleri tehdidi önlemek için çalışıyor" açıklamasını yaptı.
İran füzelerinin pazar günü Kudüs yakınlarına düşmesi sonucu oluşan yıkımdan, (EPA)
Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre İsrail askeri sözcüsü Nadav Şoşani bugün gazetecilere yaptığı açıklamada, ordunun İran'a karşı haftalarca sürebilecek bir askeri harekâta hazır olduğunu, ancak kara birliklerinin konuşlandırılmasının olası olmadığını söyledi.
Çevrimiçi basın toplantısında konuşan Şoşani, "Birkaç haftayı kapsayan genel bir plan geliştirdik" diyerek, "hareketin süresi gelişmelere bağlı olarak değişebilir" ifadesini kullandı. Şoşani, şimdiye kadar kaydedilen ilerlemeyi "olumlu" olarak nitelendirdi.
Afrika, Hürmüz Boğazı'ndan çok uzak değilhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5246977-afrika-h%C3%BCrm%C3%BCz-bo%C4%9Faz%C4%B1ndan-%C3%A7ok-uzak-de%C4%9Fil
Afrika, petrol ithalatının önemli bir bölümü için Hürmüz Boğazı'na bağımlı (Reuters)
Emani el-Tavil
Hürmüz Boğazı fiilen kapatıldığında, şok dalgaları Kızıldeniz ile sınırlı kalmadı; Afrika döviz piyasalarına, benzin istasyonu kuyruklarına, merkez bankası rezerv tablolarına ve maliye bakanlarının tahminlerine kadar uzandı. Bunun nedeni, Afrika'nın İran çatışmasıyla olan ilişkisinin tesadüfi değil, yapısal olmasıdır. Kıta, petrol ithalatının, gübre tedarik zincirlerinin ve nakliye rotalarının önemli bir bölümünü güvence altına almak için Hürmüz Boğazı'na ve daha geniş Körfez enerji koridoruna bağımlı. Nitekim 2023’ün sonlarından itibaren Gazze ile dayanışma için Husilerin başlattıkları saldırılarla tetiklenen Kızıldeniz'deki kargaşa ve çalkantı, tek başına Mısır'ın Süveyş Kanalı gelirlerinde ayda 400 milyon dolardan fazla kayıp yaşamasına neden oldu ve Afrika'ya giden gemileri Ümit Burnu'ndan dolaşmak zorunda bıraktı. Ancak İran'daki durum çok daha ciddi görünüyor.
Diplomatik cephede kıtadaki en öne çıkan ses, 28 Şubat'ta yayınlanan ve kurumsal çerçeveyi oluşturan açıklamasıyla Afrika Birliği Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf'tu. Yusuf, ABD-İsrail saldırılarını “Ortadoğu'daki düşmanlık eylemlerinde ciddi bir tırmandırma” olarak nitelendirdi. Daha fazla çatışmanın “küresel istikrarsızlığı daha da kötüleştireceği, özellikle çatışmaların ve keskin ekonomik baskıların çok yoğun olduğu Afrika'da enerji piyasaları, gıda güvenliği ve ekonomik dayanıklılık için tehlikeli sonuçlar doğuracağı” konusunda uyardı. Açıklamada itidal ve sürdürülebilir diyalog çağrısında bulundu.
Coğrafi ve ekonomik olarak en açık Kuzey Afrika devletleri ise en açık diplomatik dili kullandılar. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati, çatışmanın “bölgesel istikrara tehdit oluşturduğu” uyarısında bulundu. Krizi kontrol altına almak için bölgesel ve uluslararası taraflarla yoğun diplomatik çabalar yürütüldüğünü duyurdu. Mısır’ın bu gayreti sadece söylemden ibaret, çünkü Mısır'ın döviz rezervleri Kızıldeniz'deki karışıklık ile enerji ve gıda ithalatına bağımlılığı nedeniyle zaten aşınmıştı. Sudan Dışişleri Bakanlığı, Afrika hükümetleri arasında en sert dili kullanarak, saldırıları “haksız saldırganlık” diyerek kınadı. Batılı güvenlik çerçeveleriyle karmaşık bir ilişkiye sahip petrol ihracatçısı Cezayir, saldırıları onaylamamak ve Washington'u kışkırtmamak arasında dikkatli denge kuran bir dil benimsedi.
Sahra Altı Afrika'da ise temkinli bir yaklaşım hakimdi. Kenya ve Nijerya, ABD'yi veya İran ile ittifakı sorgulanabilir olan BRICS ortaklarını kızdırmamak için dikkatlice seçilmiş bir dil kullanarak, gerilimin azaltılması çağrısında bulunan açıklamalar yayınladı. Bu arada, Benin, Senegal, Gine-Bissau ve Gana gibi ülkeler, belirli suçlamalarda bulunmadan endişelerini dile getirdiler.
Afrika ülkelerinin hem Washington hem de Tel Aviv ile stratejik ilişkilerini korumaya çalışırken aynı zamanda diğer Afrikalı ve Ortadoğulu müttefiklerinin açık tepkisinden veya diplomatik gerilimlerden kaçınmaya çalıştıkları göz önüne alındığında, Afrika’nın bu tutumu anlaşılabilir. Bu durum, ABD-Avrupa kalkınma fonlarına, Çin altyapı yatırımlarına ve Körfez finansal akışlarına duyulan ihtiyaç da dahil olmak üzere karmaşık karşılıklı bağımlılıklarla daha da kompleks hale geliyor.
Güney Afrika doğal olarak en karmaşık konumda yer alıyor. Ramaphosa hükümetinin Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail aleyhine soykırım davası açma kararı ve BRICS ile olan ilişkisi, şubat ayındaki saldırılardan önce Washington ile arasını zaten açmıştı. Ne var ki Gazze savaşı sırasındaki sert söyleminin aksine daha ılımlı bir tutum sergileyen Güney Afrika, çok ince bir çizgide yürüyor. Washington, İsrail konusundaki tutumları ve BRICS ile olan ilişkisi nedeniyle Pretorya'yı sürekli diplomatik ve ticari olarak cezalandırdı. Dahası, İran'ın BRICS'e katılımı, Güney Afrika, Mısır ve Etiyopya gibi Afrikalı üyeler için daha fazla karmaşıklık yarattı ve kurumsal taahhütlerin sıklıkla ikili çıkarlarla çatıştığı bir durum ortaya çıkardı. İran'ın pozisyonlarıyla en açık şekilde aynı çizgide olan Afrika ülkelerine gelince, başta Burkina Faso ve Mali olmak üzere Sahel bölgesi hükümetleridir. Nitekim Burkina Faso, İran'ı kınayan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın Haziran 2025 tarihli kararına karşı oy kullanan tek Afrika ülkesiydi. Bu adım, Vagadugu ve Tahran arasında imzalanan nükleer iş birliği mutabakat zaptını somutlaştırmıştı. İran Savunma Bakanı da şubat ayında Burkina Faso'ya bir ziyaret gerçekleştirmiş, Tahran'ın bağımsız ve devrimci devletleri desteklediğini açıklamıştı.
İran çatışmasının etkilerinin Afrika ekonomilerine ulaşmasında doğrudan etken enerji fiyatlarıdır. 1 Mart itibarıyla, bir varil petrolün fiyatı yüzde 20'den fazla yükselerek zaten kırılgan olan ekonomiler için ciddi bir şok oluşturdu. Hürmüz Boğazı'ndan her gün yaklaşık 20 milyon varil petrol ve türevleri geçiyor; bu da küresel tüketimin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor.
Büyük nakliye ve sigorta şirketlerinin 1 Mart'ın erken saatlerinde çekilmesinin istihdam üzerindeki etkisi ise çoğu petrol ithal eden Afrika ülkesi (çoğunluğu Sahra Altı Afrika'da) için tarihi bir şoka eşdeğerdi. En savunmasız ekonomiler arasında Tanzanya, Mozambik, Zambiya, Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) pazarları, Nijerya ve Fildişi Sahili yer alıyor. Zira Sahra Altı Afrika'da tüketilen gıdanın yaklaşık yüzde 80'i ithal ediliyor.
Mevcut kapatma, nakliye alanında 2023 sonlarında başlayan aksaklığı ve kargaşayı büyütüyor. Husi saldırıları ile birlikte Kızıldeniz'den günlük ortalama 72-75 olan gemi geçiş sayısı Haziran 2025'te 36-37'ye kadar düşmüştü. Hint Okyanusu kıyısındaki Afrika limanları (Mombasa, Darüsselam, Maputo ve Durban) açısından bu rota değişikliği, transit merkezleri olarak stratejik önemlerini artırıyor ama aynı zamanda sıkışıklık, daha yüksek yanaşma ücretleri ve Kızıldeniz'deki ana rotasından sapmak zorunda kalmış uluslararası taşımacılık aktivizmiyle birlikte rekabetin artması da onları kısıtlıyor. Mısır ve Cibuti, şubat ayındaki gerilimden önce bile en ağır doğrudan maliyetleri üstleniyordu.
Borç, zaten borç sıkıntısı içinde olan Afrika ülkelerinin yavaş yavaş boğuluşunu temsil ediyor. Bu kırılganlık karşısında ABD ve İsrail ile İran arasındaki süregelen çatışma, üç ayrı baskıyı kat kat artırıyor; yatırımcıların güvenli limanlara kaçmasıyla güçlenen ABD doları, dolar cinsinden petrol ithalat faturalarının yükselmesi ve enflasyon beklentileriyle beslenen küresel finansal koşullarının sıkılaşması. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre bütün bu faktörler, çoğu dolar cinsinden borç yükü altında olan Afrika hükümetleri için borç ödeme maliyetlerini artırıyor.
Bu bağlamda, gıda güvenliği toplumsal huzursuzluğu tetiklemekte en büyük katalizördür. Yüksek enerji fiyatları, gübreler başta olmak üzere tarımsal girdilerin maliyetini artırıyor. Dahası İran, azotlu gübre üretiminde kullanılan metanolde küresel talebin yaklaşık yüzde 10'unu karşılıyor. Ayrıca, artan nakliye maliyetleri temel ithal gıda maddelerinin fiyatını da yükseltiyor. Para biriminin zayıflaması, yerel para birimi cinsinden tüm ithalatın maliyetini aynı anda artırıyor. Sudan, Somali, Orta Afrika Cumhuriyeti gibi bazı ülkelerin ve Sahel'in bazı bölgelerinin zaten gıda güvensizliğinden muzdarip olduğu bir dönemde, bu üçlü baskı, insanları zorluk içinde yaşamaktan insani olarak acil bir duruma itebilir.
Öte yandan, Nijerya, Angola, Cezayir, Libya, Ekvator Ginesi ve Gabon gibi petrol ihracatçısı veya altın üretimi yaparak altının geleneksel güvenli liman rolünden faydalanan Güney Afrika ve Gana gibi Afrika ekonomileri ise faydalar elde edebilir. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üreticisi olan Mozambik ve Uganda, tedarik kaynaklarını çeşitlendirmek isteyen alıcılardan hızlandırılmış yatırımlar çekebilirler.
Güvenlik cephesine gelince, iki Afrika alt bölgesi niteliksel olarak farklı güvenlik tehditleriyle karşı karşıya bulunuyor. Birincisi, Cibuti'deki ABD askeri üslerinin İran'ın misillemesi veya Husi vekilinin saldırıları için potansiyel hedef olduğu Afrika Boynuzu'dur. Cibuti'deki Camp Lemonnier'e yapılacak herhangi bir saldırı, gelir ve istikrar için büyük ölçüde yabancı askeri varlığa bağımlı olan Cibuti'de acil bir insani ve mali krize yol açacaktır. Sahel'de ise tehdit, doğrudan saldırıdan ziyade radikalleşme yoluyla işlemektedir. Sahel bölgesinde terörizmden kaynaklanan ölümler 2007'den bu yana on kat arttı ve bu durum, “Batı'nın Müslüman halklara yönelik saldırganlığı” anlatısının radikalleşmeyi ve militan devşirmeyi önemli ölçüde hızlandırabileceği bir ortam yarattı.
Dolayısıyla, Lagos'tan 5 bin kilometre ve Nairobi'den 6 bin kilometre uzaklıkta bulunan Hürmüz Boğazı ile Afrika arasındaki coğrafi mesafe önemli görünüyor; zira boğazın fiili olarak kapatılmasının etkileri, petrol vadeli işlem fiyatları, nakliye sigorta primleri, gübre tedarik zincirleri ve siyasi sınırları dikkate almadan işleyen döviz piyasaları aracılığıyla, bu şehirlere saatler içinde ulaştı.
*Bu analiz Şarku'l Avsat tarafından Independent Arabia’dan çevrilmiştir.
Trump İran'a saldırı emrini nasıl verdi?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5246910-trump-i%CC%87rana-sald%C4%B1r%C4%B1-emrini-nas%C4%B1l-verdi
ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü öğleden sonra Beyaz Saray'da gazetecilere İran ile nükleer müzakerelerin ilerleyişinden memnun olmadığını söyledi. Bu açıklamadan üç saat sonra, İran'ın en üst düzey liderlerinden Dini Lider Ali Hamaney ve bazı üst rütbeli askeri komutanlar da dahil olmak üzere bir dizi lideri hedef alan bir operasyon başlatılması emrini verdi.
Olaylar şöyle gelişti:
27 Şubat 2026 - Doğu saatiyle (EST) 12:25: Trump, Beyaz Saray'dan Teksas'a doğru yola çıktı ve gazetecilere İran ile dolaylı müzakereler hakkında yaptığı açıklamada, “Gidişattan memnun değilim” dedi.
Bir sonraki adımla ilgili nihai kararını verip vermediğini sorulduğunda, “Hayır, vermedim” yanıtını verdi.
27 Şubat 2026 - saat 15:38 (EST): Teksas'taki etkinliklere giderken Air Force One uçağında bulunan Trump, Destansı Öfke Operasyonu'nun başlatılmasını emretti.
ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Keane, pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, “Başkan emri verdi, Destansı Öfke Operasyonu onaylandı... İyi şanslar” dedi.
General Keane, bu emrin ABD Ortak Kuvvetler Komutanlığı’ndan tüm unsurların son hazırlıklarını tamamlamasına neden olduğunu, hava savunma sistemlerinin hazırlandığını ve pilotlar ile mürettebatın saldırı planlarının son provalarını yaptığını açıkladı.
Aynı zamanda, uçuş ekiplerinin son teknoloji silahları yüklemeye başladığını ve iki uçak gemisi taarruz grubu da fırlatma noktalarına doğru hareket etti.
Trump, Teksas'a giderken sosyal medya platformu Truth Social'da birkaç mesaj yayınladı. Bunların arasında, saldırı emri verildikten dokuz dakika sonra yazdığı, ABD yönetiminin Anthropic'in yapay zeka teknolojisini kullanmasını durdurma emri mesajı da vardı. Bu emir, Anthropic ile Savunma Bakanlığı (Pentagon) arasında yapay zeka ile ilgili güvenlik önlemleri konusunda yaşanan olağandışı kamuoyu tartışmasının ardından geldi.
27 Şubat 2026 - saat 16:03 (EST): Trump, Teksas'a vardıktan sonra, Corpus Christi Limanı'nda gazetecilere yaptığı açıklamada, operasyonu onayladığını belirtmeden, müzakerelerin gidişatından ‘memnun olmadığını’ yineledi.
Saldırı kararı almaya ne kadar yakın olduğu sorusuna cevap vermekten kaçındı ve şöyle dedi:
“Size söylemek istemiyorum. Tarihin en büyük haberi olurdu, değil mi?”
28 Şubat 2026 – saat 01:15 (EST): General Keane'in sunduğu takvime göre operasyon başladı. General Keane, “Kara, hava, deniz ve siber uzay gibi tüm alanlarda ABD güçleri, İran'ın ABD'ye karşı savaş operasyonları yürütme ve sürdürme kabiliyetini bozmak, zayıflatmak, engellemek ve yok etmek için tasarlanmış çok katmanlı operasyonları eşzamanlı olarak gerçekleştirdi” açıklamasında bulundu. ABD Genelkurmay Başkanı, operasyona ‘tüm kollarından binlerce askeri personel, yüzlerce gelişmiş dördüncü ve beşinci nesil savaş uçağı, düzinelerce yakıt ikmal uçağı ve uçak gemisi grupları USS Abraham Lincoln ve USS Gerald R. Ford ile bunların hava kanatlarının’ katıldığını açıkladı.
General Keane, kapsamlı bir istihbarat ve gözetleme ağının desteğiyle mühimmat ve yakıt akışının devam ettiğini belirterek, bölgeye daha fazla askerin akın etmeye devam ettiğini doğruladı.
Operasyon, Merkezi İstihbarat Teşkilatı'nın (CIA) Hamaney dahil İranlı üst düzey liderlerin hareketlerini takip etmek için aylarca süren çalışmalarının ardından gerçekleştirildi. Bir kaynak, istihbaratın İsrail ile paylaşıldığını ve cumartesi günkü saldırıların zamanlamasının buna göre ayarlandığını söyledi.
Tahran'da patlamalar duyuldu ve İsrail Savunma Bakanı olağanüstü hal (OHAL) ilan etti. Bir İsrail askeri yetkilisi, bir dakika içinde üç saldırının üç yeri hedef aldığını ve Hamaney ile İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Genel Komutanı ve İran Savunma Bakanı dahil olmak üzere yaklaşık 40 diğer önemli şahsiyetin öldürüldüğünü söyledi.
Şemhani, Nasirzade, Pakpur ve Musavi (Reuters - AFP)
28 Şubat 2026 – saat 16:37: Trump, Truth Social'da Hamaney'in öldüğünü duyurarak, İran Dini Lideri’nin ‘son derece gelişmiş istihbarat ve takip sistemlerimizden kaçamadığını’ söyledi.
1 Mart 2026 – saat 12:21: Trump, paylaşımında ABD güçlerinin ‘İran’a ait dokuz deniz aracını imha edip batırdığını, geri kalanlarını da takip edeceğini ve deniz komuta merkezini büyük ölçüde imha ettiğini’ yazdı.
1 Mart 2026 – saat 16:06: Bir videolu mesajında, ABD ordusu ve ortaklarının İran'da Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tesisleri ve hava savunma sistemleri dahil yüzlerce hedefi ‘birkaç dakika içinde’ vurduğunu söyledi. Hedefleri belirtmeden, saldırıların ‘tüm hedeflerimize ulaşılana kadar’ devam edeceğini ekledi.
Aynı gün üç kaynağa göre ABD yönetiminden yetkililer, Kongre çalışanlarına özel brifinglerde, ABD istihbaratının İran'ın ABD'ye karşı önleyici bir saldırı hazırlığında olduğuna dair herhangi bir bilgiye sahip olmadığını söyledi. Yetkililer, İran füzeleri ve müttefik güçlerinin bölgede daha geniş bir tehdit oluşturduğunu kabul etti.
Beyaz Saray'dan üst düzey bir yetkili, ‘potansiyel yeni İran liderliğinin’ Washington ile görüşmelere açık olduğunu işaret ettiğini söyledi. Trump, The New York Times (NYT) gazetesine verdiği röportajda saldırının ‘dört ila beş hafta’ sürebileceğini de sözlerine ekledi.
Tahran'da meydana gelen patlamanın ardından dumanlar yükseliyor (AFP)
2 Mart 2026 – saat 08:00: ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Pentagon'da düzenlediği basın toplantısında, ABD'nin İran'da ‘ulus inşa’ çabalarına girmediğini ve devam eden saldırıların uzun vadeli bir çatışmanın başlangıcı olmayacağını söyledi. Hegseth, “Burası Irak değil. Bu sonsuz bir süreç değil. Bu geleneksel anlamda bir rejim değişikliği değil, ancak rejim değişti ve dünya bu sayede daha iyi bir hale geldi” diye ekledi.
Öte yandan piyasa işlemleri sırasında, Hürmüz Boğazı yakınlarında tanker trafiğinin kesintiye uğraması nedeniyle Körfez'den gelen arzın kesintiye uğrayacağına dair endişelerin artmasıyla petrol fiyatları sıçradı.
Pazartesi günü ABD petrolünün fiyatı varil başına 71,97 dolara yükselirken, Marine Traffic internet sitesi boğazdan geçen trafiğin cumartesi gününden bu yana yüzde 70 azaldığını bildirdi.
Küresel piyasalar da sarsıldı. ABD vadeli işlemleri Avrupa ve Asya piyasalarındaki düşüşlere paralel olarak geriledi. S&P 500 ve Dow Jones Industrial Average endekslerinin vadeli işlemleri yaklaşık yüzde 1 düştü.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة