Trump döneminde sol görüşlü Amerikalılar daha fazla silahlanıyor

Eğitmen Clara Elliott talimatlarını veriyor (AFP)
Eğitmen Clara Elliott talimatlarını veriyor (AFP)
TT

Trump döneminde sol görüşlü Amerikalılar daha fazla silahlanıyor

Eğitmen Clara Elliott talimatlarını veriyor (AFP)
Eğitmen Clara Elliott talimatlarını veriyor (AFP)

ABD’nin Richmond kentine yakın ormanlık bir alanda silah sesleri yankılanıyor. Aralarında Colin’in de bulunduğu çok sayıda Amerikalı burada ateşli silah kullanımı üzerine eğitim alıyor.

38 yaşındaki Colin’in elindeki yarı otomatik silah, hayatında sahip olduğu ilk silah. Colin, ABD Başkanı Donald Trump yönetimine dair endişeleri nedeniyle silah edinmeye yönelen sol eğilimli Amerikalılardan biri. Bu, ülkede silah sahipliğine ilişkin yerleşik algılardaki değişimi gösteriyor.

Tam adının açıklanmasını istemeyen Colin, “Hükümetimden, çevremdeki vatandaşlardan çok daha fazla tehdit hissediyorum” dedi. ABD’nin kuzeyindeki Minneapolis kentinde göçmenlere yönelik geniş çaplı bir operasyon sırasında federal görevliler tarafından vurularak öldürülen Renee Nicole Good ve Alex Pretti olaylarının kendisi için “bardağı taşıran son damla” olduğunu söyledi.

Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre Colin yaptığı açıklamada, “Hükümet tarafından yetkilendirilmiş, adeta özel ordu gibi sokaklarda dolaşan, insanlara saldıran ve ateş açan bir güç var. Bu, bireyler arasındaki suçlardan çok daha korkutucu” değerlendirmesinde bulundu.

Eğitmen, kursiyerlere tabanca şarjörlerinin nasıl doldurulacağını açıklıyor (AFP).Eğitmen, kursiyerlere tabanca şarjörlerinin nasıl doldurulacağını açıklıyor (AFP).

Silah tartışması

ABD’de silah tartışması oldukça karmaşık ve derin siyasi boyutlar içeriyor.

Genellikle sağ eğilimli olan silah taşıma hakkı savunucuları, konuyu kişisel özgürlük meselesi olarak görürken, ABD Anayasası bu hakkı güvence altına alıyor. Liberaller ise kitlesel silahlı saldırıların yaşandığı ülkede daha sıkı silah denetimlerini savunuyorlar.

Öte yandan, suikast girişiminden sağ kurtulan eski Temsilciler Meclisi üyesi Gabrielle Giffords ve eski ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris gibi bazı önde gelen Demokrat isimler de silah sahibi olduklarını açıkça dile getirdi.

Colin ve eşi Dani, Silah satın aldıktan sonra sertifikalı tabanca eğitmeni Clara Elliott’ın kursuna katıldı. Elliott, 2024’te Trump’ın ikinci kez başkan seçilmesinin ardından işlerinin “iki katına çıktığını” söyledi.

Kadınlara ve azınlıklara özel tasarlanan kursların büyük bölümü dolarken, eğitimler herkese açık olmaya devam ediyor. Kolunda Pamuk Prenses dövmesi bulunan Elliott, “Yoğunluk çok fazlaydı” dedi.

Yaklaşık 12 kişinin katıldığı eğitimlerde önce temel silah güvenliği anlatılıyor, ardından atış poligonunda uygulamalı eğitime geçiliyor. Katılımcıların çoğu daha önce hiç silah kullanmamış kişilerden oluşuyor.

Endişe ve hazırlık

28 yaşındaki Cassandra, “ABD’de çok sayıda endişe verici gelişme yaşanıyor. Bu yüzden bilgili ve hazırlıklı olmak iyi bir fikir gibi görünüyor” ifadesini kullandı.

Latin Amerika kökenli 30 yaşındaki Akemi ise “aşırı sağ şiddetinden” korktuğunu ve polisin koruyabileceğine güvenmediğini ifade etti. “Polisle mümkün olduğunca az temas etmek en iyisi” dedi.

ğitim tatbikatı sırasında silahlı çatışma çıktı (AFP)Eğitim tatbikatı sırasında silahlı çatışma (AFP)

Bu sırada bazı katılımcıların, ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Kurumu’na gönderme yapan hedeflere ateş ettiği görüldü.

Clara Elliott yalnız değil. “Liberal Gun Club” adlı ulusal örgüt, 2026’nın ilk iki ayında 3 bin yeni silah eğitimi başvurusu aldığını açıkladı. Bu sayı, 2025 yılının tamamındaki başvurulardan daha fazla.

Örgütün yöneticisi Ed Gardner, bu tür artışların genellikle büyük siyasi gelişmeler veya kitlesel silahlı saldırılar sonrasında görüldüğünü belirtti. Ancak geçmişten farklı olarak, yeni gelenlerin artık sadece kadınlar ve azınlıklarla sınırlı olmadığını; gençlerden yaşlılara, kırsaldan kentlere kadar geniş bir kesimi kapsadığını ifade etti.

David Yamane ise bu değişimin, insanların silah satın alma motivasyonlarındaki dönüşümden kaynaklandığını belirtti. Yamane, “İnsanlar, haklarını ellerinden alabilecek ya da başkalarını bu yönde cesaretlendirebilecek otoriter bir yönetim ihtimali konusunda endişe taşıyor” değerlendirmesinde bulundu.



Siyah ekranlar ve çöken sistemler... ABD’nin dijital altyapısına ne oluyor?

Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
TT

Siyah ekranlar ve çöken sistemler... ABD’nin dijital altyapısına ne oluyor?

Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)

ABD, e-posta ve bankacılık hizmetlerinden hava trafiğine ve gizli devlet iletişim sistemlerine kadar hayati sektörleri etkileyen teknik arızalarla karşı karşıya. Söz konusu arızalar, bu olayların birbiriyle ne ölçüde bağlantılı olduğu ve dijital altyapının kesintilere dayanma kapasitesi konusunda soru işaretlerine yol açtı. Başkan Donald Trump yönetimi, koordineli bir siber saldırı veya düşman bir tarafın müdahalesine işaret eden herhangi bir bulgu bulunmadığını açıklarken, özellikle art arda gelen günlerde yaşanan aksaklıkların milyonlarca Amerikalının kullandığı hizmetleri etkilemesi üzerine kamuoyuna açıklama yapılması yönündeki talepler arttı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio dün yaptığı açıklamada, son dönemde yaşanan arızaların birbiriyle bağlantılı olduğuna veya arkasında siber korsan grupları, suç örgütleri ya da başka bir devlet gibi kötü niyetli aktörlerin bulunduğuna inanmak için herhangi bir kanıt ya da gerekçe olmadığını söyledi. Manila’da gazetecilere konuşan Rubio, aksaklıkların tekrarlanmasına ilişkin endişelerin artması üzerine Amerikalıları rahatlatmaya çalışarak, ABD’nin ‘sistematik bir saldırıya maruz kalmadığını’ ifade etti.

Rubio, Trump’a Filipinler’deki ziyareti sırasında eşlik ettiği ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le görüşmek üzere Shenzhen kentine gitmeye hazırlandıkları sırada konuştu.

Trump ise söz konusu arızaların önemini küçümseyerek, büyük, güçlü ve önemli mali kaynaklara sahip kurumlarda bu tür olayların yaşanabildiğini söyledi ve durumun ‘endişe edilecek bir tarafı olmadığını’ belirtti. Ancak başkanın açıklamaları, yönetimin tekrarlanan aksaklıkların nedenleri konusunda daha fazla şeffaflık sağlamasını isteyen bazı müttefikleri de dahil olmak üzere kamuoyundaki endişeleri gidermeye yetmedi.

Hayati sektörleri etkileyen bir dizi arıza

Geçtiğimiz perşembe günü başlayan aksaklıklar, Microsoft’un e-posta ve diğer araçlarını da kapsayan hizmetlerinde meydana gelen bir arızanın milyonlarca kullanıcının çalışmalarını aksatmasıyla ortaya çıktı. Şirket, sorunun daha önce ağ kapasitesinde yapılan bir yükseltmeden kaynaklandığını açıkladı.

Ertesi gün ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), ülke genelindeki uçuş trafiğini dört buçuk saat süreyle durdurdu. Bu, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana yaşanan en uzun süreli uçuş durdurma kararı oldu. Kurum, arızanın bir ağ yönlendirici cihazının güncellenmesinden kaynaklandığını bildirdi.

dsfvgbhyj
ABD Başkanı Donald Trump, Manila’da Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile yapılan ikili görüşme sırasında elinde bir dosya tutarken, Dışişleri Bakanı Mrco Rubio ona bakıyor. (Reuters)

Sorunlar pazartesi günü bankacılık sektörüne de sıçradı. Birçok büyük finans kuruluşunun müşterileri, internet üzerinden hesaplarına erişmekte güçlük çektiklerini ve Zelle para transferi hizmetinde aksaklıklar yaşandığını bildirdi.

JPMorgan Chase Bank, sorunun bir yazılım hatasından kaynaklandığını ve herhangi bir siber saldırıyla bağlantılı olmadığını açıkladı. Arızanın etkileri ise finansal sistemin diğer bölümlerine de yayıldı.

Aynı gün United Airlines, şirketin iç sistemlerinden birinde meydana gelen ve yaklaşık 150 kalkış seferinin gecikmesine yol açan arızanın giderildiğini duyurdu.

gbhyjuk
Microsoft Outlook uygulamasının logosu ve kesik bir ağ kablosunun görüldüğü bir illüstrasyon (Reuters)

Dün ise ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA), gizli bilgilerin aktarılmasında kullanılan iç ağında rutin bakım çalışmaları sırasında geçici performans düşüşü yaşandığını açıkladı. NSA, hayati operasyonel kapasitesinin etkilenmediğini ve temel görevlerin kesintisiz sürdürüldüğünü vurguladı.

Aksaklıklardan Apple’ın iCloud ve Apple Pay gibi hizmetleri de etkilendi. Şirket içi bir güncellemenin bazı müşteri hizmetlerinde kesintiye yol açmasının ardından Apple, sistemleri yeniden devreye almak için çalıştığını duyurdu ve sorunun bir siber saldırıdan kaynaklanmadığını belirtti.

Siber tehditlerin arttığına işaret eden bir gelişme olarak ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), devlet kurumlarıyla bağlantılı korsanlar ve siber suçluların, dünya genelindeki şirket ve kurumlara yönelik saldırıları otomatikleştirmek için yapay zekâdan yararlanan ARTEX adlı gelişmiş bir sızma testi çerçevesini kullandığı konusunda acil uyarı yayımladı.

FBI, söz konusu aracın sistemlerin hedef alınmasından gelişmiş erişim yetkilerinin elde edilmesine kadar uzanan sızma işlemlerini üç saatten kısa sürede hızlandırabildiğini belirtti. Uyarıda, aracın geçtiğimiz ekim ayında ConnectWise şirketinin tedarik zincirine yönelik saldırıda kullanıldığına dikkat çekildi. Saldırı, Microsoft 365 müşterilerinin çalışma ortamlarını riske atarken şirketle çalışan 2 bin 250’den fazla müşterinin giriş bilgilerinin doğrulanmasına yönelik girişimlere de yol açtı.

FBI, kurumlara sistemlerine erişim kontrollerini sıkılaştırma, şüpheli otomatik faaliyetleri izleme ve olası siber saldırıları büronun İnternet Suçları Şikâyet Merkezi’ne bildirme çağrısında bulundu.

Dijital altyapının kırılganlığına ilişkin endişeler

Arka arkaya yaşanan arızalar, ABD’deki dijital sistemlerin birbirine ne ölçüde bağımlı olduğu konusunda soru işaretlerine yol açtı. Özellikle tek bir teknik arızanın veya tamamlanmamış bir yazılım güncellemesinin etkilerinin aynı altyapıya dayanan diğer hizmetlere de yayılabilmesi dikkat çekti.

Siber güvenlik uzmanları, bu aksaklıkların aynı döneme denk gelmesinin mutlaka bir siber saldırı olduğu anlamına gelmediğini, ancak dijital sistemler arasındaki karşılıklı bağımlılığın boyutunu ve bileşenlerinden herhangi birinde meydana gelebilecek arızaların yol açabileceği sonuçları ortaya koyduğunu belirtti.

FBI’ın eski yetkililerinden Cynthia Kaiser, geniş çaplı teknik arızaların, sistemlerin onarılmaya çalışıldığı sırada ortaya çıkabilecek karışıklık ve güvenlik açıklarından yararlanmak isteyen bilgisayar korsanları için fırsat yaratabileceği uyarısında bulundu.

Bazı aksaklıkların nedenlerine ilişkin açıklama yapan ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton ise NSA’da yaşanan arızanın, geçen ay yapay zekâ araçları kullanılarak tespit edilen PHP programlama dilindeki bir güvenlik açığını gidermeye yönelik güvenlik güncellemeleriyle bağlantılı olduğunu söyledi. Söz konusu açığın, bilgisayar korsanlarının sunucuların kontrolünü uzaktan ele geçirmesine imkân verebileceği belirtildi.

Clayton, kurumların güvenlik açıklarını gidermek amacıyla sistemlerini güncellemeye çalıştığını ancak güncelleme işlemlerinin her zaman beklendiği gibi ilerlemediğini ifade etti. Farklı teknolojik bileşenler arasında görev ve veri aktarımı sırasında sistemlerin çeşitli sorunlarla karşılaşabildiğini de sözlerine ekledi.

vfgbhyj
Microsoft Teams logosu (Reuters)

Washington Sun gazetesi, özel görüşmeler hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haberinde, NSA ile Wall Street’teki finans kuruluşlarının yetkililerinin Kongre üyelerine, yapay zekâ kullanılarak tespit edilen güvenlik açıklarının giderilmesine yönelik girişimlerin sistemler üzerinde geçici bir baskıya neden olduğunu bildirdiğini aktardı. Reuters, söz konusu bilgileri bağımsız olarak doğrulayamadı.

Siber güvenlik uzmanlarının, yapay zekâ araçlarının yazılım açıklarının tespit edilmesini ve bunlardan yararlanılmasını hızlandırabileceğine ilişkin endişeleri giderek artıyor. Gelişmiş yapay zekâ modelleri, geleneksel yöntemlerle tespit edilmesi karmaşık olan veya uzun zaman gerektiren, yaygın kullanılan yazılımlardaki eski güvenlik açıklarını belirleyebiliyor. Buna karşılık kurumlar, saldırganlar bu açıklardan yararlanmadan önce söz konusu güvenlik açıklarını gidermek için zamana karşı yarışıyor.

İşten çıkarmalarla ilgili sorular

Aksaklıklar, kamu kurumları ve özel şirketlerde işten çıkarmaların ve çalışan sayısındaki azaltmaların yaşandığı bir döneme denk geldi. Bu durum, istihdamdaki daralmanın kurumların teknik sistemlerini sürdürme ve hizmetlerinin kesintisiz devamını sağlama kapasitesi üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana FAA’da personel azaltımına gidildi. Kongre üyeleri ise kurumun hızlandırılan sistem modernizasyonu programının yeterince düzenli yürütülmediği ve hizmet kesintilerine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Microsoft’taki sorun da şirketin daha önce gerçekleştirdiği işten çıkarma turlarının ardından, küresel iş gücünün dörtte birine yönelik gönüllü işten ayrılma programları sunacağını açıklamasından bir ay sonra yaşandı.

United Airlines ise geçen yıl yaptığı açıklamada, yapay zekâ alanındaki gelişmeler sayesinde idari birimlerdeki çalışan sayısını yüzde 4 azalttığını ve bu yıl da aynı oranda ek kesintiye gitmeyi planladığını bildirmişti.

Söz konusu personel azaltımlarıyla son dönemdeki arızalar arasında doğrudan bağlantı kuran herhangi bir kanıt bulunmuyor. Ancak yazılım sistemlerinin dayanıklılığı konusunda uzman Liz Fong-Jones, işten çıkarmaların güvenlik payını zayıflatabileceğini belirtti. Fong-Jones, sistemlerin aksaklıklara karşı koyabilme kapasitesinin kısmen, sistemlerin işleyişini ve sorunların nasıl giderileceğini bilen deneyimli çalışanların varlığına bağlı olduğuna dikkat çekti.

Şeffaflık talepleri

Arızaların nedenlerine ilişkin açıklama talepleri yalnızca yönetimin siyasi muhalifleriyle sınırlı kalmadı, Trump cephesinden bazı isimlere de yayıldı. Beyaz Saray eski Sözcüsü Karoline Leavitt, şeffaflığın gerekli olduğunu belirterek, yönetimi Amerikalılara yaşananları açıklamak için daha fazla çaba göstermeye çağırdı.

Bazı muhafazakâr yorumcular da daha ayrıntılı bilgi verilmesini talep ederek, tekrarlanan arızaların açık bir şekilde açıklanmamasının kamu ve özel sektördeki kurumlara duyulan güveni daha da zedeleyebileceği uyarısında bulundu.

Buna karşılık Clayton, hükümetin söz konusu olayları bir siber saldırı olarak değerlendirmediğini ve ilk incelemelerin bunların beklenmedik sorunlarla karşılaşan güvenlik güncellemelerinden kaynaklandığına işaret ettiğini vurguladı.

xdefrgt
New York Marriott Oteli… Marriott grubunun internet sitesi ile uygulamalarında yaşanan ve otel rezervasyon işlemlerinde aksaklıklara yol açan bir arıza olduğunu açıklamasının ardından (AFP)

Marsh sigorta şirketi ise müşterilerinin ekim ayının son iki haftasında 105 siber saldırı vakası bildirdiğini açıkladı. Bu sayı, mayıs ayının son iki haftasında bildirilen 48 vakanın iki katından fazla. Söz konusu rakamlar, tüm olayların son dönemdeki arızalarla bağlantılı olduğu anlamına gelmese de birbirine bağlı dijital ortamda kurumların karşı karşıya olduğu risklerin büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Yaşanan aksaklıklar karşısında siber güvenlik uzmanları, kullanıcılara önleyici tedbirler almalarını tavsiye ederken, altyapı kaynaklı arızaların giderilmesinin öncelikli olarak hizmetleri işleten şirket ve kurumların sorumluluğunda olduğuna dikkat çekti. Uzmanlar, kullanıcıların kişisel güvenlik önlemlerine uysalar bile şirket veya kurumların sistemlerinde meydana gelen arızaları önleyemeyeceğini belirterek, teknik altyapının güncellenmesi, test edilmesi ve güvenliğinin sağlanması sorumluluğunun esas olarak bu hizmetleri yöneten kuruluşlara ait olduğunu ifade etti.


İran’dan yeni saldırı tehdidi: Cevabımız çok daha yıkıcı olacak

İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)
İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)
TT

İran’dan yeni saldırı tehdidi: Cevabımız çok daha yıkıcı olacak

İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)
İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)

İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, bugün yaptığı açıklamada, ABD ve müttefiklerinin İran topraklarına yeniden saldırması hâlinde Tahran yönetiminin “çok daha yıkıc” bir karşılık vermeye hazır olduğunu belirtti. Açıklama, Ortadoğu’daki savaşla bağlantılı gerilimin yeniden arttığı bir zamanda yapıldı.

Şarku’l Avsat’ın Fars Haber Ajansı’ndan aktardığına göre İranlı komutan, “Bugün tamamen hazırlıklıyız. Düşman yeniden bir hata yapar ve daha önce onu çaresizliğe sürükleyen eylemlerini tekrarlarsa, kendisine ve destekçilerine vereceğimiz cevap şüphesiz çok daha yıkıcı olacak ve coğrafi sınırlarla kayıtlı kalmayacak” ifadelerini kullandı.

İran’dan Bahreyn’e beş günde üçüncü saldırı

İran, dün sabah beş gün içinde Bahreyn’e yönelik üçüncü saldırısını gerçekleştirdi. Devrim Muhafızları’na bağlı Sepah News internet sitesi, saldırıda Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü’nde bulunan ABD kuvvetlerine ait bir radar sisteminin insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef alındığını duyurdu.

Haberde, saldırının ABD askeri İHA’larının İran hava sahasını defalarca ihlal etmesine karşılık gerçekleştirildiği öne sürüldü.

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı ise bu sabah yaptığı açıklamada, ülkenin hava savunma sistemlerinin “hain İran saldırılarını” engellediğini bildirdi. Açıklamada, saldırının ayrıntılarına ilişkin bilgi verilmedi.

Öte yandan Kuveyt ordusu, dün gece yaptığı açıklamada, “düşman İHA saldırılarına” karşı koyduklarını duyurdu. Saldırıların kaynağına ilişkin bilgi paylaşılmazken halka yetkililerin talimatlarına uyma çağrısı yapıldı.

Diplomatik girişimlere rağmen gerilimin artma riski sürüyor

Savaşı kalıcı olarak sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimler devam ederken, bölgeden gelen açıklamalar gerilimin düşeceğine veya yeni bir tırmanış yaşanacağına ilişkin çelişkili işaretler veriyor. Olası yeni bir gerilim artışının, özellikle küresel enerji fiyatları üzerinde daha büyük etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.

Ortadoğu’daki savaşta gerilimin yeniden yükseldiği bir dönemde ABD Başkanı Donald Trump da Tahran yönetiminin Washington'daki yetkilileri hedef almayı planladığına ilişkin haberleri ciddiye aldığını söyledi.

ABD’den Keşm Adası’na saldırı açıklaması

ABD'li bir yetkili, İran'a bağlı Keşm Adası'na yönelik saldırıları doğruladı.

İsminin açıklanmaması koşuluyla AFP'ye konuşan yetkili, ABD savaş uçaklarının “meşru müdafaa kapsamında” Keşm Adası'nda Devrim Muhafızları'na ait bir füze fırlatma noktasını hassas güdümlü mühimmatlarla vurduğunu belirtti.

Yetkili, saldırının ABD personelini ve varlıklarını hedef alan eylemlere karşılık gerçekleştirildiğini ifade etti.


İran politikası Trump yönetimindeki çatlağı büyütüyor

Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).
Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).
TT

İran politikası Trump yönetimindeki çatlağı büyütüyor

Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).
Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).

John Bolton

3 Kasım seçimleri öncesinde Trump’ın İran politikasındaki önceliği, ABD’de benzin fiyatlarını düşük seviyede tutmaktı. Trump, başkanlığına yönelik bir güven oylaması niteliği taşıyan seçimlerde ağır bir yenilgi almamak için bu hedefe ağırlık veriyordu.

Ancak Trump bu hedefinde başarısız oldu. Şimdi kendisini, ülke içinde iki yıl boyunca sürecek yoğun bir siyasi mücadele bekliyor. Buna rağmen İran'la ilgili temel stratejik sorular hâlâ yanıt bekliyor: ABD'nin ulusal güvenliği askeri operasyonların yeniden başlatılmasını mı gerektiriyor? Yoksa Demokratların tercih ettiği gibi Körfez'deki Amerikan askerlerinin geri çekilmesi mi gerekiyor?

Trump şimdilik kesin bir karar vermek yerine, 3 Kasım öncesinde izlediği politikayı sürdürmeyi tercih etti. Bu politika, İran'ın petrol ve doğal gaz ihracatına abluka uygulanmasını, Arap petrol üreticisi ülkelerin ihracatının artırılmasına destek verilmesini ve yalnızca İran'ın Körfez bölgesinde ve çevresinde gerçekleştireceği saldırılara karşılık olarak askeri güce başvurulmasını öngörüyor.

Bu yaklaşım kısa vadede sürdürülebilir olabilir ancak kalıcı bir çözüm sunmuyor. Trump'ın şaşırtıcı kararını anlayabilmek için yabancı gözlemcilerin, Trump ile yardımcısı JD Vance arasında giderek derinleşen görüş ayrılığını kavraması gerekiyor. ABD içinde bile henüz tüm boyutlarıyla netleşmeyen bu ayrışma, yakın dönem Amerikan siyasi tarihinde benzeri görülmemiş bir durum. Üstelik sonuçlarının İran dosyasının çok ötesine uzanması bekleniyor.

Bu anlaşmazlığın fitilini ateşleyen ilk isim de Vance oldu. Vance, seçimlerin ardından sosyal medyada yaptığı paylaşımda açıkça, "Kaybetmemizin nedeni savaş" ifadesini kullandı. Vance aynı anda birbiriyle çelişen iki hedefi gerçekleştirmeye çalışıyordu: Savaşın 2028'deki başkanlık seçimlerinde adaylık şansına zarar vermesinden çekindiği için kendisini savaştan uzak tutmak ve aynı zamanda Trump'la açık bir kopuş yaşamamak. Zira Trump'ın koşulsuz desteği olmadan Cumhuriyetçi Parti'nin başkan adaylığını kazanma ihtimali önemli ölçüde azalacaktı. Ancak Trump, Vance'in bu siyasi manevralarını fark etti.

Savaşın Amerikan tüketicileri için akaryakıt fiyatlarını gerçekten yükselttiğini kabul eden Trump, buna rağmen Vance'e yönelik sert bir açıklama yaptı. Trump, "Bir açıklama daha yapmalıydı: Aynı fırsat yeniden verilseydi bunu tekrar yapar mıydın? Cevap evet" dedi.

Trump, Vance'i kamuoyu önünde azarlayarak ve İran'ı vurma kararını yineleyerek yardımcısına açık bir uyarı göndermiş oldu. Trump'ın geçmişte üst düzey danışmanlarını kamuoyu önünde eleştirmesi, çoğu zaman bu isimlerin görevden ayrılmalarının yaklaştığına işaret etmişti.

Örneğin Trump, Ekim 2017'de Kuzey Kore konusunda yaptığı bir paylaşımda, dönemin Dışişleri Bakanı Rex Tillerson'a atıfta bulunarak şu ifadeleri kullanmıştı:

"Harika Dışişleri Bakanımıza, küçük roket adamla müzakere etmeye çalışarak zamanını boşa harcadığını söyledim. Enerjini boşa harcama Rex, yapılması gerekeni biz yapacağız."

Benzer şekilde, Ulusal Güvenlik Danışmanı HR McMaster'ın 2018'de yaptığı bir konuşmada Rusya'nın 2016 ABD başkanlık seçimlerine müdahalesine ilişkin kanıtların kesin olduğunu söylemesinin ardından Trump, kendi anlatımını benimsemediği gerekçesiyle McMaster'ı azarlamıştı.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre Trump, bağımsız olarak seçilmiş olan başkan yardımcısını görevden alamaz. Ancak onu yönetim içinde etkisizleştirebilir ve siyasi önemini ortadan kaldırabilir. Görünen o ki Trump'ın yapmayı planladığı şey tam da bu.

İran'la savaşı sona erdirmek amacıyla müzakere girişiminde bulunan Vance, İran'ın ulusal güvenlik dosyalarından sorumlu üst düzey yetkililerinden Muhsin Rızai'ye doğrudan mesaj göndererek görüşmelerin önünü açmaya çalışmıştı. Trump başlangıçta bu girişime karşı çıkmamış olsa da Vance'i savaşın özünü kavrayamamakla eleştirmesinden birkaç gün sonra girişime kesin biçimde son verdi.

Trump, "İran'la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O dönem çoktan geride kaldı" diye yazdı.

Bunun yerine Vance'e, Demokratların yönettiği eyalet ve kentlerdeki yolsuzluk ve suç sorunlarına odaklanma görevi verdi. Bunlar tamamen iç politikaya ilişkin konular. Trump'ın bu yolla, Kongre'nin yönetimi içindeki yolsuzluk iddialarına yönelik başlatacağı yeni soruşturma dalgasının kamuoyunun dikkatini dağıtmasını umduğu değerlendiriliyor.

İran dosyasında ve belki de genel olarak dış politikada Trump, Vance'i devre dışı bırakmış görünüyor. Vance, siyasi geleceğini ciddi biçimde riske atmadan Trump'ın İran politikasından uzaklaşamaz. Öte yandan 2028 başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti'nin adaylığını hedefleyebilecek diğer isimler de Vance'in içinde bulunduğu açmazı yakından takip ediyor. Vance'in giderek büyüyen sorunları, bu isimleri kendi adaylık ihtimallerini daha ciddi biçimde değerlendirmeye teşvik edebilir.

Ancak bundan sonra yaşananlar daha da şaşırtıcıydı. Trump'a, görev süresinin sonunda mevcut İran rejiminin iktidarda kalmasını kendi açısından bir yenilgi olarak görüp görmeyeceği soruldu. Trump, "Evet, bu bir yenilgi olur. Evet, bunun bir yenilgi olacağını düşünüyorum. Kesinlikle" yanıtını verdi.

Bu açıklama, Trump'ın 28 Şubat gecesi Florida'daki Mar-a-Lago konutundan yaptığı ve ABD-İsrail ortak saldırılarının İran'a karşı başlatıldığını duyurduğu açıklamadan bu yana rejim değişikliği çağrısına en fazla yaklaştığı tutum olarak değerlendirilebilir.

Trump'ın varsayımsal da olsa yenilgiye uğrayabileceğini kabul etmesi, alışılmış siyasi yaklaşımıyla tamamen çelişiyor. Bununla birlikte, gerçekten İran'da rejim değişikliği çağrısı yapmayı amaçlayıp amaçlamadığı henüz net değil.

Ancak Trump, 2016'dan bu yana Tahran'ın nükleer silah geliştirmesine izin verilemeyeceğini sürekli vurguluyor. Bu konuda bugün her zamankinden daha fazla kaygı duyulmasını gerektiren nedenler bulunuyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA), İran'ın İsfahan'daki uranyum zenginleştirme faaliyetlerini yeniden başlatması veya genişletmesi ihtimalinden endişe duyduğuna ilişkin haberler var.

İran'ın Natanz yakınlarındaki Bekdağ'da faaliyetlerini sürdürmesiyle birlikte değerlendirildiğinde bu gelişmeler, Tahran'ın askeri nükleer hedeflerinden vazgeçmediğini gösteren somut işaretler olarak öne çıkıyor.

Dolayısıyla Beyaz Saray'daki belirsizlik ve gerilime rağmen Trump, Körfez bölgesindeki mevcut durumun süresiz biçimde devam edeceğine güvenemez. ABD Başkanı, Tahran'da rejim değişikliğini gerçekten isteyip istemediği konusunda kararını vermek zorunda kalacak. Üstelik bu kararın yakın zamanda alınması gerekebilir.